Donderdag 06/08/2020
Beeld DM

ColumnSabrine Ingabire

‘BoJack Horseman’ toont ons hoe eenvoudig het is om te gaan houden van sympathieke, getraumatiseerde, herkenbare monsters

Sabrine Ingabire (24) is journaliste en schrijfster. Ze is aan de slag bij NRC Handelsblad in Amsterdam. Haar column verschijnt tweewekelijks.

Een maand geleden verscheen de laatste reeks afleveringen van de Netflix-serie BoJack Horseman. Een Amerikaanse cartoon over een paard, dat ook een man is, of over een man die ook een paard is, in een wereld waarin dieren en mensen met elkaar samenleven en relaties aangaan en de regels hieromtrent erg vaag zijn. BoJack is een acteur die in de jaren 90 heel bekend was, omdat hij de vader vertolkte in een populaire sitcom – niet onvergelijkbaar met Bill Cosby – en sindsdien leeft van zijn royalty’s en zijn overgebleven faam. Hij is depressief, verslaafd aan alcohol en allerlei andere drugs, egoïstisch en egocentrisch, een slechte vriend, een slechte werknemer en een slechte partner.

Jarenlang kijken we hoe BoJack afschuwelijke dingen doet en het leven verwoest van zijn naasten. Het zijn voornamelijk vrouwen, maar daar staan we niet bij stil. De serie slaagt erin een genuanceerd personage te portretteren dat empathie kan opwekken: afleveringen over zijn traumatische jeugd en zijn gekwelde en kwellende ouders laten ons moeilijk onberoerd. En we voelen met hem mee, ook als hij de dood van een jonge vrouw veroorzaakt. En, als vijftiger, bijna naar bed gaat met een tienermeisje.

BoJack is geen goede persoon, of paard, en toch houden we van hem. Ook al is het maar een beetje. En ook al zouden we het niet willen toegeven. Want hij overtuigt zichzelf, en vaak ons ook, dat zijn daden niet erg zijn: hij had nooit slechte bedoelingen. En iemand blijft zijn problemen toch oplossen. En het publiek blijft hem steeds vergeven – hij was een geliefde vader in een sitcom in de jaren 90, zo slecht kan ie toch niet zijn?

Na de zoveelste door alcohol en drugs veroorzaakte verwoestende vergissing, beslist het gebroken antropomorfe paard om te helen, om actief een betere persoon, vriend, broer, te worden. En na enkele afleveringen beginnen ook zij die van in het begin konden zien hoeveel moreel verwerpelijke daden hij pleegde, te geloven dat die man vergiffenis waardig is. Ook al heeft hij, eigenlijk, nooit werkelijk om vergiffenis gevraagd – maar ook daar staan we niet bij stil.

Wanneer hij later eindelijk (!) verantwoordelijk gesteld wordt voor zijn daden, al zijn daden, ook die die hij voor zichzelf en voor de kijker verbloemd had, is hij boos: hoezo wordt hij hier na al die jaren voor afgerekend, nu hij goed is geworden? Hij weet nu beter, en hij had nooit slechte bedoelingen, en had een bijzonder pijnlijke jeugd. Kunnen we hem niet vergeven? Verdient hij niet nog een kans?

Het antwoord is duidelijk ‘nee’. Hij verdient het alle gevolgen van zijn daden te dragen. En toch wringt het: hij deed zo hard zijn best om goed te zijn en te blijven. En hij lijkt zo veel op ons. En boys will be boys: het is toch normaal dat hij fouten maakte? Verdient hij echt niet nog een kans?

Wat blijkt nu de serie afgerond is, is dat BoJack een #MeToo-verhaal is. Een verhaal dat ons toont hoe eenvoudig het is voor mannelijke daders om hun verantwoordelijkheden te ontwijken, om hun wandaden goed te praten, om vergeven te worden door een publiek dat hen te leuk vindt. Zonder dat ze ooit om vergiffenis moeten vragen. Hoe het de vrouwen zijn die de gevolgen levenslang dragen, terwijl de daders weer aan het werk kunnen en mogen na enkele weken/maanden/jaren stilte – afhankelijk van hoelang nodig is om hun misdragingen te vergeten. Hoe de vrouwen die het gedrag van geliefde sterren aan de kaak stellen vervolgens als pret bedervende schurken die ‘te moeilijk doen’ en ‘respectloos zijn’ worden afgebeeld.

Alles om maar niet te moeten geloven dat de mannen wier werk we zo bewonderen, die ons ooit inspireerden, die zo vriendelijk en lief lijken, die ons (hebben) laten lachen en voelen, in wie we ooit herkenning hebben gevonden – dat die mannen ook monsters kunnen zijn. Het kan niet. Die vrouwen liegen vast (voor de aandacht!). En ook al liegen ze niet: het is zo lang geleden, waarom het nu weer oprakelen? En ook al is het niet zo lang geleden: hij heeft zijn les wel geleerd, hij doet het nu zeker niet meer. Ok, ja, hij heeft zich niet verontschuldigd en is in wezen niet echt veranderd, maar hij is nog steeds even charismatisch – verdient hij niet nog een kans?

BoJack Horseman toont ons hoe eenvoudig het is om te gaan houden van sympathieke, getraumatiseerde, herkenbare monsters. De bekende en minder bekende. De acteurs en de buurmannen. De zangers en de vaders. De producenten en de beste vrienden. Hoe eenvoudig het is om daardoor hun gedrag goed te praten en zo dat gedrag in stand te houden. Hoe eenvoudig het voor een man is om vijf meisjes te verkrachten en toch een van de grootste prijzen van de Franse cinema te ontvangen. En hoe weinig de door mannen verwoeste levens van vrouwen er eigenlijk toe doen wanneer men zich afvraagt of de man niet nog een kans verdient.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234