Dinsdag 26/01/2021

Blunders in onderzoek kebabmoorden nekken chef Duitse inlichtingendienst

De baas van de Duitse inlichtingendienst is opgestapt nadat blunders aan het licht kwamen in het onderzoek naar de 'kebabmoorden', gepleegd tussen 2000 en 2007. De Duitsers hadden al heel vroeg informatie ontvangen over de neonazicel die achter de moorden zat, maar daar niets mee gedaan. Die cel hield zelfs een opgemerkte vergadering in Waasmunster in 2002.

Heinz Fromm, de man die het Bundesamt für Verfassungsschutz - de Duitse inlichtingendienst - sinds 2000 leidde, ligt al sinds vorige week zwaar onder vuur. Dat gebeurde nadat bleek dat leden van zijn dienst documenten hadden vernietigd in de zaak rond de beruchte kebabmoorden, waarbij tussen 2000 en 2007 tien moorden werden gepleegd. Acht van de slachtoffers waren Turkse migranten, een was van Griekse origine en het tiende was een Duitse politieagente. De daders waren lid van de neonazicel die zich Nationalsozialistischen Untergrund (NSU) noemde.

Aanvankelijk verklaarde de inlichtingendienst dat de vernietiging van documenten niet meer dan een routineklus was, maar vorige week bleek dat ze door de papierversnipperaar waren gehaald vlak nadat eind vorig jaar bleek dat de NSU werd opgerold. In die documenten, zo blijkt nu, zou een operatie zijn beschreven om extreem rechtse informanten te rekruteren vlak nadat de betrokkenheid van de NSU bij de kebabmoorden werd ontdekt.

Gisteren kreeg Fromm dan een tweede, grote opdoffer nadat de krant Berliner Zeitung onthulde dat de Duitse inlichtingendienst al van in 2003 op de hoogte was van het bestaan van de militante neonazicel in het land. Volgens de krant zou de Italiaanse inlichtingendienst AISI in maart van dat jaar al de Duitsers getipt hebben over het bestaan van de NSU. Dat gebeurde tijdens een neonazitreffen in het Belgische Waasmunster in november 2002 (zie kader), waaraan ook Italiaanse en Duitse neonazi's deelnamen. Dat alles zou blijken uit een schrijven van de AISI dat in december 2011 naar de Duitse inlichtingendienst werd gestuurd en waarop de Berliner Zeitung de hand kon leggen. De Duitsers deden overigens niets met de informatie. Heinz Fromm zei bij zijn afscheid tegen minister van Binnenlandse Zaken Hans-Peter Friedrich dat hij verrast was en verbijsterd over de fouten die zijn werknemers onder zijn leiding maakten.

Niet gevaarlijk

Toen de NSU-zaak in november vorig jaar aan het rollen ging, kreeg het Verfassungsschutz de wind van voren omdat het zich het afgelopen decennium had geconcentreerd op moslimextremisme en het 'eigen' rechtse extremisme links had laten liggen. Meer nog, in jaarrapporten werd geschreven dat er in Duitsland geen bewijzen waren van potentieel gevaarlijke extreem rechtse organisaties.

De handel en wandel van de neonazicel NSU kwam vorig jaar bijna toevallig aan het licht, tijdens het onderzoek naar een bankoverval. Twee leden van de NSU overvielen op 4 november een bank in Eisenach, een stadje in het voormalige Oost-Duitsland. Enkele uren later schoten ze zich door het hoofd in hun caravan. Naast de lijken van het tweetal vonden speurders verschillende wapens, waaronder het dienstwapen van een in 2007 vermoorde politieagente. Die moord was nooit opgelost.

Diezelfde dag nog was er een ontploffing en een brand in een woning in Zwickau, waar de twee bankovervallers samenwoonden met Beate Zschäpe. In het puin werd een hele reeks wapens gevonden. Maar, en dat bracht de zaak helemaal aan het rollen, ook een dvd met daarop de beelden van enkele moordslachtoffers waarvan de daders nooit waren gevonden. De beelden waren duidelijk vlak na de moord gemaakt.

Nagelbom

Uit de dvd bleek dat de NSU achter een hele reeks van koelbloedige moorden zat die tussen 2000 en 2006 kriskras in heel Duitsland werden gepleegd en waartussen tot dan geen verband werd gelegd met rechtsextremistische elementen. De speurders zochten de daders vooral in het Turkse misdaadmilieu. De kebabmoorden, zo doopte de Duitse pers destijds de zaak. De slachtoffers waren, behalve de Griek, veelal kleine handelaars van Turkse origine. Ook een aanslag in Keulen, waarbij een nagelbom 22 mensen verwondde, werd toegeschreven aan de NSU. Kopies van de dvd lagen klaar om naar media en moslimorganisaties opgestuurd te worden. Beate Zschäpe gaf zich enkele dagen later zelf aan en wacht nu haar proces af.

Ondanks zijn ontslag zal Fromm donderdag voor de parlementaire commissie verschijnen die sinds april onderzoekt waarom de terroristische NSU nooit in het vizier kwam van de inlichtingendienst.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234