Donderdag 22/08/2019

Blote vrouwen door het sleutelgat

Walter Sickert is de schilder van de doodgewone alledaagsheid. Dat geldt zeker voor de naakten die hij tussen 1905 en 1912 maakte in de toen criminele Londense wijk Camden Town. Anonieme seks in groezelige achterafkamertjes, rauw geschilderd als een etterende wond.

door Eric Rinckhout

Londen l Er hangen in de Courtauld Gallery maar achttien schilderijen en negen tekeningen maar ze maken een verpletterende indruk. De werken zijn doortrokken van stilte, ongemak, zelfs dreiging. Zelden was naakt zo gewoon bloot.

Walter Sickert (1860-1942) is bij ons nagenoeg onbekend. Zijn naam doet misschien een belletje rinkelen bij de bezoekers van de tentoonstelling British Vision, die momenteel in Gent loopt. Daar hangen onder meer een leeg metrostation en een beklemmende eetkamer met een man en een vrouw die duidelijk uitgepraat zijn. Er is ook een naakt te zien, of beter een blote vrouw, uit de Camden Townreeks, een serie schilderijen die door de toenmalige Britse critici uitgespuwd werden.

Sickert kreeg zijn opleiding bij Degas in Parijs en net als zijn leermeester had hij een voorkeur voor onopgesmukt bloot. "Obscene monsters" noemde Sickert de geïdealiseerde naakten in mythologische decors die getoond werden op de Parijse salons. Hij ging in de tegenaanval door zijn naakten in reële, vaak groezelige interieurs te schilderen. Toen hij in 1905 terugkeerde naar Londen bracht hij zijn atelier onder in een goedkoop pension van de verpauperde wijk Camden Town. Daar schilderde hij de plaatselijke hoeren, soms met hun klanten, in grauwe, kale achterafkamertjes, amper gemeubileerd met een stoel en een ijzeren bed.

Een van zijn critici schreef woedend: "Seksualiteit moet in de kunst groots worden behandeld. Wat Sickert doet, is erger dan de kunst uit de sloppenwijken, erger dan prostitutie, want de kunst wordt gemaakt door een man die beter weet."

Zijn onderwerpen, zijn stijl en de poses van zijn modellen deden stof opwaaien. Sickert gebruikte een zeer beperkt, grauw kleurenpalet van grijs en bruin, en bracht de verf dik op met ruwe borsteltrekken die een korrelig effect veroorzaakten. Gezichten detailleerde hij nauwelijks, soms lijken ze verminkt door de toenmalig woekerende syfilis. Blote vrouwen worden bijna hompen vlees, gevangen tussen de spijlen van hun bed. Daar heeft Francis Bacon goed naar gekeken.

Sickert gaf zijn schilderijen een dubbelzinnige lading door titels als The Camden Town Murder, een verwijzing naar een gruwelijke moord op een lokale prostituee in 1907. Door zulke titels brengt hij ons aan het twijfelen of een in bed liggende vrouw leeft of dood is.

Het verst gaat Sickert wanneer hij een blote vrouw frontaal, met gespreide dijen schildert. Een man staat over haar gebogen. Dreigt hij of praat hij met haar? Luistert zij, wendt zij de blik af, beschermt ze haar gezicht? Onder haar bed staat een pispot, kwestie van het geheelnog tastbaarder, 'menselijker' te maken.

"Smaak is de dood van de kunstenaar", zei Sickert ooit. Hij schilderde de tragédie humaine in rauwe, beklemmende doeken. Een eeuw later raken ze ons nog altijd.

Walter Sickert: The Camden Town Nudes van 25 oktober 2007 tot 20 januari 2008 in Courtauld Gallery, Somerset House, Strand, Londen, dagelijks 10 tot 18 uur,

www.courtauld.ac.uk.

Vrouwen worden hompen vlees, gevangen tussen de spijlen van hun bed. Daar heeft Bacon goed naar gekeken

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden