Dinsdag 18/01/2022

Blind en dus een probleemgeval

Wie Molly Sweeney van Theater Carrousel gaat bekijken, ziet een prijsbeest aan het werk. Actrice Marlies Heuer kreeg enkele dagen geleden de prestigieuze Theo d'Or, de Nederlandse prijs voor de beste vrouwelijke vertolking van het voorbije seizoen. In het geval van Heuer was dat voor Hedda Gabler, een productie naar een toneel van Ibsen. Maar ook in Molly Sweeney, het aangrijpende levensverhaal van een blinde vrouw, is haar acteerprestatie voorbeeldig.

Carrousel bewerkte het drama van de Ier Brian Friel tot een monoloog. Het titelpersonage is een vrouw die sinds haar kinderjaren blind is. Molly wordt door haar vader echter opgevoed alsof ze kan zien - vermoedelijk omdat de blindenschool te duur was, zoals ze later voorzichtig suggereert. Maar goed, haar vader neemt haar mee op wandel in de tuin, iets wat Molly van haar moeder niet hoeft te verwachten. Tijdens die wandelingen leert ze bloemen van elkaar te onderscheiden, door hun vormen af te tasten en hun geuren op te snuiven. Met behulp van haar vader waagt ze zich zelfs aan het benoemen van kleuren.

Heuer beschrijft die momenten als volwassen personage, een vrouw die een lange weg heeft afgelegd. Dat hoor je tussen de regels, aan de licht geëxalteerde verteltoon die een nerveuze natuur verraadt. De hele voorstelling lang zal Molly zich bewegen als een dier in een kooi, enigszins berustend weliswaar maar ook in gereedheid voor wat ze zelf "een excursie naar het land van zien" noemt. Zoiets kan alleen via een operatie en onderzoek, wat dan weer haar witte jurk en sokjes verklaart. Molly Sweeney is vóór alles een patiënte, lijkt Carrousel te willen zeggen, althans volgens de foute redenering die de buitenwereld blindelings volgt.

Molly wil immers geen permanent verblijf in het land van zien, maar haar levensgezel Frank beslist daar anders over. Frank is wat je noemt een intellectuele Tarzan: hij slingert zich van de ene uitdaging naar de andere, overtuigd van zijn eigen onmisbare optreden. Zo belandt Molly als een wetenschappelijk project en/of object tussen de blauwrugzalm, de Iraanse dwerggeit en de Ethiopische bij, andere ontdekkingen waarin Frank zich vroeg of laat heeft vastgebeten. Maar omdat het probleem van een blinde echtgenote toch nog iets extra's vraagt, doet hij een beroep op een oogheelkundige genaamd Mister Rice, ooit briljant maar intussen aan lager wal geraakt. Molly wordt hun gezamenlijke project, aangedreven door een bijna wreedaardige ambitie.

Terwijl de tekst langzaam naar een trieste climax groeit, blijft Heuer alleen op de bühne. Daarop is een aantal leeslampjes bevestigd, voor de blinde vertelster het middel om zich in haar wereld voort te bewegen: van warmtebron naar warmtebron. Het is een eenvoudige oplossing die ontroert, te meer omdat Carrousel het publiek ook een blik gunt in Molly's verbeelding. Op een flinterdunne wand van wit, ziekenhuisachtig papier verschijnen er dan allerlei kleurige vlekken, wazige en repetitieve beelden waarin van tijd tot tijd de twee mannen uit haar volwassen leven opduiken. De grillige projectie maar nog veel meer de dramatische ontwikkeling staan in schril contrast met de sereniteit die het titelpersonage uitstraalt.

Misschien dat dat uiteindelijk nog het meest ontroert: het feit dat Molly nooit ziedend wordt van haar belagers, maar hun opdringerigheid tolereert. Molly Sweeney lijkt zo een studie van het gevaar achter goede bedoelingen, soms gebruikt als masker voor misselijk makend egoïsme.

Steven Heene

Vanavond in CC Berchem (tel. 03/286.88.25), daarna in Brugge (2/10), Sint-Niklaas (3/10), Eeklo (7/10), Tongeren (8/10), Strombeek-Bever (9/10) en Ganshoren (10/10).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234