Woensdag 28/10/2020

Blind en doof

Ondergetekende is doorgaans van mening dat literatuur gelezen moet worden, maar gisteren werkte het wel

Minister Bert Anciaux was er gisteren als de kippen bij om het Vlaams Literair Festijn in de Antwerpse Bourla als ludiek maar onverstandig af te wijzen (DM 25/10). Nog voor hij de voorstelling gezien had, waarschuwde de cultuurminister, die bekendstaat om zijn verstandige, weloverwogen uitspraken, voor het "banaliseren van extreem rechts". Hij vond het bepaald niet grappig dat onder meer Erwin Mortier, Gilda De Bal en Kristien Hemmerechts de draak zouden steken "met het Vlaams-nationalisme als geheel". In De Standaard waren maandag al even negatieve opmerkingen te lezen van Marc Reynebeau, die in zijn column ook al de vinger in de hoogte hief: de literaire avond zou alles op een hoopje gooien, er was sprake van "lacherigheid" en zelfs van "simplismen". En om al wie dan nog niet overtuigd was, alsnog van het dubieuze spektakel weg te houden was er nog deze killer: "Het dreigt daar in de Bourla een zeer vervelend avondje te worden." Let wel: "dreigt", want ook Reynebeau had de voorstelling nog niet gezien.

De goed foute avond was helemaal niet vervelend, integendeel. Ondergetekende is doorgaans van mening dat literatuur vooral gelezen moet worden, eerder dan op een podium gedeclameerd of geneuzeld, maar gisteren werkte het wel. Van de voorstellingen van Behoud de Begeerte die ik de laatste jaren heb gezien, was het wellicht de beste en zeker de meest gedurfde. En nee, meneer Anciaux, het was niet om te lachen. Uiteraard waren er idioten naar onze cultuurtempel gekomen om eens goed met die idioten van het Belang te lachen, zowel voor als op het podium. Voor het podium ging het dan om een aantal exemplaren van het somtijds terecht vermaledijde weldenkend links, op het podium ging het om het vleesgeworden symbool ervan. Ook in Morgen Beter heeft Hemmerechts zich al herhaaldelijk aan seventiesgepreek vergrepen. Dat was misschien goed voor de jaren zeventig, vandaag is het een beetje gênant en vooral dodelijk ineffeciënt.

Veel doeltreffender was de toon van Christophe Vekeman. Het Vlaamse literaire erfgoed én de eventuele "gevaren" ervan ernstig nemen, dat doe je niet door te gaan schmieren of door de ironie er vingerdik op te leggen, maar door de cadans te laten dansen, zoals het allemaal bedoeld was. Wanneer Bert Peleman schrijft over "het boerenvolk dat (...) bij de opmars feestfanfaren stemt", of Ferdinand Vercnocke over "een leger goudgehelmde krijgers: nieuwe Dietsche jeugd", dan hoeft daar geen parodiërend stemmetje bij, zeker niet wanneer die goed foute gedichten uit de mond rollen van een notoir schuinsmarcheerder als Vekeman. Ook Jeroen Olyslaegers hield zichzelf in zijn zelfgeschreven toespraak in toom, en dat kwam de ambiguïteit ervan alleen maar ten goede: "Onze kinderen krijgen op school geen geschiedenis meer aangeboden omdat de waarheid over ons volk sinds mei '68 niet meer bon ton is." Dat is een echo van een VB-speech, maar het wijst tegelijk wél op een van de vele gaten in ons historisch bewustzijn, die deze voorstelling precies probeerde te dichten: velen weten nog ongeveer wie Cyriel Verschaeve is, maar wie heeft er ooit meer dan drie zinnen van hem tot zich genomen? Tom Lanoye leefde zich uit met een compilatie van Verschaeve, maar zette ook de tragiek neer van de wel erg aangebrande priester-dichter. Makkelijk links? Een avondje gesubsidieerd copain-copain en nog polariserend ook? Alleen voor blind en doof links, of voor de critici die er niet waren.

Bert Bultinck,

coördinator van de opiniepagina's van deze krant.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234