Vrijdag 24/09/2021

Boerin en varken zingen onwaarschijnlijk liefdesduet

josse de pauw en kamiel vanhole vertellen eenzelfde verhaal vanuit een ander perspectief

Den Bosch / Van onze medewerker

Peter Anthonissen

Al als coartistiek leider van Theatergroep Hollandia drukte Johan Simons de wens uit om met zijn theater "midden in de werkelijkheid te staan". Als directeur van het fusiegezelschap Zuidelijk Toneel Hollandia zet hij die koers voort. Met het tweeluik Varkens/Boeren wil hij inspelen op de situatie waarin de Brabantse varkensboeren de voorbije jaren zijn terechtgekomen. Simons zelf regisseert het eerste, Floor Huygen het tweede deel.

De eerste voorstelling, Truus en Connie, is gebaseerd op interviews die journalist Lex Bohlmeijer hield met varkensboerinnen van bedrijven waar in 1997 de pest uitbrak. De twee personages die Bohlmeijer en dramaturg Tom Blokdijk daaruit distilleerden, hebben elk op hun manier op de toenmalige gebeurtenissen gereageerd. Truus (Chris Nietvelt) en haar echtgenoot Karel gingen in op de opkoopregeling die de overheid voorstelde, en stopten met de varkenshouderij. Connie (Elsie de Brauw) volhardde, en heeft het bedrijf de facto van haar arbeidsongeschikte man Fons overgenomen. Het verschil in houding tussen de twee wordt slechts gaandeweg duidelijk. Aanvankelijk stellen ze zich immers vooral als vriendinnen en lotgenoten voor. Tussen hun scènes door komt een koor van varkens aan het woord. Zij hebben zich eeuwen geleden ten dienste gesteld van de mens, en zijn nu teleurgesteld in hem.

Het documentaire procédé volgens hetwelk Truus en Connie tot stand kwam, leidde vier jaar geleden tot de mooie Hollandia-productie Kingcorn, maar werkt in dit geval niet. Als dubbelportret is de voorstelling te weinig uitgediept. De in het Brabants gestelde dialogen van de twee boerinnen neigen snel naar gekeuvel. Ook hun relatie tot de door Johan Simons in een carnavalesk kleedje gestoken varkens blijft wazig. Enkel uit de paar monologen van Truus en Connie spreken de persoonlijke én sociale aspecten van hun drama. Net als bij Truus en Connie, is het materiaal voor de tweede voorstelling, Nageslacht, uit diverse bronnen afkomstig. Floor Huygen smeedt het echter tot een veel hechter en rijker geheel dan het eerste deel van het tweeluik. Opvallend is de Vlaamse inbreng. Josse De Pauw en Kamiel Vanhole schreven elk afzonderlijk een monoloog: de ene voor een varken, de andere voor een boerin. Vervolgens lazen ze elkaars teksten en stemden ze op elkaar af.

De anonieme boerin in Nageslacht is, net als Truus, met haar bedrijf op een eindpunt aanbeland. Dat valt haar zwaar, want de varkenshouderij is de lust van haar leven. In afwezigheid van een man kan ze haar affectie bij de dieren kwijt. Terwijl haar andere varkens zijn geruimd, heeft ze er eentje, haar geliefde 'Prins van de Schouderkoteletten', in een hok apart gezet. In plaats van ook hem te laten doden, houdt ze die eer aan zich. Hij sterft de liefdesdood.

De Pauw en Vanhole vertellen het verhaal vanuit een verschillend, maar al bij al vrij gelijkend perspectief. Boerin én varken dromen van een ander leven. Bij de boerin wisselen toewijding en gevoelens van gemis en ontgoocheling elkaar af. Het varken oogt zorgeloos en lijkt 'la vie en rose' te zien, maar verbijt tegelijkertijd de pijn van het zijn. Verrassend is de vorm waarin Huygen de twee monologen heeft gegoten. Bert Luppes blijft als het varken continu aanwezig, ook wanneer Carola Arons de tekst van de boerin brengt. Tussen de twee ontspint zich een onwaarschijnlijk liefdesduet, dat enerzijds aan de barokopera en anderzijds aan de Hollywood-musical refereert. Hoewel het voor het evenwicht van de voorstelling nadelig is dat Arons niet tegen hem op kan, schittert Luppes als het trotse zwijn dat - steeds met de nodige ironie - zijn lijf loopt te showen. De man als pronkstuk, zelfs al is hij een varken: in het Nederlandstalige theater was dat allicht nooit eerder te zien. WAT: Varkens/Boeren

WIE: Zuidelijk Toneel Hollandia i.s.m. Veenstudio WAAR EN WANNEER: Nog tot en met 16 december, telkens van donderdag tot en met zondag op locatie in de Verkadefabriek, Tramkade, Den Bosch. Truus en Connie en Nageslacht beginnen allebei om 20.30 uur; op zaterdag en zondag zijn de voorstellingen in combinatie te bezoeken, omdat Truus en Connie dan om 17.30 uur begint. Reserveringen op tel. 0031-40/246.06.56 (ZT Hollandia) of 0031-73/612.51.25 (Bosch Ticket) of www.zthollandia.nlONS OORDEEL: Nageslacht vormt een hechter en rijker geheel dan Truus en Connie.

Zuidelijk Toneel Hollandia wil 'midden in de werkelijkheid staan'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234