Vrijdag 25/06/2021

boekbedrijf u frankfurter buchmesse is elf keer groter dan de antwerpse boekenbeurs

'Pas de laatste jaren denken de Nederlandstalige uitgevers niet enkel meer aan kopen maar ook aan verkopen'

'Vlaamse uitgevers zien hun auteurs hier niet graag komen'

Afgelopen week verzamelde de internationale uitgeverswereld zich in Frankfurt. Redacteurs en uitgevers zetten er hun beste beentje voor om de krenten te zoeken in de 90.000 boeken die dit jaar zijn verschenen. Een sfeerverslag vanuit de loopgraven van de Buchmesse. 'Ik heb het voor de grap eens uitgerekend. Als je alle boeken wilt bekijken kun je minimaal anderhalve seconde per uitgave spenderen.'

Frankfurt

Van onze medewerker ter plaatse

Geert De Weyer

De jaarlijkse Frankfurter Buchmesse, de grootste vakbeurs ter wereld, is hard werken voor de duizenden redacteurs, uitgevers, persverantwoordelijken en rechtenmanagers die vanuit alle hoeken van de wereld overvliegen en hier hun beste beentje voor zetten. Uit een enquête waarin gevraagd werd naar hun motivering blijkt dit de topvijf te zijn: nieuwe contacten leggen, bestaande onderhouden, de rechten- en licentiehandel en imagebuilding.

In vijf dagen tijd worden 6.638 individuele exposanten verwacht die elkaar te midden van zo'n 350.000 boeken treffen. Honderd en twee verschillende landen nemen deel en stallen hun waren uit in acht reusachtige hallen, minstens elf keer groter dan de Antwerpse Boekenbeurs.

Vlaanderen

Opvallend is de dominantie van de Amerikaanse en Britse uitgeverswereld. In vergelijking met uitgevers uit de rest van de wereld wachten Amerikanen en Britten tot ze gevonden worden. Carlo Van Baelen, directeur van het Vlaams Fonds der Letteren, heeft in het Nederlandse paviljoen in Hal 6 een eigen stand. "In Groot-Brittannië bestaat 2 procent van het titelaanbod uit vertalingen. Dan weet je het wel. Ze hebben geen zin, geen nood zelfs om buiten de eigen taalgrens te gaan kijken."

Volgens Eric Willems, algemeen directeur van Standaard Uitgeve-rij, zijn vooral de Duitsers op zoek naar nieuw materiaal. "Globaal gezien is er veel belangstelling van Duitsers voor onze producten." Hij haalt een kleurrijk kinderboek van het schap: Dino en het ei van Leo Timmers en Bart Demyttenaere. "Zo'n vijf landen hebben belangstelling getoond voor de vertaling ervan", klinkt het trots. Toch is het knokken om Vlaamse auteurs aan het buitenland te slijten. Willems: "Ik stel vast dat Angelsaksische landen het makkelijker hebben om hun boeken aan de man te brengen omdat iedereen Engels kan lezen. Ook kinderillustratieboeken zijn om die reden makkelijker te verkopen. Ons taalgebied is klein, maar niettemin slagen we erin heel wat literaire schrijvers te vertalen."

Desondanks ontkennen weinig andere Vlaamse en Nederlandstalige uitgeverijen dat hun deelname aan deze beurs zich vooral uit in het kopen en niet zozeer het verkopen van uitgaven. Het Vlaams Fonds der Letteren stort zich op die lacune. Zijn stand wordt versierd met tientallen vertaalde boeken van Vlaamse auteurs. De bedoeling van het Fonds: duidelijk maken dat er wel degelijk een buitenlands avontuur is weggelegd voor Vlaamse auteurs. "We zijn soms ook werkzaam als controleorgaan", zegt Van Baelen. "Sommige uitgevers happen te snel toe als een buitenlandse uitgever zich bij hen aanbiedt. Wij trachten die uitgeverij door te lichten. Het is soms gevaarlijk een auteur met erg veel potentie te verkopen aan een te kleine of te slechte buitenlandse uitgever. Op die manier verbrand je immers je auteurs."

Van Baelen knikt als opgemerkt wordt dat Nederlandstalige uitgevers niet direct de indruk wekken buitenlandse contracten te versieren voor hun auteurs. "Dat is helaas een feit. Uitgevers durven amper accenten te leggen. Ze zien hun auteurs dan ook niet graag afzakken naar de Buchmesse, want dat betekent dat ze kleur moeten bekennen. Veel auteurs zouden hier vreemd opkijken als ze merken dat hun uitgave niet eens aangeboden wordt."

