Dinsdag 21/01/2020

Bollie en Billie-tekenaar Jean Roba en zijn opvolger Laurent Verron

Laurent Verron: 'De essentie van Bollie en Billie is en blijft de gag: in de eerste plaats willen we dat mensen glimlachen'

Tijdloosheid op trendy gympies

Zelf tekenen doet hij niet meer, zegt hij. Hij steekt zijn handen in de lucht. Reuma. De nieuwe pleegvader van zijn klassieke helden Bollie en Billie mag ondertussen doen en laten wat hij wil. 'Het is allemaal goed.' Een dubbelgesprek met oude rot en grootmeester Jean Roba en zijn opvolger Laurent Verron over (het nieuwe album van) de rosse cocker en zijn baasje, de invloed van Walt Disney, de teleurstellende animatiereeks en waarom Bollie geen losbandig leven leidt zoals de andere huidige stripkleuters.

Brussel

Van onze medewerker

Geert De Weyer

Jean Roba wijst naar zijn hoofd, zucht ostentatief. "Ik had er een beetje genoeg van", klinkt het. "En dan mijn handen..." Hij steekt ze in de lucht, draait ze een halve slag en trekt een pijnlijke grimas. "Dat is het grote probleem. De reuma die ik heb, is van de pijnlijke soort. Ik aquarelleer nog en het maken van illustraties gaat me ook nog net af, maar het hanteren van een inktpen is bijna onmogelijk geworden. Het is een moeilijke en pijnlijke taak."

Later in ons gesprek zal de grootmeester, die in juni 75 wordt, ook zeggen dat hij een beetje wil profiteren van het leven. Hij zet zijn stelling teen kracht bij door uitbundig een pintje te laten aanrukken. Wanneer hij zijn pint heft en de richting van zijn opvolger Laurent Verron opjaagt, zegt hij: "Voilà, en nu is het aan de jongeren."

Jean Roba is ondanks alles zijn enthousiasme en spontaniteit niet verloren. De man mag terugblikken op een uitzonderlijke carrière. Midden jaren vijftig startte hij als illustrator in de reclamewereld om er als studiochef te eindigen. De Brusselaar kon echter zijn voorliefde voor strips niet onder stoelen of banken steken en joeg een droom na: publiceren in het weekblad Spirou/ Robbedoes. "Dat was mijn doel. Daarvoor moest alles wijken."

Toen hij in 1957 gevraagd werd om voor dat blad illustraties te maken hapte hij onmiddellijk toe. Eerst tekende hij enkele verhalen uit de befaamde Oom Wim-reeks, waarna een eigen personage volgde: Tioe, de kleine Sioux. Zijn succes dankt hij echter aan niemand minder dan André Franquin, die hem vroeg voor het dagblad Le Parisien Libéré drie Robbedoes en Kwabbernoot-verhalen te maken, met name Tembo Taboe, De bobbelmannen en De miniatuurtjes. In 1959 volgde wat zijn beroemdste reeks zou worden: Bollie en Billie.

Het hoofdpersonage is gebaseerd op zijn zoontje, de striphond van dienst is een vrije bewerking van zijn eigen cocker spaniël. De reeks werd in meer dan twaalf talen vertaald. Zo'n vijfentwintig miljoen albums vonden hun weg naar de fans. Sinds het vorige album, Wat een circus!, wordt de reeks getekend door Laurent Verron, tekenaar van De Maltezers en Govert Suurbier. Zopas werd ook een animatiereeks boven de doopvont gehouden.

Wat is uw huidige aandeel nog? Bemoeit u zich met de scenario's?

Roba: "Helemaal niet. Ik wil niet de tekenaar zijn die over de schouders van zijn opvolger meekijkt. Laurent moet vrij zijn. Ik heb veel contact met hem en ik heb de vrijheid om te zeggen of ik iets goed of slecht vind. Maar je moet het zeggen zoals het is: het is altijd goed bij Laurent."

Verron: "Ik had in het begin wel moeite met Bollie en Billie, hoor. Ik heb vreselijk veel moeten schetsen voor ik ze in mijn vingers had. Nu ja, het heeft wel geholpen dat ik het beroep bij Jean geleerd heb. Drie jaar lang heb de decors getekend voor Bollie en Billie. Nu is het zo dat ik, hoewel ik volledige vrijheid krijg, de platen laat zien voor advies. Het helpt enorm als je raad krijgt van grote tekenaars. Voor het scenario laat ik me bijstaan door enkele scenaristen (Veys, Corbeyran, Chric en Ferri, GDW)"

Mijnheer Roba, men noemt uw stijl de O-lijn, beïnvloed door Disney, één van uw grote inspirators.

