Zaterdag 28/01/2023

Boeken verkopen in tijden van crisis

De Frankfurter Buchmesse, de grootste boekenbeurs van Europa, heeft de voorbije dagen ervaren dat de conjunctuurvertraging ook sporen nalaat in het boekenvak. Vlaamse boekverkopers blijken voorlopig immuun voor die economische terugval.

Brussel

Eigen berichtgeving

Jan Scheidtweiler

In zijn 54-jarige geschiedenis heeft de Buchmesse het aantal exposanten nog nooit zo drastisch zien dalen als dit jaar. Alles samen baten 6.284 uitgeverijen een stand uit op de gigantische boekenbeurs, 5,3 procent minder dan vorig jaar. Ook de ruimte die de Buchmesse inneemt, is ingekrompen. Vorig jaar stonden er nog op 182.449 vierkante meter boeken in Frankfurt, dit jaar is dat al een hectare minder. De Buchmesse biedt bezoekers dit jaar 'slechts' 336.663 nieuwe titels aan, 15 procent minder dan in 2001.

Natuurlijk blijft Frankfurt met die cijfers nog vlot de hoogmis van het boek in Europa. Nergens konden mensen uit het vak de voorbije dagen meer boeken, schrijvers en boekverkopers ontmoeten dan op de Buchmesse. Ze kunnen er zowel Amos Oz als Naomi Klein horen of een biografie over Kylie Minogue inkijken.

"Dat er een terugval is in het aantal exposanten, heeft natuurlijk met de algemene economische situatie te maken", zegt Jan Vanderheyden, die als secretaris van de Vlaamse Uitgevers Vereniging (VUV) de Buchmesse bezocht. "Maar er zijn ook specifieke problemen bij Duitstalige uitgevers." Zo moesten het Duitse Baumhaus Medien en het Oostenrijkse Libro AG eerder dit jaar de boeken neerleggen. Alles samen telde deze editie van de Buchmesse 2.128 Duitse exposanten, ruim 300 minder dan in 2001.

Maar zelfs bij uitgeverijen die niet kopje onder gaan, loopt het minder vlot. Zo brengt S. Fischer Verlag minder titels op de markt om kosten te besparen. Bertelsmann, de grootste Duitse mediagroep, heeft besloten zijn afdeling Bertelsmann Springer te verkopen om zijn eigen rendabiliteit op te krikken. Bertelsmann heeft ook alle moeite om zijn eigen boekenclub winstgevend te maken.

"Het is een heel slecht jaar voor de boekenverkoop", zegt Martin Spieles van Fischer Verlag aan het persagentschap Bloomberg. "We hopen dat de vraag naar boeken herstelt zodra de economie dat doet."

Zo erg het in Duitsland gesteld is, zo rustig lijkt het in Vlaanderen. Bij Boek.be, de koepel van boekenuitgevers en -verkopers, vallen geen slechte cijfers te rapen. Boek.be maakte vorige maand bekend dat in 2001 de boekenverkoop in Vlaanderen licht groeide, van een omzet van 252,7 miljoen euro tot 258,9 miljoen euro. Dat was te danken aan de stijgende omzet op de markt voor 'algemene' boeken (fictie, non-fictie, kinderboeken, toerisme) en de markt voor educatieve boeken. Wetenschappelijke boeken en stripverhalen deden het in 2001 minder goed.

Voor 2002 heeft Boek.be nog geen cijfers. "We krijgen wel eens signalen uit de boekhandels dat het slabakt", zegt Vanderheyden."Maar precieze gegevens hebben we nog niet."

Mocht de vereniging al cijfergegevens hebben over 2002, dan zouden ze ons nog niet veel vertellen, zegt Vanderheyden. Dat heeft alles te maken met de nakende Boekenbeurs, het jaarlijkse boekenfestijn in Antwerpen. "De Boekenbeurs maakt of kraakt een jaar," zegt Vanderheyden. "Daar maak je je omzet."

De Boekenbeurs loopt van 30 oktober tot 11 november. Volgens Boek.be, de organisator van de beurs, gaat een vergelijking met de Buchmesse helemaal niet op. Het aantal exposanten draait rond de 135, net als vorig jaar. Er worden tussen de 145.000 en 150.000 bezoekers verwacht. "Zoals de andere jaren zitten we weer krap in de ruimte", zegt directeur René Van Loon. "En dat is toch een teken dat er veel belangstelling blijft bestaan vanwege de uitgevers."

Bij Standaard Boekhandel, dat met 83 winkels, zo'n 5,5 miljoen verkochte boeken per jaar en een marktaandeel van ruim 35 procent leider is op de Vlaamse boekenmarkt, is niets te merken van een slechte periode. "Onze verkoop is de laatste tien jaar elk jaar met ongeveer tien procent gestegen", zegt marketingdirecteur Daniël Bullers, en het ziet ernaar uit dat dat nu niet anders zal zijn. Zelfs fictieboeken, een categorie die in 2001 op de Vlaamse markt achteruitging, zijn bij Standaard Boekhandel nog in opmars. De keten verwacht er in 2002 20 procent meer van te verkopen. Volgens Bullers dankt de Standaard zijn succes aan een combinatie van goede winkellocaties, een groot aanbod ("nu hebben de meeste winkels een oppervlakte van 200 vierkante meter, tien jaar geleden nog maar 130") en de moeite die de keten getroost om fun shopping aan te bieden.

Toch ziet het er op langere termijn niet zo erg gezond uit voor heel wat Vlaamse boekenverkopers. Zo is het aantal boekenwinkels de laatste tien jaar gestaag verminderd, zegt Van Loon. "We zijn daarom uiteraard ook voorstander van een vaste boekenprijs, om de levensvatbaarheid van de kleinere boekhandels te handhaven en om een breed aanbod van boeken te blijven garanderen", zegt Van Loon. "We zijn er niet tegen dat supermarkten bestsellers verkopen tegen bodemprijzen, maar we zouden ook een systeem willen zien waarbij het boekenaanbod niet verarmt." Over zo'n vaste boekenprijs wordt al jaren gepraat. De invoering ervan lijkt nog niet voor morgen. "Het kan inderdaad nog jaren duren", zegt Van Loon.

'De Boekenbeurs maakt of kraakt een jaar'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234