Maandag 14/10/2019

Black is the new black

Videogamepersonages met een donkere huidskleur bleven jarenlang beperkt tot de rol van hulpje of slechterik. Tot dit najaar, wanneer games als Mafia III, Watch Dogs 2 en Battlefield 1 hen eindelijk naar het voorplan trekken.

De gamewereld van Mafia III, een videogame die in oktober verschijnt, is wellicht de allereerste waarin de speler bordjes met het opschrift 'Alleen blanken' aan de muur ziet hangen. Het is een beeld dat erin hakt, maar het past perfect bij de wereld die de makers in de game wilden schetsen: die van het New Orleans (herdoopt tot New Bordeaux) van het jaar 1968, in een maatschappij die net de moord op Martin Luther King had moeten verteren, en waarin de Amerikaanse mensenrechtenbeweging in volle gang was.

De plot draait rond Lincoln Clay, een man van gemengde afkomst die na de Vietnam-oorlog terugkeert naar zijn geboortestad en - door de vertrokken maatschappelijke verhoudingen - geen andere uitweg meer ziet dan in de misdaad te gaan. Het geeft de game dezelfde naturalistische toets waarvoor de Grand Theft Auto-serie al bijna twintig jaar bekend staat. Maar het stelt tegelijkertijd de sociale drijfveren van de protagonist scherper dan ooit.

Harlem Hellfighters

"Het werd tijd dat we dit soort personage naar de voorgrond brachten", zegt Mafia III-scenarist Bill Harms. "Hij vat ook het best het tijdsgewricht en de plaats samen die we naar een gamewereld wilden omzetten. We tonen een heel specifieke dwarsdoorsnede van de Amerikaanse geschiedenis, en plaatsen daar een antiheld in die botst met de gebeurtenissen. Door een personage met een donkere huidskleur te kiezen, geven we een unieke kijk op de VS ten tijde van de mensenrechtenbeweging: hij ziet het tijdperk door een heel specifieke bril, en de wereld heeft een al even eenduidige kijk op hem."

Dit najaar komen er drie nieuwe games op de markt die een hoofdpersonage met Afrikaanse roots hebben. Naast Mafia III zijn er ook de hackergame Watch Dogs 2 en de shooter Battlefield 1. In die laatste wordt een aantal van de Eerste Wereldoorlog-missies uitgevochten als lid van de Harlem Hellfighters, een befaamd bataljon van Afro-Amerikaanse soldaten die tijdens de oorlog werden uitbesteed aan het Franse leger, omdat hun Amerikaanse 'collega's' niet zij aan zij met hen wilden vechten.

Diepe stereotiepen

De drie zonet genoemde games hebben een paar voorlopers. In Grand Theft Auto: San Andreas (2004) mocht Carl 'CJ' Johnson het allereerste zwarte videogamepersonage zijn dat opdook in een grote blockbustergame. Een andere was James Heller, de held uit Prototype 2 (2012). Maar dat zijn eenzame uitzonderingen: meestal bleven zwarte personages beperkt tot de rol van sidekick of slechterik. De huidige, plotse openheid van gamemakers om een personage met een donkere huid op de cover te doen prijken, doet een beetje denken aan Hollywood-films uit de jaren 60, zoals In the Heat of the Night (1967), waarin Afro-Amerikaanse personages ook uit hun serviele rol traden.

De vooroordelen die de gamemakers proberen te doorbreken, zitten echter vaak diep. Na de aankondiging van Watch Dogs 2, waarin voor het eerst het nieuwe Afro-Amerikaanse hoofdpersonage Marcus Holloway te zien was, ontstond er een vurige discussie op het forum van downloadwinkel Steam, waarin onversneden racisme door sommige deelnemers allerminst werd geschuwd.

En uit een twee jaar oud onderzoek van de universiteit van het Amerikaanse Ohio bleek dat het spelen van een personage met een donkere huidskleur in een gewelddadige game net onbewuste stereotiepen voedt. Onderzoekers kwamen tot die conclusie toen ze spelers ondervroegen over hun raciale opinies na het spelen van Saints Row 2, een game waarin de speler het ras van zijn hoofdpersonage kan kiezen. Wie met een donkerhuidige protagonist in de weer was, had daar negatievere gevoelens over, zo bleek.

"Het spelen van dit soort games versterkt het schadelijke stereotype dat zwarten gewelddadig zijn", zo opperde sociaal psycholoog Brad Bushman, die de studie leidde.

Voorrecht

Maar het is ook het voorrecht van een gamemaker om diezelfde stereotypes speels te verwerken in het interactieve element van zijn creatie. "In Mafia III spelen we onder meer met de gesimuleerde politie-aanwezigheid", zegt Harms. "Wanneer je in een Afro-Amerikaanse wijk bent, zul je bijvoorbeeld zien dat iemand naar een telefooncel zal rennen om de politie te bellen wanneer je een misdaad hebt gepleegd, maar het is helemaal niet zeker of het de politie wel iets kan schelen. Ofwel komen ze heel laat opdraven, ofwel helemaal niet. Gebeurt hetzelfde in de blanke buurten, dan zullen ze onmiddellijk in de buurt zijn. Dat is een simulatie van hoe het er ook in het echt aan toe ging."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234