Woensdag 19/01/2022

Bolle buik bij tieners kan echt niet meer

Nooit eerder waren er zo weinig tienermoeders in Vlaanderen, besluit onderzoekster Marjolijn De Wilde. 'De kijk op tienerzwangerschappen van de maatschappij is veranderd. Een bolle buik op 19-jarige leeftijd is not done.'

In Vlaanderen kregen vorig jaar 1.046 tieners een kind. De meesten van hen (815) waren 18 of 19 jaar oud, een minderheid was jonger dan 17 (231). "Een historisch laagterecord", zegt Marjolijn De Wilde, onderzoekster aan het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck van de Universiteit Antwerpen. Zij bun- delde Vlaamse, Belgische en Europese cijfers.

De Wilde wijst daarbij vooral naar de maatschappelijke tendens. "Het is minder aanvaard om op jonge leeftijd kinderen te krijgen", zegt ze. "De toekomstperspectieven zijn veranderd. Jongeren gaan verder studeren of ze willen eerst een stabiele woonplaats. Eerst moeten een aantal zekerheden vervuld worden."

Dat geldt overigens niet alleen voor jongeren. "Ook de perceptie van tienerzwangerschappen is veranderd", zegt De Wilde. "Vroeger was het best normaal om op je 18de of 19de een kind te krijgen. Dat is niet meer zo. Bij volwassenen heerst stilaan de consensus dat een zwangerschap pas kan na de tienerjaren."

Opvallend: het aantal abortussen is de laatste paar jaar gestagneerd. Dat betekent dus dat de facto almaar minder tieners in onze regio zwanger raken. Zijn tieners consequenter geworden in het gebruik van anticonceptie? Hebben ze minder seks? Of gebeuren er gewoon minder ongelukjes?

Minder seks heeft de Vlaamse jeugd allerminst, zo bleek uit de Sexpert-studie van de Universiteit Gent begin dit jaar. Bovendien duiken de tieners steeds jonger in bed. De leeftijd waarop men de eerste keer geslachtsgemeenschap had, is gedaald. Bij 65-plussers was dat op 21-jarige leeftijd. Bij de jongvolwassenen (18-29 jaar) is dat gemiddeld op 17 jaar.

Ongelukjes

Verder nemen tienermeisjes steeds meer en steeds vroeger de pil. "Het gebruik van anticonceptie is toegenomen", zegt Chris Lambrechts, directeur van Sensoa, het expertisecentrum voor seksuele gezondheid. "Dat komt mede doordat heel wat pillen voor tieners gratis zijn, maar ook omdat ze een betere voorlichting hebben gehad."

Om nu te zeggen dat de jeugd het een pak veiliger doet, klopt echt niet. Het gebruik van condooms bij tieners is gedaald, zo leerde het jaarverslag van Sensoa in 2012. "Maar het feit dat tieners seks hebben, is bespreekbaar geworden", zegt Lambrechts. "Zowel op school als thuis krijgen tieners betere voorlichting."

Mogelijk kunnen we de daling vooral situeren bij de 'geplande tienerzwangerschappen'. Jongeren van 18 of 19 die er bewust voor kiezen om een kind op de wereld te zetten. "Iedereen gaat er altijd van uit dat tienerzwangerschappen ongelukjes zijn, maar dat klopt niet", zegt Lambrechts. "Het merendeel is meerderjarig. Jongeren die niet van plan zijn om verder te studeren en voor wie een zwangerschap niet zo problematisch is."

Hoger diploma

In tien jaar tijd is het aantal jongeren dat kiest voor een hogere opleiding met 22 procent toegenomen. "Dat er in Vlaanderen doorgaans weinig tienermoeders zijn, heeft veel te maken met het belang dat wij hechten aan een hoger diploma", zegt Hendrik Cammu, professor Gynaecologie (UZ Brussel). "Het goed doen op school: dat wordt er bij ons al generaties ingestampt."Wie verder wil studeren, zet een kinderwens best in de koelkast tot na het diploma.

"Sowieso zijn tienerzwangerschappen in Vlaanderen een marginaal gegeven", zegt Cammu. "In 1990 was amper 2 procent van alle nieuwe moeders jonger dan 20. Nu is dat 1,8 procent. Een daling, maar de cijfers zijn hoe dan ook erg laag. Zeker als je bedenkt dat in Groot-Brittannië zowat 8 procent tienermoeders heeft."

Toch is ook daar het aantal tienermoeders gedaald. "Hetzelfde zien we in een heleboel andere West-Europese landen", zegt onderzoekster De Wilde. "Zowel in Griekenland, Ierland, Ijsland, Noorwegen, Spanje en Groot-Brittannië zien we een knik in het aantal tienermoeders na 2007."

Dat doet haar vermoeden dat hier de crisis een rol speelt. "Jongeren worden het sterkst getroffen door de crisis", zegt ze. "Zeker de meerderjarige tieners beseffen dat het niet evident is om al aan kinderen te beginnen." Voor België of Vlaanderen kon De Wilde geen dergelijk verband ontdekken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234