Dinsdag 03/08/2021

Björk: chronologie van een relatiebreuk

De nieuwe plaat van Björk verschijnt twee maanden te vroeg, maar ook de muziek valt onverwacht rauw op je dak. Vulnicura is de kroniek van een wegkwijnende liefde, de bittere breuk en een traag herstel.

Daar lagen ze dan. De scherven van haar gebroken hart. Zomaar online gezwierd. Normaal zou Vulnicura pas in maart verschijnen, maar een onverlaat lekte de negende studioplaat van Björk twee maanden voor de release. En dus werden haar zielenroerselen integraal voor de leeuwen gegooid op iTunes.

Een zegen voor de fans van Vespertine (2001) en Homogenic (1997). Door de prominente rol die strijkers en winterse soundscapes innemen, kun je deze nieuwe plaat immers beschouwen als het slot van een muzikaal drieluik. Al lijkt Vulnicura eerder het negatiefje van een smachtend, sensueel Vespertine, die vaste vorm kreeg terwijl ze verliefd werd op filmmaker Matthew Barney. Die romance hield uiteindelijk meer dan tien jaar stand, waarin ze elkaar ook artistiek vonden in Drawing Restant 9 (2005). Een kunstfilm die zich afspeelt op een Japanse walvisvaarder, waarbij beiden elkaar in de slotscène ritueel te lijf gaan met messen. Het beeld van twee beminden die elkaar verwonden op het slagveld van de liefde, is ook de synopsis van Vulnicura.

Geen egotrip

Het lijkt wel alsof de ouverture van haar nieuwste plaat alludeert op die bloederige filmfinale. "Who is open-chested?", vraagt de zangeres zich af in de opener Stonemilker. In Black Lake neemt ze de rol aan van slachtoffer, maar uiteindelijk ook die van rechtkrabbelende heldin. Twee maanden na de breuk werd die song geschreven, wat zoveel rondtollende emoties ongetwijfeld verklaart. Zo vraagt ze zich eerst af of ze niet te véél van hem hield, waarna ze Barney naar het hoofd slingert dat hij hun gezin, "een heilig verbond en gezamenlijke missie", in de steek liet.

Toch brandt ze haar voormalige geliefde niet helemaal af: "Every single fuck we had together / is in a wondrous time-lapse / with us here at this moment", zingt ze smachtend in History of Touches dat een beschrijving is van drie maanden voor de breuk.

Moeilijk is het niet om hun afwikkelende relatie op de voet te volgen: elke song komt met een tijdsbepaling. "Ik was behoorlijk verrast over hoe grondig ik alles had gedocumenteerd", liet Björk weten aan haar fans. Naar eigen zeggen liet ze een antropoloog binnensluipen in zichzelf, die alles zorgvuldig in een tijdlijn zette. Even vreesde de IJslandse dat haar een zelfgenoegzame egotrip aangewreven zou worden. Geen nood, daarvoor klinkt de muziek alleen al te avontuurlijk.

De plaat is geproducet door Venezuelaans wonderkind Arca (Kanye West, FKA twigs). Hij tekent voor dreigende, metalige ritmes, terwijl de grimmige ambient van The Haxan Cloak mee aan tafel schuift in Stonemilker en Family. Daartegenover staat een IJslands koor en strijkersensemble dat de songs van winterse kleuren voorziet. In het lieflijke Atom Dance kaapt Björks "liefdesgod" Antony Hegarty dan weer een rol.

Hoe lijm je een gebroken hart? Die vraag vormt het leidmotief op deze plaat. In Notget, dat haar emotionele status elf maanden later beschrijft, geeft ze het antwoord: "Als ik spijt heb van ons, ontzeg ik mijn ziel om te groeien. Verwijder mijn pijn niet. Het is mijn kans om te genezen." Kwetsbaar, maar van etterende wonden ontdaan: zó klinkt Vulnicura dus.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234