Roba: "(Mijmerend) De O-lijn, ja. Ik hou van dikke neuzen. Die spontane stijl bevalt me wel. Of dat te danken is aan Disney? (Denkt even na) Ik denk het wel. Het duurt lang om als jonge snaak je eigen stijl te vinden en in het begin laat je je door alles en iedereen beïnvloeden. Maar ik herinner me toch hoezeer ik als kind in de ban was van Disney. Sneeuwwitje en de zeven dwergen heeft een grote invloed gehad. Als kind was dat... waanzinnig. Ik zei toen al vaak dat ik bij Disney wilde werken."

Hebt u dat ooit geprobeerd?

Roba: "Nee, ik was nog jong en toen ik eenmaal rijp genoeg was om die stap te kunnen zetten kwam de oorlog. Mijn doelstelling is kort daarna veranderd. Toen ik het blad Spirou zag, wilde ik alleen nog maar voor dat blad werken."

In feite hebt u uw carrière te danken aan Franquin, niet?

Roba: "Absoluut, dat was mijn grote geluk. Op een dag belde Franquin me met de vraag of ik personages wilde creëren voor Robbedoes. Als zo'n gewaardeerd tekenaar je zoiets vraagt, zeg je niet 'neen'. Via hem raakte ik overal binnen. De manier waarop Laurent met me begon samen te werken is bijna identiek. Het moet als jonge tekenaar een gedroomde kans zijn om met iemand te werken die al decennia in het vak staat."

Verron: (Knikt heftig)

Er zijn nu dertig Bollie en Billie-albums, maar slechts één keer bent u afgeweken van uw één-paginagags. De globetrotters is één lang verhaal van 48 pagina's. Dat hebt u nooit meer herhaald. Waarom?

Roba: "Goh, het waren mijn kinderen die daar telkens opnieuw naar vroegen. Ik hield de boot af, want ik ben een gagman. Ik prefereer korte grappen van een pagina. Uiteindelijk ben ik bezweken en heb ik Yvan Delporte als scenarist onder de arm genomen. Het was wel mijn idee ze over de wereld te laten rondzwerven. Dat project was niet voor herhaling vatbaar. Man, wat was dat moeilijk. Ik had het gevoel dat die formule niet werkte bij Bollie en Billie, dat ik hen misbruikt had. Die karakters moesten in hun huis, in hun kleine omgeving blijven. Het album heeft goed verkocht, maar de vaste lezers lieten via brieven weten niet blij te zijn met dat changement de decor. Ik moest er ook veel research voor doen. Nee, het is me snel duidelijk geworden dat het bij één album zou blijven."

Het zopas verschenen album Bollies Beestenbende heeft dan weer wel voor het eerst sinds lang een rode draad: dieren.

Verron: "Net als Roba teken ik heel graag dieren. Dat bracht de scenaristen op het idee om het nieuwe album rond een circusjongen te laten draaien. Weet je, ik onderging dezelfde invloeden als Jean. Disney was een grote invloed, maar ook de tekenaars van het blad Spirou waren van cruciaal belang. Een blad als Tintin, of Hergé's figuur Kuifje deed me helemaal niets."

Roba: "Mij ook niet. Ik hou er niet van. Laurent heeft het nu over wat 'de school van Marcinelle' wordt genoemd. De tekenaars ervan bleven elkaar maar inspireren."

Verron: "Ook hield ik van Amerikaanse strips. Het blad Journal Du Mickey (uit 1934, van Paul Winckler, met Jungle Jim, Mickey en Flash Gordon als bekendste reeksen, GDW) kon me erg boeien.

Roba: "(In gedachten) Maar Kuifje, neen. Hergé's stijl is me te stil, te kalm, leeft niet."

Het gezin van Bollie en Billie is - in vergelijking met stripkleuters als Cédric, Kleine Robbe of Titeuf - het conservatiefste gezin van de Belgische strip. U bent daar vaak over aangesproken, maar u wilde het nooit aanpassen. Kan uw opvolger dat naar eigen believen invullen?

Roba: "In tegenstelling tot die andere stripbelhamels waarnaar u verwijst, wilde ik een rustiger wereld scheppen. Maar Laurent kan dat veranderen, als hij dat wil."

