Zondag 22/09/2019

Recensie Boeken

Boeiende biografie werpt licht op Kim Jong-un, de enigmatische leider van Noord-Korea ★★★★☆

Kim Jong-un tijdens een rakettest. Beeld AP

Journaliste Anna Fifield probeert het geheim te achterhalen van Kim Jong-un. Wat bijkt? Hij is niet alleen een wrede dictator, maar ook een visionaire leider en een meester­tacticus. 

De Nieuw-Zeelandse journaliste Anna Fifield, tussen 2014 en 2018 de Korea-correspondent voor de Amerikaanse krant The Washington Post, reisde meer dan tien keer naar Noord-Korea en sprak met tientallen ooggetuigen. Kim zelf geeft immers geen interviews en publieke informatie uit Noord-Korea is vooral propaganda: zo leren Noord-Koreanen dat De Maarschalk niets minder is dan een genie, en op al zijn achtste een vrachtwagen kon besturen.

Dat betekent dat Fifield voor informatie over Kim is aangewezen op mensen van buiten die hem hebben meegemaakt. De Japanse sushichef Kenji Fujimoto bijvoorbeeld, die door Kims vader werd ingelijfd als kok én speelmaatje voor de kinderen. Hij vertelt hoe Kim als achtjarige al Kameraad Generaal genoemd wilde worden en dat hij gek was op het bouwen van modelvliegtuigen. Als hij er niet uitkwam, werd er een ingenieur gebeld om de jongen te helpen, ongeacht het tijdstip.

Toen Kim twaalf was, werd hij net als zijn zus en broer naar een privéschool in het Zwitserse Bern gestuurd, waar zijn oom en tante op hen pasten. Het knappe van Fifield is dat ze naast zijn (later naar de VS gevluchte) oom en tante ook zijn beste vriendje van destijds, een Portugees, heeft opgespoord. Alle drie schetsen ze het beeld van de jonge Kim als een stille, koppige tiener die niet bijzonder hoge cijfers scoorde, en vooral gek was op basketbal en NBA-ster Michael Jordan.

Dictatorshandboek

Het probleem is dat de periode na Zwitserland een zwart gat is. Kim werd nog voor het eindexamen van school gehaald om zich op de militaire academie in Pyongyang voor te bereiden op zijn toekomstige rol. Vanaf dit moment speelde zijn leven zich af in de schaduwen, en is er niemand meer die er iets zinnigs over kan vertellen. En dus gaat de rest van het boek vooral over Kims handelen en hoe dat Noord-Korea verandert.

Ook dat is boeiend genoeg. Vanaf zijn aantreden lijkt Kim alle lessen uit het dictatorboek ‘Hoe Blijf Ik Aan De Macht’ perfect toegepast te hebben. Hij scherpte eerst de staatsterreur en de sociale controle aan. Daarna volgde een grote schoonmaak onder de elite – zelfs zijn eigen oom en adviseur en zijn halfbroer Kim Jong-nam moesten eraan geloven.

Tegelijk gaf Kim zijn burgers meer economische vrijheid. Ooit leefden de inwoners van het communistische land van staatsrantsoenen, maar tegenwoordig verbouwt iedereen zijn eigen voedsel en bestaat er een groot informeel (en corrupt) handelsnetwerk. Kim juicht dat toe, niet het minst omdat de staat er ook goed aan verdient.

Vredestak

Om te zien hoe Noord-Korea veranderde, interviewde Fifield tientallen Noord-Koreanen, arm en rijk, die onder Kims bewind de wijk namen naar het buitenland. Hun beschrijvingen vormen het beste deel van het boek.

Onder Kim omarmde Noord-Korea het kapitalisme zonder rechtsstaat en het gevolg is dat het land met corruptie aan elkaar hangt. Kims geheim is dat de elite er het meest van profiteert. In de hoofdstad is nu zelfs een ‘Pyonghattan’ waar de allerrijksten veel te dure lattes nuttigen.

Het geld dat de staat zelf opstrijkt gaat vooral naar het kernwapenprogramma, dat Kim in sneltreinvaart laat ontwikkelen. Zo wist de dictator zijn positie aan de onderhandelingstafel flink te versterken en kon hij begin 2018 ineens een vriendelijk gezicht opzetten en met een vredestak zwaaien.

Omslag van Anna Fifields ‘De Grote Kameraad’. Beeld RV

Nevelen

Fifields Kim blijkt zo niet alleen een wrede dictator, maar ook een visionaire leider en een meestertacticus die steeds de goede beslissingen neemt. Een charmante man zelfs, die, zoals Trump inmiddels ook beseft, veel meer is dan een irrationele ‘kleine raketman’.

Maar toch: hoe kan het dat een stille jongen met gemiddelde rapportcijfers uitgroeide tot zo’n capabele dictator? In hoeverre is Kim afhankelijk van slimme en machtige technocraten in de achtergrond? Het antwoord op die vragen blijft helaas in nevelen gehuld – zoals Noord-Korea het zo graag ziet.

Anna Fifield, De Grote Kameraad, HarperCollins, 352 p., 20,99 euro. Vertaald door Petra C. van der Eerden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234