Donderdag 24/06/2021

Blik to the future

Lidewij Edelkoort speelde zichzelf dit jaar in de kijker door te stellen dat mode dood is. Maar niet alleen in de fashion is de stem van deze Nederlandse dame doorslaggevend. Wij strikten 's werelds meest gevraagde trend forecaster en lieten haar orakelen over toekomst, designtrends en haar nieuwe job in New York.

Over zichzelf

De impact van Lidewij Edelkoort (65) op de mode- en designwereld kan moeilijk onderschat worden. Li - zoals ze in het buitenland vaak genoemd wordt - is zonder overdrijven 's werelds bekendste en belangrijkste trend forecaster. Haar halfjaarlijkse presentaties, met bijbehorend trendboek, worden bezocht door het gros van de modehuizen en highstreetketens.

Maar ze doet meer dan mode. Ook merken als Nissan, Coca-Cola, L'Oréal, Siemens en Rabobank klopten bij haar aan. Verder geeft ze magazines uit, zoals View on Color en Bloom. En is ze actief in het designonderwijs. Van 1999 tot 2008 leidde ze de Design Academy Eindhoven, in 2001 startte ze een designschool in Polen en sinds september is ze decaan op een universiteit in New York. Behalve een bureau in Parijs heeft ze kantoren in New York en Tokio. Edelkoort studeerde mode aan de kunstacademie van Arnhem. "Veel teken- of ontwerptalent had ik niet", zei ze ooit in een interview. "Maar ik wist wel altijd wat er ging komen. Als ik naar een modeshow ging, had ik vaak hetzelfde aan als de modellen op de catwalk. Zonder dat ik op voorhand de collectie had gezien." Na haar studies werkte ze als modecoördinator in warenhuis De Bijenkorf. Op haar 25ste verhuisde ze naar Parijs, haar toenmalig lief achterna. De relatie hield geen stand, maar Edelkoort woont er 40 jaar later nog altijd.

"Eigenlijk werk ik zoals een archeoloog, die het verleden schetst aan de hand van kleine fragmenten die hij vindt. Ik schets op die manier de toekomst. Ik vang alles op wat om me heen gebeurt. Gesprekken, kunst, films, economisch nieuws, maar net zo goed een oud vrouwtje op straat."

Over haar mode manifest

Tijdens haar trendpresentatie in februari liet Edelkoort een serieuze bom vallen op de modewereld. In een zaal vol designers, stylisten en luxebonzen verklaarde ze dat de mode dood is. Elke schakel in de modewereld kreeg ervan langs: de scholen, de pers, de modehuizen en de winkeliers.

Waarom streek ze in godsnaam haar halve adresboek tegen de haren in? Edelkoort: "Het manifest was een groot risico. Het had mijn carrière kunnen ruïneren. De meeste van mijn klanten zijn immers modehuizen. Maar ik moest het doen. Ik liep er al jaren mee rond. En ook in de modewereld hoorde ik dezelfde geluiden. De mode zou een blije wereld moeten zijn, geen slagveld van uitgebluste, ongelukkige ontwerpers. Zij tekenen tot tien collecties per jaar en moeten continu iets nieuws vinden. Dat is moordend.

"Bovendien worden studenten opgeleid tot kleine Karls, terwijl niemand zit te wachten op hyperindividuele diva's. Als ontwerper moet je vooral goed in een team kunnen werken.

"Verder stammen boetieks uit de vorige eeuw en is er een groot tekort aan mooi textiel. De kwaliteit van de meeste stoffen is zelfs te slecht om te recycleren. Pure rommel. Er is ook veel kennis verloren gegaan. Journalisten kennen het verschil niet tussen een print en jacquard. De situatie is echt heel ernstig.

"Ik schreef het manifest omdat ik van mode hou en hoop dat er iets verandert. Het probleem was natuurlijk wel dat ik na mijn manifest mijn trendpresentatie nog moest geven. In plaats van op modetrends, focuste ik op individuele kledingstukken. Een mooi voorbeeld daarvan is het nieuwe merk Vetements, opgericht door designers die vroeger voor Maison Martin Margiela werkten. En in Amerika zie je veel consumenten die zich een capsulecollectie aanmeten. Eens ze een mooi wit hemd en een zwarte broek vinden, kopen ze meteen vijf stuks. Ze hebben geen zin meer om zich bezig te houden met wat ze aandoen. Zó oninteressant is mode geworden. Die rol is overgenomen door accessoires.

"Mode bevindt zich momenteel aan de uiteindes van ons lijf: schoenen, handtassen en hoeden. Alles daartussenin zijn we vergeten. Doodzonde toch? Couture gaat in de toekomst een comeback maken. Jean Paul Gaultier en Viktor & Rolf stopten allebei al met prêt-à-porter. Uniek zijn, wordt steeds belangrijker. Recent ontmoette ik een groepje creatievelingen in Londen die allemaal hun kleren op maat lieten maken in India en Hong Kong."

