Zondag 18/04/2021

Blogger slachtoffer van Poetins vervolgingsmachine

De veroordeling van Aleksej Navalny - de man die de Russische protestbeweging vleugels gaf - is een zwarte mijlpaal in de geschiedenis van Rusland na de Sovjettijd. De repressie van dissidente stemmen nam vele vormen aan, maar het hart ervan wordt gevormd door Poetins 'vervolgingsmachine'.

"In Rusland is het niet ongewoon om politieke opponenten van het regime schuldig te verklaren aan criminele daden: zowel tijdens de jaren van Stalins terreur als in de Chroesjtsjov-Brezjnev-jaren presenteerden onze machtshandhavende organen en justitiële macht zulke opponenten van het regime als criminelen."

Dit lesje geschiedenis werd gisteren, na de bekendmaking van het Navalny-vonnis gepubliceerd door Michail Chodorkovski. Dat is de voormalige olietycoon die sinds 2003 gevangenzit, die in twee processen schuldig is bevonden aan absurde vergrijpen en wie nu een derde proces boven het hoofd hangt.

Sinds de terugkeer van Vladimir Poetin als president, in mei vorig jaar, zijn tal van wetten aangenomen die de ruimte om afwijkende meningen te ventileren beknotten. De bekendste zijn de aangescherpte regels inzake demonstraties en de wijze waarop niet-gouvernementele organisaties zijn gekortwiekt. Maar het hart van de repressie speelt zich af in de rechtszaal. Voor een westers publiek is de feministische punkband Pussy Riot het bekendste voorbeeld: twee jaar cel voor een protestoptreden van veertig seconden in een kathedraal. Dat is echter slechts het publicitaire topje van de ijsberg.

Voor een beter begrip van wat gisteren culmineerde in de onthoofding van Ruslands eerste echte protestbeweging, is het goed even terug te spoelen naar 24 september 2011 en 6 mei 2012. Op die eerste datum kondigen Medvedev en Poetin aan dat de laatste weer terug zal keren naar het Kremlin. Gevoegd bij de fraude tijdens de verkiezingen in december 2011 vormt de aankondiging de aanleiding voor grote manifestaties, die Rusland in geen twintig jaar gezien heeft. Een nieuwe generatie protestleiders, die op een moderne manier (via internet) steun mobiliseert, wordt geleid door Aleksej Navalny.

6 mei 2012, dat is een dag voordat Poetin zich door de ontruimde straten van Moskou naar het Kremlin laat rijden voor zijn inauguratie. Opnieuw gaan tienduizenden mensen de straat op om vreedzaam tegen Poetin te betogen. Maar ditmaal is het eindpunt, het Bolotnajaplein, afgezet door oproerpolitie. Er ontstaan een bottleneck en opstootjes.

Poetins pitbull

Wat is een jaar en twee maanden later de situatie? Het zogeheten Onderzoekscomité - een aparte justitiële tak die direct onder de president valt - heeft zich ontpopt als Poetins favoriete pitbull. Door de 'onderzoeken' van dit comité is de ruggengraat van de protestbeweging geknakt. Twee van zijn meest aansprekende leiders, Navalny en Oedaltsov, zijn uitgeschakeld. Gennadi Goedkov en Ilja Ponomarjov, de twee Doemaleden die de geest van de protestbeweging ook naar het parlement wilden overbrengen, zijn verwijderd (Goedkov) of staan onder verdenking (Ponomarjov). Ook de elite zelf wordt gezuiverd: de liberale econoom Goeriev vluchtte naar Parijs na ondervraging door het Onderzoekscomité en zelfs Poetins voormalige pitbull Vladislav Soerkov ruimde het veld na een openlijke aanvaring met deze hardliners.

In het 'Bolotnajaproces' zit een dertigtal demonstranten of activisten bijna een jaar in voorarrest of wordt nu - met twaalf man in een glazen kooi - berecht wegens vergrijpen als 'deelname aan massale rellen', waarvoor ze tot tien jaar celstraf kunnen krijgen. Mensen zoals de jonge alleenstaande moeder Maria Baronova zitten onder huisarrest onder de krankzinnige verdenking dat ze de rellen hebben geïnstigeerd. De activist Leonid Razvozzjajev werd tijdens zijn asielaanvraag in Kiev zelfs ontvoerd, en naar eigen zeggen gemarteld.

Dat zich in een mum van tijd de strafzaken hebben opgestapeld tegen mensen als Navalny (hem wachten nog vier andere zaken) is geen toeval. Onderzoekers gaan als volgt te werk: alle personen en bedrijven met wie iemand ooit zaken heeft gedaan, worden onder druk gezet om tegen het 'slachtoffer' te getuigen. Wie dat niet doet, riskeert ernstige problemen.

Zoals woordvoerder Markin van het Onderzoekscomité al toegaf over Navalny: "Omdat de verdachte alles deed om aandacht te trekken en zelfs de mensen aan de macht openlijk uitlachte, werd de belangstelling voor zijn verleden groter."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234