Zaterdag 24/10/2020

Wetenschap

Blijft er met al die felle branden nog wel bos over?

Inferno in Arcadia, Californië.Beeld AFP

Brazilië, Australië, Siberië, ­Californië: dit jaar branden de bossen er als stro­vuren. De vraag dringt zich op: houden we nog wel bos over? Over het antwoord lopen de meningen uiteen.

Neemt de hoeveelheid bos inderdaad af? In Europa in ieder geval niet. De grote ontbossing dateert al van eeuwen geleden, toen we onze schepen en steden van hout maakten, en we elke vierkante meter vruchtbare aarde nodig hadden om voedsel te produceren. In Noord-Amerika is het niet veel anders.

Maar dat kan toch niet opwegen tegen de enorme ontbossing in landen als Brazilië en Indonesië, en bosbranden in Australië en Rusland, zou je denken. Dat is ook wat VN’s Food and Agriculture Organization (FAO) enkele maanden geleden rapporteerde in The State of World’s Forests. Per saldo verdween sinds 1990 1,78 miljoen vierkante kilometer.

Zegt de FAO. Maar ook enkele maanden geleden presenteerde een groep vooral Chinese onderzoekers op Earth System Science Data een heel ander beeld. Het team gebruikte satellietfoto’s om de hele wereld in kaart te brengen, in vierkantjes van 5 bij 5 kilometer. Met behulp van een algoritme werd elk vierkantje ingedeeld: bos, kaal land, weide of akker. Met een verrassend resultaat. Sinds 1982 kwam er wereldwijd maar liefst 571.000 vierkante kilometer bij, een bos zo groot als Spanje en Portugal samen. Meer dan de helft van die groei was in Azië. In Europa werd 130.000 vierkante kilometer bebost.

Juniper Hills, Californië.Beeld AFP

In 2018 publiceerde Science al Amerikaans onderzoek dat dezelfde trend signaleerde. Sinds 1982 nam het areaal aan bos met 6,2 procent toe. “Die toename is de optel­som van bosverlies in de tropen en het uitdijen van bossen daarbuiten”, was de conclusie.

Wie heeft er nu gelijk? Volgens Veronique De Sy (Wageningen Universiteit) zijn de gegevens van de FAO niet zonder meer betrouwbaar. Zij is expert op het gebied van ‘remote sensing’, zoals het werken met satellietwaarnemingen wordt genoemd. “De FAO baseert zich op info aangeleverd door de landen zelf. Als een land een gebied beschouwt als bos, zal het dat zo melden aan de FAO. Ook als er door bosbranden geen boom meer staat.”

Maar ook met satellietfoto’s weet je niet altijd wat je weten wilt, zegt De Sy. Als je vanuit de satelliet naar een dicht oerwoud kijkt, is er geen twijfel mogelijk: dat is bos. Maar nu komt de illegale houthakker, de illegale ontginner die er een akker in aanlegt: verandert er dan iets? “Niet altijd. Zolang meer dan 10 procent van het oppervlak bedekt is met bomen, ziet de satelliet bos.”

Arcadia, Californië.Beeld REUTERS

In Afrika lijken de verschillen tussen de FAO en de satellietwaarnemingen het grootst. De FAO ziet daar een steeds snellere ontbossing, nu in een tempo van 40.000 vierkante kilometer per jaar. De onderzoekers met satellietfoto’s zien geen significante afname. Er verdwijnt wel bos, stellen zij, maar er komt ook nieuw bos bij. Maar een gelijke ruil is dat niet. De Sy: “Wat er verdwijnt, zijn de dichte regenwouden in het Congo-bekken. Daarin zit een groot volume aan hout en dus CO2-opslag, en een enorme soortenrijkdom. Bij de aanwas gaat het vaak om droog bos, meer savanne-achtig”

In afwachting van een nog accuratere meet­methode gaat De Sy er wel van uit dat de wetenschappers die een groei van het bos­areaal zien, gelijk hebben: het oppervlak aan bos neemt toe door herbebossing.

We zagen de woud­reus om, ­planten een jonge populier en zeggen tevreden: we hebben een boom.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234