Over design

"Design zit in een betere positie dan mode. Het is niet overgeproduceerd, niet overpushed en niet overretailed. Het is zelfs best moeilijk om goede designwinkels te vinden. In wereldsteden heb je er maar een handvol. Het is dus totaal niet zo breed gepromoot als mode.

"Maar als je dan naar het Salone del Mobile gaat, de grote meubelbeurs in Milaan, worden daar jaarlijks zo'n 2.500 nieuwe zetels gelanceerd. Dat is natuurlijk ook te veel. Toch is de designwereld veel creatiever dan de mode en er is meer jong talent. Ook omdat de designacademies zich wél wisten aan te passen aan de veranderende noden in de maatschappij. Waar veel creatievelingen hun ideeën het liefst voor zichzelf houden, kiezen designstudenten voor een collectieve oplossing. Iedereen zet zijn eigen talent in voor de groep. Als je die groepsaanpak zou kunnen vertalen naar andere sectoren, zoals de bedrijfswereld of de overheid, zouden dingen veel gemakkelijker kunnen gaan."

Over de trends

"Bruin wordt dé modekleur. De kleur is helemaal terug, na bijna twintig jaar lang weggedrukt te zijn geweest door zwart, wit en grijs. In design vertaalt die trend zich naar hout: hét materiaal van het moment.

"Jonge designers zijn vandaag sowieso veel meer bezig met materiaal dan met vorm. Vooral de transformatie van materiaal is nu key in het designveld. Denk aan recycleren, verbranden, stomen, versmelten en ga zo maar door. Je ziet ook veel niet-evidente combinaties van materialen. Designers duiken vaak het laboratorium in op zoek naar nieuwe materialen. They are cooking materials. Noem het 21ste-eeuwse alchemie.

Tijdens de Paris Design Week in september werd een van Edelkoorts recentste samenwerkingen voorgesteld. De nieuwe campagne voor Rado: de Zwitserse horlogemaker bekend om zijn hoogtechnologisch keramisch plasma. In een speciale oven toveren ze wit keramiek om tot een exclusief materiaal met glanzende metaal-looks. Koren op de molen van Edelkoort. De campagne van de nieuwe HyperChrome-uurwerken is dan ook een mooi voorbeeld van de Edelkoort-Rado-tandem.

Over haar verzameling

"Ik begon design te verzamelen toen ik op de Design Academy werkte. Aanvankelijk begon het klein. Ik zag mooi werk en vond het leuk om studenten te steunen. Maar mijn verzameling is intussen uitgegroeid tot een goede collectie. En ik koop nog altijd, ook al ben ik al jaren weg uit Eindhoven. Ik leen regelmatig stukken uit voor tentoonstellingen en ook op mijn kantoor staan er items uit mijn privécollectie. Maar het meeste staat nog altijd bij mij thuis in Parijs. Ik leef echt met die spullen."

Een groot deel van haar verzameling, zo'n honderd items, is nu gratis te zien in De Kazerne in Eindhoven. Edelkoort stond van 1999 tot 2008 aan het roer van de Design Academy in die stad. Ze hervormde en internationaliseerde de opleiding volledig. Onder haar vleugels studeerden talenten af zoals Maarten Baas, Wieki Somers en Bertjan Pot.

Over nomadisme

Een van Edelkoorts vorige trendthema's was nomadisme. Met je tablet, laptop en smartphone kon je wonen en werken waar en wanneer je wilde. Is die voorspelling uitgekomen? "Er zijn zeker swallows: mensen die de zon achterna reizen en werken waar ze willen. Door de globalisering reizen we sowieso veel meer. We bezoeken klanten over de hele wereld en leven in hotels. Enerzijds is dat best triest. Maar het kan onze maatschappij ook omvormen tot een betere plek. De nomadensamenleving is gebaseerd op wederzijds vertrouwen, iets wat wij nu missen.

"Al moeten we wel beseffen dat zo'n flexibiliteit voorbehouden is aan een kleine elite; 63 procent van de Amerikanen heeft geen paspoort en zal dus nooit de VS verlaten. Maar ook zij kunnen hun leven meer flexibiliteit geven, iets wat mensen gelukkiger gemaakt. Gewoon door los te breken van hun routines. In plaats van letterlijk te kiezen voor een nomadisch bestaan, hebben mensen een nomadic point of view. En dat kan zelfs in het kleinste appartement.

"Waarom zitten we altijd op dezelfde plek aan dezelfde tafel? En waarom slapen we altijd aan dezelfde kant van het bed? Je ziet dat mensen eens aan de salontafel in de zetel eten. Of met een picknick naar het park trekken.

"Ik heb thuis twee logeerkamers. Soms denk ik, waarom slaap ik daar niet eens een nachtje? We zitten zo vast in onze gewoontes dat we onze ruimte niet optimaal gebruiken. We zouden veel kunnen winnen door nomadischer en vrijer te worden in ons denken. Maar we moeten het onszelf wel aanleren."