"De uitgaven van Amstel, PCM en WPG zijn de enige die voltijds iemand in dienst hebben. Pas de laatste jaren is ontdekt dat er in de Nederlandstalige uitgeverswereld niet enkel een koop-, maar ook een verkoopspotentieel heerst. In die zin is het signaal dat die weinige rechtenmanagers geven erg belangrijk. Het is een werk van lange adem, want relaties bouw je maar langzaam op."

Buitenlandse rechten

Voor Marijke Nagtegaal, rechtenmanger voor de Amstel-uitgaven (Augustus, Atlas, Houtekiet, Contact, L.J. Veen, De Prom...), kondigt de ene na de andere afspraak zich aan. Duits-, Engels- en Franstaligen groeperen zich rond haar stand. Op de panelen rond haar tafeltje staan de namen van haar auteurs en hun boekcovers gedrukt. Bijzonder trots is ze op het linkerpaneel, waarop naast een twaalftal covers de namen van buitenlandse auteurs staan afgedrukt aan wie ze de rechten wist te verkopen. Volgens Nagtegaal draait alles hier om timing. "Het is beter dat een boek voor Frankfurt verschijnt dan in het voorjaar. Hier worden de echte contacten gelegd", zegt ze. Biedingen heeft ze die dag nog niet gekregen. "Dat is uitzonderlijk. Het gebeurt veeleer aan het einde van de beurs." De volgende dag krijgt ze een bod op een boek van Mirjam Bolle, Ik zal je beschrijven hoe een dag er hier uitziet, nog later verkoopt ze Dimitri Verhulst aan Israël, Bas Haring aan Italië en Frank Westerman aan Duitsland. Op zaterdag tekent Slovenië voor een boek van Anne Provoost. Die dag is er enig feestgedruis waar te nemen in zaal 6.0, gang B, stand 954.

Duitsland is het meest vertegenwoordigd, gevolgd door Groot-Brittannië en de VS. Maar ook Rusland en Japan staat hier hun mannetje tot kleinere landen als Litouwen, Lichtenstein en Vaticaanstad. Een van de boeken die aldaar worden gepresenteerd en zonder meer, lang voor verschijning, zal triomferen is Memoria e identà, waarin paus Johannes Paulus II enkele van zijn filosofische overpeinzingen uit de doeken doet.

In een andere hal, te midden van het Amerikaans uitgeversgeweld, deelt een enthousiaste kracht bij uitgeverij Tahrike Tarsile Qur'an, Inc. een pocketuitgave uit van de nieuwe Engelstalige vertaling van de koran. Hij is wellicht in zijn nopjes dat dit jaar de Arabische wereld hier eregast is.

Hoewel... De toekenning ervan was twee jaar geleden al controversieel, toen het idee alleen maar geopperd werd. Anno 2004 is die controverse er niet minder om, zeker nu klachten opduiken over de inhoud van enkele van de 2.500 Arabische boeken hier. De aanwezigheid van de Arabische wereld mag dan wel indirect een oproep zijn voor meer erkenning van en tolerantie voor haar cultuur en literatuur, op het einde van de beurs werd ze net verweten intolerant te zijn. Enkele uitgevers en de beursorganisatoren zelf kregen klachten over antisemitische uitgaven, waaronder een twaalftal met antizionistische thema's. De Arabische delegatie ontkende dat niet, maar gaf aan dat de geviseerde boeken niet racistisch waren en zeker geen inbreuk op de Duitse wetgeving omtrent het aansporen van haat of misdaad. Nog even later liet de Duitse procureur weten voorlopig geen officieel onderzoek te starten wegens onvoldoende informatie en het niet onbelangrijke feit dat de boeken nog niet uit het Arabisch vertaald waren.

En wat zijn de hypes van dit jaar? "De tijd van de hypes is voorbij", zegt Van Baelen. "Bovendien zijn het vooral de media die de hypes opvolgen." Misschien klopt dat wel. Pas twee dagen na mijn thuiskomst lees ik hoe de Engelse krant The Observer de zogenaamde 'veelbesproken' boeken in een lijstje wist onder te brengen. Daarin prijken onder meer de biografie van Nicole Kidman, Intimate Adventures of A London Call Girl, een vermeende roman van Marlon Brando, The Sexual Life of Catherine Millet en... de biografie van Sabine Dardenne. Het kan aan mij liggen, in die vijf dagen Frankfurter Buchmesse heb ik geen enkele van de titels over iemands lippen horen glijden.

Met dank aan de NMBS. Elke dag ICE-treinen naar Frankfurt vanuit Brussel-Zuid.

Info: www.nmbs.be of 02/528.28.28.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234