Zaterdag 03/12/2022

'Bologna' betekent vooral harder werken

De zogenaamde BaMa-hervorming, waardoor we geen kandidaten en licentiaten meer voortbrengen maar bachelors en masters, heeft ook in vorsend Vlaanderen voor felle debatten gezorgd. Eén ding is zeker: veel wetenschappers vrezen harder te zullen moeten werken als gevolg van de hervorming.

De opening van het nieuwe academiejaar staat meer dan ooit in het teken van de hervorming van het hoger en universitair onderwijs, een uitvloeisel van het zogenaamde Bologna-akkoord dat in Vlaanderen naar de onwennige naam BaMa ('Bachelor-Master') luistert. Om studenten en vorsers soepeler binnen de Europese Unie te laten bewegen en zo het Europese wetenschapsbeleid te versterken, moest er een uniform Europees onderwijs- en evaluatiesysteem komen. Om te vermijden dat wie in Frankrijk wil voortstuderen, een jaar moet wachten voor zijn Belgische diploma daar gelijkwaardig verklaard is, bijvoorbeeld.

Welke gevolgen heeft Bologna voor de werkdruk van studenten en academisch personeel in Vlaanderen? Slechts 21 procent van die laatsten denkt dat de studenten harder zullen moeten werken dan vroeger, een cijfer dat weliswaar stijgt naarmate de antwoorder zelf langer in het vak zit. Achtentwintig procent van de oudere wetenschappers (twintig jaar anciënniteit of meer) zegt dat studenten het door BaMa lastiger zullen hebben. Onder prille wetenschappers, bij wie de licentiaatsjaren nog vers in het geheugen liggen, denkt slechts 18 procent dat studenten met zwaarder universitair labeur te maken zullen krijgen.

Volgens 68 procent van de respondenten daarentegen zullen zijzelf het harder te verduren hebben. Mannen blijken overigens meer overtuigd van hogere werkdruk als gevolg van de BaMa-hervorming dan vrouwen, oudere wetenschappers veel meer dan jongeren. Vooral het personeel met vast academisch statuut (ZAP'ers), 80 procent ervan nog wel, is bang voor hogere werkdruk. Met een score van 63 procent tonen de niet-ZAP'ers zich net iets minder verontrust.

Maar de belangrijkste vraag is misschien wel deze: hoe zal het niveau van het wetenschappelijk onderwijs evolueren? Toegegeven, erg hooggespannen lijken de verwachtingen niet: amper 22 procent verwacht een kwaliteitsstijging. Gekoppeld aan de grote groep die meent dat het niveau de volgende tien jaar gelijk zal blijven, kunnen we alsnog stellen dat onze respondenten in de BaMa-hervorming weinig echt nadelige gevolgen zien voor de kwaliteit, al vreest een minderheid van 37 procent voor achteruitgang.

Opvallend is overigens het cijfer dat de VUB hier neerzet: aan die Brusselse universiteit blijkt liefst 46 procent beducht voor een achterwaartse kwaliteitssprong. In zijn openingsrede had ook VUB-rector Benjamin Van Camp, een bekend criticus van de hervorming, al de vinger op de wonde gelegd: "De opleidingen zijn inhoudelijk weinig veranderd en binnen de bestaande facultaire structuren behouden. Dit staat haaks op de maatschappelijke finaliteit van het Bachelor-diploma, zoals het decreet het voorziet."

Minder afgetekend is het verschil tussen ja- en neenzeggers op de vraag of de invoering van het Bologna-akkoord de universiteiten ook prestigeverlies zal laten lijden. Met die stelling is 48 procent 'eerder akkoord' tot 'akkoord', 45 procent 'eerder niet akkoord' tot 'niet akkoord'. Wetenschappelijk personeel met twintig jaar anciënniteit of meer blijkt sceptischer: voor 56 procent onder hen doemt wel degelijk prestigeverlies aan de einder. Een van de vragen die de BaMa-hervorming oproept en in vele reacties en commentaren opduikt, is die naar de toekomstige relatie tussen hogescholen en universiteiten - een veelbesproken aspect waar we later deze week op terugkomen.

Moraal van Vlaanderens BaMa-verhaal: volgens het wetenschappelijk personeel wordt het vast en zeker harder werken. Iedere hervorming vergt natuurlijk tijd en aanpassing, maar naar de concrete gevolgen voor kwaliteit en prestige van onze universiteiten blijft het in dit stadium koffiedik kijken. Wait and see, dus. (LD)

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234