Over haar leeftijd

"Een goede vriendin vertelde me over haar nieuwe carrière als model. Ze deed al een shoot voor H&M en gaat zich nu inschrijven bij een modellenbureau. Ze is 64, eigenlijk wat jong vind ik. Want de huidige modellen zijn een stuk ouder. Voor jongeren zijn die oudere vrouwen een inspiratiebron. Ze weten hoe ze zich stijlvol moeten kleden en zijn niet bang voor felle kleuren of originele combinaties.

"Die doorbroken leeftijdsbarrière is een essentiële verandering. Het opent de discussie over wat leeftijd betekent. Ik ben net 65 geworden en ik start een nieuwe carrière als decaan van Hybrid Design Studies op Parsons School of Design in New York en Parijs. Daarmee ben ik het levend voorbeeld van hoe we in de toekomst zullen werken. De huidige generatie wordt 100 jaar. Daar moeten we ons leven naar schikken. Ik ben ervan overtuigd dat we in de toekomst niet één, maar verschillende carrières zullen hebben. Ook zullen we vaker weer naar school gaan. Wie weet gaan we ook wel in verschillende landen wonen of hebben we verschillende partners. We zullen ons leven een paar keer heruitvinden."

Over de deeleconomie

"De nieuwe generatie hecht minder aan spullen. In plaats van kopen, delen ze liever. Denk maar aan kledingbibliotheken zoals in Parijs en Amsterdam, waar je een jurkje leent zoals een boek. Luxemerken zouden hun eigen uitleendienst moeten hebben, in plaats van dat aan anderen over te laten. In het huren zie ik veel toekomst.

"Maar de deeleconomie heeft ook een tricky kantje: er is nog geen brug tussen de huidige markteconomie en de nieuwe deeleconomie. We kunnen niet van de ene naar de andere gaan zonder gigantische schade aan te richten. Elke nieuwe start-up wordt gefinancierd met 'oud geld' uit de markteconomie, maar maakt vervolgens dat oude systeem kapot. Eigenlijk zijn het dus bloedzuigers, want start-ups investeren nog niet in zichzelf. Als dat zo blijft doorgaan, zijn de gevolgen desastreus. Daarom moet er een hybride economie komen.

"Verder pleit ik voor creatieve aandelen. De huidige situatie met aandeelhouders is onhoudbaar. Het enige wat telt voor hen, is opbrengst en groei. Terwijl je als modehuis ook moet investeren in innovatie en vernieuwing. Uit pure hebzucht houden aandeelhouders dat nu tegen. Een mobieler aandelensysteem zou wenselijk zijn. Zodat lucratieve jaren periodes van investering kunnen compenseren. Zo kan de modewereld weer een nieuw elan krijgen."

Over 2020

Edelkoort leeft in de toekomst. De trendpresentatie die ze deze maand geeft, gaat over de zomercollectie van 2017. Dus zij is alweer bezig met winter 2017/18. Maar ze maakt ook major forecasts, over vijf of tien jaar.

"Tegen 2020 zullen we een hybride samenleving hebben. Dat klinkt misschien ingewikkeld, maar het betekent eigenlijk dat contrasten met elkaar zullen versmelten. Zo zie je bijvoorbeeld dat mannen vrouwelijker en zachter worden, omdat ze voor het eerst écht zorg dragen voor de kinderen.

"Vrouwen worden dan weer assertiever. Het is niet langer het één óf het ander, maar het één én het ander. Gezond eten en sporten, maar ook zondigen in het weekend. Een minirok die aan de achterkant lang is. Een dakboerderij in hartje stad of moderne architectuur op het platteland. In plaats van te kiezen, kun je de twee combineren. Heel erg bevrijdend, vind ik dat.

"Nu ben ik alweer bezig met wat er ná 2020 komt. Ik zie een vloeibare samenleving waarin alles continu verandert. Vergelijk het met de tv-serie Transformers: je morft van de ene situatie in de andere. De huidige designtrend van alchemie toont ons al de weg naar die nieuwe soort maatschappij waarin alles continu transformeert en waarin wij onszelf heel flexibel moeten opstellen."

De tentoonstelling met Edelkoorts designcollectie 'Open Ended' is nog tot 10 januari gratis te bezoeken in De Kazerne, Paradijslaan 2-8 in Eindhoven

Edelkoorts Anti-Fashion-manifest is nu te koop via haar website edelkoort.com, 25 euro

Een van Edelkoorts laatste nieuwe samenwerkingen werd onlangs voorgesteld tijdens de Maison et Objets-beurs in Parijs. De Hyperchrome is een polshorloge van de Zwitserse uurwerkmaker Rado, wereldwijd bekend om zijn keramische werk. Die keramiek werd behandeld waardoor het de uitstraling van metaal kreeg. Moderne alchemie, zou je kunnen zeggen.

rado.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234