Woensdag 21/10/2020

Boek Houellebecq zorgde al voor ophef met fictieve moslimpresident

Michel Houellebecq.Beeld AFP

De beroemde Franse schrijver Michel Houellebecq (56) zorgde de afgelopen weken in zijn vaderland voor grote controverse vanwege zijn vandaag te verschijnen roman, genaamd 'Soumission'. Die release had het gesprek van de dag moeten worden, totdat de bloedige aanslag in Parijs op de redactie van Charlie Hebdo alle aandacht voor zich opeiste. Op de cover van de nieuwste editie van het satirisch tijdschrift staat toevallig een sportprent van de schrijver met daarbij de tekst "De voorspellingen van de wijze Houellebecq: in 2015 verlies ik mijn tanden...in 2022 doe ik mee met de ramadan!''

Vergelijkingen met de Film Submission van Theo van Gogh en Ayaan Hirsi Ali uit 2004, werden, vanwege dezelfde titel, al snel gemaakt. Prominente moslims in Frankrijk zeggen zich beledigd te voelen door het boek. De schrijver zelf reageert laconiek op de ophef, maar zijn zesde boek is op de dag van verschijning al wel een bestseller.

Het verhaal speelt zich af in het Frankrijk van 2022. Bij de presidentverkiezingen van dat jaar kiest het land voor het eerst in de geschiedenis voor een moslimpresident genaamd Mohammed Ben Abbes. De populaire en charismatische Abbes wordt gesteund door de traditionele linkse en rechtse partijen in een poging om het Front National van het presidentschap af te houden. Zo krijgt Frankrijk een moslimpresident terwijl nog altijd een grote meerderheid van de bevolking niet islamitisch is.

Polygamie
Het verhaal neemt vervolgens een onverwachte wending. Het presidentschap van Abbes blijkt met name economisch een succesvolle onderneming te zijn. Keerzijde van de medaille is dat succes ten koste gaat van veel van origine westerse vrijheden. Zo mogen in het Frankrijk van Abbes vrouwen niet meer buitenshuis werken, wordt polygamie gelegaliseerd en dienen vrouwen gesluierd in de openbaarheid te verschijnen. De traditionele minirok verdwijnt binnen recordtempo uit het Parijse straatleven.

Het gevolg van de maatregelen is echter wel dat Frankrijk een werkloosheidspercentage van bijna 0 procent kent en de criminaliteitscijfers spectaculair dalen. De traditioneel criminele banlieus (voorsteden waar veel mensen met een migratieachtergrond wonen) veranderen in oases van rust. Dit alles gebeurt na een tijd waarin het geweld zo hevig was dat gevreesd werd voor een Franse burgeroorlog.

De hoofdpersoon in het boek, een 44-jarige docent aan de (islamitische) Sorbonne-universiteit, onderwerpt zich na aanvankelijke aarzeling aan het nieuwe regime en merkt dat zijn leven er steeds aangenamer op wordt. Dat leidt tot een seksueel hoogtepunt wanneer drie maagden allerhande 'diensten aanbieden' aan de docent.

Waarschuwing
Houellebecq zegt in een reactie dat zijn boek niet is bedoeld als satire of provocatie, maar dat hij het verhaal eerder ziet als een waarschuwing aan de traditionele Franse machten dat ze door hun zelfgenoegzaamheid, krachteloosheid, doorgeslagen individualisme en onverschilligheid op termijn weleens hun invloed zouden kunnen verliezen.

Volgens sommige critici zou Soumission de islamhaat aanwakkeren en het extreemrechtse Front National van Marine Le Pen een vrijbrief voor verkiezingssucces bezorgen. Het linkse dagblad Liberation noemt het boek het moment dat het extreemrechtse gedachtengoed een definitieve terugkeer maakt in de literatuur. Alain Jakubovitch, hoofd van anti-racismegroep LICRA, noemt het boek "een laat kerstcadeau aan Marine Le Pen, het beste kerstcadeau dat ze in haar leven zal krijgen.''

Journaal
De schrijver zelf is het daar niet mee eens. Hij mocht gisteravond live in het Franse achtuurjournaal tekst en uitleg over zijn boek komen geven. In het journaal zei hij: ,,Ik heb gebruikgemaakt van de mogelijkheid om angst aan te jagen''.

Houellebecq staat in zijn boeken en gedichten bekend om zijn kritiek op uit de hand gelopen vrijheden en de catastrofale uitwassen van de Westerse samenleving, maar omschreef in een interview in 2002 de Islam al eens als "de meest stupide religie ooit" en werd daarna aangeklaagd door onder meer moslimorganisaties. In 2002 werd hij vrijgesproken van belediging van de islam.

Houellebecq schreef onder meer Elementaire deeltjes (1998) en Platform (2001). In dat laatste boek plegen moslimterroristen een aanslag. Na de aanslag bij het hoofdkantoor van Charlie Hebdo heeft de politie de veiligheidsmaatregelen bij de uitgeverij van Houellebecq verscherpt.

De Franse President Hollande, die in het boek in 2022 plaats moet maken voor Abbes, zei in een reactie dat hij "het boek met grote belangstelling gaat lezen''. In mei verschijnt de Nederlandse vertaling van Soumission.

De cover van Charlie Hebdo met Houellebecq.Beeld REUTERS
Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234