Donderdag 09/12/2021

Björk over haar nieuwste cd 'Medulla'

'De natuur is mijn religie. Als kind heb ik urenlang in de bergen gewandeld. Terwijl ik stapte, zong ik altijd. Zo is alles begonnen'

'Ik maak geen muziek op bestelling'

Op tournee gaat ze voorlopig niet, maar straks zingt ze wel op de openingsplechtigheid van de Olympische Spelen. Björk heeft een nieuwe cd klaar, Medulla, waarbij ze nog meer de kaart van de menselijke stem trekt. 'Ik weet niet hoe het komt, maar instrumenten kunnen me momenteel niet echt boeien. Er gebeurt niets spannends mee', zegt ze daarover. Björk over haar liefde voor de natuur, volwassen worden en de verrassend zachte stem van Mike Patton.

Berlijn

IFA

Steven Rueth

Björk Gudmundsdottir (38) is gekleed in een fel paars Aziatisch kleedje dat quasi past bij de sushi die ze voor zich heeft. Ze trekt een zuur gezicht. "Ik moet vandaag zoveel koffie drinken om niet in slaap te vallen", klinkt het. "dat ik straks waarschijnlijk niet zal kunnen slapen. Maar zonder koffie kan ik niet zo goed over mezelf praten." Björk heeft niet veel zin in een zoveelste interview terwijl haar zoon Sindri en zijn vriend door Berlijn wandelen. "Alleen al het feit dat men zich interesseert voor de dingen die ik doe, is toch niet vanzelfsprekend. Ik doe mijn eigen ding, ik let niet op wat de buitenwereld daarover denkt. Plots kom ik naar buiten, ik ga in een hotel in Berlijn zitten en de ene na de andere stelt me vragen."

Verbaast u dat? Het publiek is toch altijd al door de persoon Björk Gudmundsdottir gefascineerd geweest?

Björk: "Och, met elke plaat die ik maak zit ik in een nieuwe situatie. Ik merk dat ik bij elk album zelfingenomener en egoïstischer word. Ik maak nu alleen nog wat ik zelf graag hoor. Of iemand anders dat graag hoort, kan ik zelf niet beoordelen. Het zou niet eerlijk zijn ten opzichte van mezelf om het anders te doen. Wie mijn muziek beluistert, kan horen dat ik ze niet maak om andere mensen te plezieren. Ik verwacht dat op zich ook helemaal niet. Waarom zou ik het dan anders doen als er interesse is voor wat ik doe? Disco - of popmuziek zal Björk nooit maken. Ik maak geen muziek op bestelling."

Houdt u van zulke dingen? Kunt u bij wijze van spreken naar Britney Spears luisteren?

"Ik ben niet zo extreem dat ik zeg: 'Weg daarmee! In de vuilbak', Ieder mens moet het recht hebben de muziek te maken die hij wil maken. Muziek die enkel voor entertainment dient, kan ook goed zijn. Ook in de, laat het ons kunstmuziek noemen, werkt minstens de helft van de muziek op de zenuwen en deugt ze voor niets. In de commerciële muziek, wat ook een abstract begrip is, zijn er dan weer veel coole liedjes."

Zoals?

"Ik zet de radio niet af als ik mainstream hoor. Usher maakt goede nummers. Ik hou bijvoorbeeld ook van The Scissor Sisters. En die dingen waarnaar Sindri luistert, zoals The Hives en The Strokes."

Medulla is een zeer akoestisch, op de menselijke stem gebaseerd, a capella-album. Hoe kwam het tot stand?

"Mijn belangrijkste regel bij Medulla was geen regels te hebben. Bovendien moest ik er plezier aan beleven. Dan is het simpelweg zoals het is. Ik heb voor dit album niets gepland. Het is het minst voorbereide album dat ik tot nu toe heb gemaakt. Dat werkte heel bevrijdend. Alles is spontaan en vlot verlopen. De meeste songs had ik al, die heb ik de vorige tournee gespeeld. Ik schrijf constant, gemiddeld een song per maand. De melodieën bestaan meestal al. Sommige heb ik dan al opgenomen met instrumenten en drummachines.

"Na de tournee, afgelopen september, heb ik even stilgestaan, en mezelf gevraagd: 'Björk, wat wil je met deze plaat doen?'. Toen in januari de meeste songs waren opgenomen en de koren er opstonden, vond ik zelfs dat de instrumenten me verveelden. Ik weet niet waarom, maar instrumenten kunnen me momenteel niet echt boeien. Er gebeurt niets spannends mee. De enige muzikanten die me de laatste jaren konden begeesteren, waren zangers. Ik luisterde vroeger ook enkel naar muziek waar instrumenten in voorkwamen."

Vanwaar die smaakverandering?

