Zaterdag 04/07/2020
De stranden en dijken in het Spaanse Calvia liggen er verlaten bij.

Voor u uitgelegdReizen

Bloedbad in de reissector: hoe kunnen we dat goedmaken?

De stranden en dijken in het Spaanse Calvia liggen er verlaten bij.Beeld AFP

Je hoeft geen zwartkijker te zijn om te vrezen dat vakanties naar onze favoriete reisbestemmingen de komende zomer wellicht uitgesloten zijn. Vooral Spanje, Frankrijk en Italië – de landen die al zwaar zijn getroffen door de coronacrisis – zullen hun inkomsten uit toerisme zien kelderen. Zal toerisme in eigen land boomen? Welke sectoren zullen zwarte sneeuw zien en welke rol kan de EU spelen? 

Welke landen zullen het zwaarst getroffen worden?

Frankrijk is wereldwijd de belangrijkste toeristische bestemming, op de voet gevolgd door Italië en Spanje. Daar staat tegenover dat Turkije voor 50 procent van zijn bbp op inkomsten uit toerisme is aangewezen en Kroatië voor 18,4 procent. In ons land is dat 1,6 procent, in Frankrijk 2,4 procent en in Spanje 5,7 procent. 

“In 2019 bezochten 2,5 miljoen Belgen Spanje en evenveel Spanjaarden halen hun inkomen uit toerisme”, weet Robrecht Willaert van Travel Magazine. “De landen rond de Middellandse Zee zullen bloeden: Cyprus, Malta, Italië, Griekenland”, zegt Jeroen Bryon, professor internationaal toerisme aan de Thomas More Hogeschool. “Als ook binnenlandse reizen verboden blijven, zullen Spanje en Italië bijzonder zware klappen krijgen.” Spanje haalde in 2018 liefst 69 miljard euro inkomsten uit het toerisme, Frankrijk 55,5 miljard en Italië 41,7 miljard.

Kan toerisme in eigen land iets goedmaken?

Belgen gaven in 2018 meer uit aan buitenlands toerisme (15,6 miljard euro) dan er aan inkomsten uit toerisme binnenkwam (7,5 miljard euro). Kan die balans omslaan nu we wellicht vooral in eigen land de toerist zullen uithangen en ons geld dus niet elders uitgeven? Toerisme Vlaanderen becijferde voor de sector een maandelijks verlies door corona van 1,7 miljard euro. 

“Of we meer in eigen land gaan reizen, hangt af van de beslissingen van de Nationale Veiligheidsraad: gaan we mogen, en zo ja, onder welke voorwaarden? En gaan de mensen durven te reizen?”, vraagt woordvoerder Stef Gits zich af. “Uit vorige crisissen hebben we geleerd dat de eerste vorm van toerisme die weer op gang komt het binnenlandse toerisme is. We gaan ervan uit dat we het deze zomer en mogelijk ook nog in het najaar hoofdzakelijk zullen moeten hebben van binnenlands toerisme. Samen met de provinciale diensten en onze kunststeden trekken we nu voluit de kaart van het binnenland: promotie die normaal op het buitenland is gericht, verleggen we naar het binnenland.” 

Willaert waarschuwt: “We kunnen niet aannemen dat wat we vroeger in het buitenland uitgaven nu in eigen land zal gespendeerd worden. Door de technische werkloosheid zal de koopkracht dalen. Voor veel mensen zal er minder vakantiebudget zijn.”

In welke reissectoren vallen de zwaarste klappen?

Willaert: “De luchtvaart zal zwaar bloeden, maar ook het hotelwezen. Die sectoren zullen de social distancing het moeilijkst kunnen garanderen. Delta Airlines verliest elk uur 2 miljoen euro, Lufthansa 1 miljoen. Er komt een enorme herordening van de luchtvaart wereldwijd, die ook Brussels Airlines zal treffen. Een hotel dat dichtblijft, moet zeker tien man in dienst houden om kamers te luchten, lakens te verschonen en toiletten door te spoelen. Doen ze dat niet, dan riskeren ze een uitbraak van salmonella. Ook cruiseschepen en attractieparken hebben vaste technische kosten. En vergeet de reisbureaus en touroperators niet: tot eind april is daar in ons land al 2 miljard euro verlies opgetekend.”

Professor Bryon wijst erop dat hotels oplossingen zoeken door bijvoorbeeld kamers te verhuren aan thuiswerkers en mensen die in quarantaine moeten. “Ook de woningverhuur zal kelderen. Airbnb probeert dat te compenseren door kortingen te bieden aan lokale zorgmedewerkers die even op adem willen komen. Maar ook attracties, musea en erfgoedsites zullen inkomsten derven door de verplichte social distancing.”

Wat kan de Europese Unie doen inzake grenzenbeleid?

“Bijzonder weinig”, stelt professor Europese politiek Hendrik Vos (UGent). “Europa is erin geslaagd de binnengrenzen open te houden voor goederenverkeer, kwestie van de voedselbevoorrading te garanderen. Wat het vervoer van personen betreft, doet elke lidstaat zijn zin. De voorbije week probeerde de Europese Commissie een harmonieus model op te stellen voor de exitstrategie, waaronder ook het heropenen van de binnengrenzen. Al snel gaven de lidstaten de boodschap: ‘Bemoei je er niet mee, de grenzen zijn van ons.’ De lidstaten mogen hun grenzen tijdelijk dichtgooien volgens de Europese wetgeving. Dat is al eerder gebeurd, zoals tijdens de gekkekoeienziekte.  Wellicht zullen heel wat vakantiebestemmingen deze zomer dus niet te bereiken zijn. Ook al zal de druk uit de toeristische sector en uit de publieke opinie groot zijn.” 

Bryon vestigt zijn hoop op de track-and-tracingapps: “Worden die verschillende nationale systemen op Europees niveau op elkaar afgestemd, dan kan dat een groot verschil maken. Zo zouden controles op luchthavens vlotter kunnen verlopen en kan verdere besmetting ingedijkt worden.”

Wat kun jij doen?

“De virologen zijn duidelijk: reken niet op buitenlandse vakanties deze zomer”, zegt Bryon. “Verken dus je buurt en ontdek interessante plekken in je omgeving. Trek je toch naar het buitenland, waak er dan over dat je nog terugraakt en controleer of je op je bestemming ook goed kan verzorgd worden, in het geval je ziek zou worden.” Willaerts advies? “Droom nu en reis morgen. Al is ‘morgen’ een heel rekbaar begrip in deze tijden.”

Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234