Verron: "De bedoeling van Bollie en Billie blijft de kinderen een zeker gevoel van familiale veiligheid en zekerheid bieden. Terzelfdertijd moeten we ook de huidige maatschappij integreren in de reeks. Ik weet niet of het je is opgevallen, maar Bollie heeft nu trendy gympies en speelt computerspelletjes. Verder zie je dat we een computer en een gsm in de reeks hebben gebracht. We wilden zo de wereld van Bollie en Billie herkenbaar maakten, maar toch moeten we oppassen niet te veel moderniteiten af te beelden. Bollie en Billie moet in de eerste plaats een tijdloze reeks blijven."

Roba: "Laurent heeft gelijk, zoiets mag je niet te overhaast doen. Weet je, de verkoop van de reeks is nooit gedaald, alleen gestegen. Dat bewijst dat we op de goede weg zitten. Vele briefschrijvers bedanken me ook omdat ik een schone wereld presenteer, een wereld waarnaar je even kunt ontsnappen van de alledaagse, minder positieve dingen als geweld en armoede. In die zin denk ik dat ik een optimistische wereld heb geschapen."

Verron: "Dat neemt niet weg dat we problemen aan de kaak kunnen stellen. In het nieuwe album hebben we een gag opgenomen over de klimaatwijziging. Dat mag en kan, maar de essentie blijft de gag. In de eerste plaats willen we dat de lezers glimlachen, niet dat ze een discussie over de klimaatveranderingen starten."

Veranderingen doorvoeren is een klassieke reeks is niet zo makkelijk. Ooit heeft u de bekende rode Citroën, de 2CV van Bollies papa, willen vervangen door een groter model. Dat stuitte op een halsstarrig 'njet' van de fans. Gevolg: de 2CV kwam terug.

Roba: "(Grijnzend) De lezers waren kwaad. De nieuwe wagen was te duur, te groot. Het zou niet passen bij Bollies gezin. Ik had de lezer daar echt mee geshockeerd. Weet je, het is zoals die broeken van Kuifje. Toen Hergé zijn personage op zeker moment uitrustte met een blauwe jeansbroek was de wereld te klein. Ook zo met de Citroën."

Verron: "Voor alle duidelijkheid: het blijft een Citroën, al was het maar omdat het een heel plezante auto is om te tekenen."

Roba: "Je moet eens rond je kijken. Wat een lelijke auto's in het straatbeeld! De C2 blijft mooi. Zelfs na al die jaren. Niet alleen dat, ik vind het ook een grappige auto."

Even over de animatiereeks Bollie en Billie...

Roba: "(Met lang gezicht) Oh, dat..."

De animatiefiguren lijken niet eens op uw personages. Het lijkt me haastwerk, pure commercie. Of zijn ze aangepast om ze acceptabel te maken voor Marokko, het Midden-Oosten en Griekenland, waaraan ze ook verkocht werden?

Roba: "Het is als auteur heel moeilijk om over je personages te waken, maar... ik ben niet tevreden. Absoluut niet. Je geeft je kind aan een ander, maar die anderen mogen er blijkbaar mee doen en laten wat ze willen."

Verron: "Het is de studio die beslist. Ze hebben blijkbaar een aantal criteria voor televisie. Het moest zo en niet anders."

Roba: "Anders kostte het te veel geld. De productiekosten moeten alsmaar lager, hé. Nu ja, het was voor ons erg moeilijk om over hun schouders mee te kijken. De eerste animatiereeks werd vooral in China gemaakt. Dat is te ver om de controle te behouden. Kijk, ik zie Bollie en Billie als een persoonlijke reeks. De animatiereeks heeft geen karakter. Het is zelfs geen artistiek product geworden. Het is helaas uitgemond in pure commercie. De kinderen die het zien zullen misschien wel de albums zoeken. Ik weet het niet, maar ik hoop het wel."

Komt er ooit nog een verhaal van De Sliert, een reeks rond kinderen die u in 1962, tijdens uw werk aan Bollie en Billie, bent gestart maar vroegtijdig stopte?

Roba: "(Stuurt zijn kin in de richting van Verron) Misschien wil Laurent wel... Kijk, ik heb een half afgewerkt scenario in mijn la liggen, maar... ik weet het niet. Misschien voelt iemand zich geroepen..."

Bollie en Billie verschijnt bij Dargaud. Govert Suurbier verschijnt bij Le Lombard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234