"Er zijn verschillende redenen. Bij Vespertine, dat drie jaar geleden verscheen, had ik het gevoel het hoogtepunt op het vlak van beats en klanken te hebben bereikt. Op dat gebied was er voor mij niets beters meer te maken. Hoe ver had ik nog kunnen gaan? Als er al een vijftigkoppig orkest en een twintigkoppige band op het podium staan die een popsong spelen? Je kan moeilijk vijfhonderd mensen op een podium kwijt (lacht). "Dat buiten beschouwing gelaten, word ik ook volwassener en rijper. Als mens en als zangeres. Ik ken veel gitaristen die bijna niet naar andere gitaristen luisteren omdat ze zich niet willen laten beïnvloeden. Ik ben nu rijp genoeg dat ik mijn deuren naar buiten kan openzetten, en naar vocale muziek kan luisteren. Iemand die 38 jaar oud is biedt een kleurrijker palet aan dan iemand van 28. Vooral bij het muziek maken merk ik dat. Ik kan vandaag veel meer dan tien jaar geleden. Ik ben veel zelfverzekerder geworden. Mijn vaardigheid is groter geworden, ik kan me gemakkelijker met verschillende emoties bezighouden. Het kan brutaal, gelukkig, of dramatisch zijn. Als je 20 of 25 bent, kan je enkel zijn wie je op dat moment bent. Als ik een schilderij zou zijn, zou ik meer kleurschakeringen hebben gekregen. Gesprekken met mij zijn doorgaans subtieler geworden. Ik praat niet meer enkel in slogans. Toen ik mijn Greatest Hits-tour deed, had ik theoretisch gezien alle songs kunnen uitkiezen die ik wou. Er waren in het begin helemaal geen songs van mijn eerste album bij. Dat zegt voor mij dat ik vandaag beter werk aflever dan vroeger. Echt heel goed vind ik alles niet, het is in elk geval beter dan de dingen die ik maakte toen ik tien jaar was."

Wat spreekt u zo aan in koren?

"Op Selma Songs had ik een beetje koor, op Vespertine al meer. Ik wilde er gewoon veel stemmen bij halen. Koren vind ik fantastisch."

Wat betekent Medulla?

"Het is een Latijns woord en betekent 'merg', zoals in been- en ruggenmerg. In planten zit het ook. Het is het witte gedoe in het midden van de stengel. Het is dus ook het middelpunt van een levend wezen."

Wat heeft dat met uw muziek te maken?

"Ik wilde me in de richting van de wortels van alle leven begeven. Weet je dat, voor er religie en politiek was, alles heel ongerept en ruw was? De oertoestand, het reine, het onvervalste, het primitieve, dat fascineerde me altijd al."

Hoeveel betekent de natuur voor u?

"Bijzonder veel. In de grond is alles wat zich in het leven afspeelt natuur. Kijk maar naar mij. Ik ben een zeer actief persoon, ik doe veel verschillende dingen. Of word verliefd en merk dan pas achteraf hoe opwindend dat allemaal is. Ik ben ook onvoorspelbaar. Ik zal nooit over een relatie zeggen dat ze altijd zal blijven duren. Je kan ook niet beweren dat Berlijn altijd zal blijven bestaan. Misschien komt er zo dadelijk wel een vloedgolf en wordt de stad van de kaart geveegd. De natuur is mijn religie. Ze is duizend keer sterker dan ik, ik moet me aan haar onderwerpen. Als je op een eiland opgroeit zonder de natuur te respecteren, ga je dood. Als kind heb ik urenlang in de bergen gewandeld. Terwijl ik stapte, zong ik altijd. Zo is alles begonnen."

In Triumph of The Heart zingt u ook over aders, zenuwen en verschillende lichaamsdelen. "Ik word gek van de vraag hoe bijvoorbeeld onze hersenen werken. Ik wil graag meer over het brein weten, wat het laat werken, hoe het groeit. Daar ben ik heel nieuwsgierig naar. Ik geloof dat die fascinatie voor het menselijk brein is ontstaan toen ik zwanger was. Als je een kind krijgt gebeuren er 59 wonderen per dag. Je weet helemaal niet hoe dat allemaal gaat. Ons lichaam is al een onbeschrijfelijk geschenk. Het mooie eraan is dat het zijn eigen leven leidt. We kunnen helemaal niets doen aan wat het lichaam voor ons doet en wat het nodig acht." Ik had vooral moeilijkheden om de tekst te begrijpen. Is dat de bedoeling?

"Tja, misschien ben jij gewoon niet helderziend genoeg (lacht). Voor mij zijn de teksten en ook de melodieën relatief eenvormig en toegankelijk. Ik wil worden verstaan. Als dat niet zo was, zou ik mijn liedjes in een vuurtoren op een eiland zingen, waar zeker niemand mij kan horen. Maar ik wil cd's maken en ik zing in het Engels. Ik wil begrepen worden."

In Athene gaat u op de openingsplechtigheid van de Spelen zingen?

"Oh ja, daar heb ik heel veel zin in. Ik ga 'Oceania' zingen. Die olympische mensen kwamen naar mij toe en vroegen of ik geen lied zoals 'Ebony and Ivory' of 'We Are The World' wilde zingen. Een soort van 'kom-tesamen-en heb-elkander-lief'-hymne. Alle mensen zijn vrienden en er is geen oorlog. Dat vond ik raar. Toen kwam ik op het idee om vanuit het perspectief van de zee te zingen. De oceaan gaat de hele wereld rond en kent geen grenzen of conflicten of religie en al die slechte dingen. Samen met een IJslandse dichteres heb ik de tekst geschreven en hebben we er een beetje Griekse mythologie in verwerkt."

Mike Patton, de vroegere zanger van Faith No More, zingt mee op Medulla. Zijn jullie al lang vrienden?

"Neen, helemaal niet. Op zich ben ik niet zo bezig met rockmuziek. Mijn vriend kwam met het idee af. Hij houdt van death metal. Maar hij is enkel fan, geen muzikant. Dus heeft hij mij Fantomas leren kennen, de nieuwe loeiharde metalband van Mike. 'Hööörrgghhhfäää' doen die constant. Dat is al heel bijzonder. Ik dacht: 'misschien wil hij wel op mijn plaat zingen'. Hij wilde wel. En hij zingt bij mij met een heel zachte stem."

Medulla verschijnt op 31 augustus bij Universal

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234