Woensdag 08/12/2021

InterviewCoronavirus

Biostatisticus Geert Molenberghs blikt vooruit: ‘Het aantal besmettingen moet zéér laag voor de teugels losser kunnen’

"Voor elke 10 Covid-opnames, komen er nog eens 13 tot 14 aan. Dat hopen we zo snel mogelijk onder de 10 te krijgen", zegt professor Geert Molenberghs.Beeld Vanstockstraeten/Photonews

Er zijn nieuwe regels van kracht die ons land een Bergamo-scenario - ontreddering in de ziekenhuizen en stoeten met lijkwagens - moeten besparen. Maar hoe ziet professor biostatistiek Geert Molenberghs de epidemie verder evolueren in zijn voorspellende modellen? ‘Er is kans dat de curve na deze golf sneller zal dalen, maar het lossen van de maatregelen moet deze keer véél beter, of we hebben het weer zitten.’

Lees eerst aandachtig deze bijsluiter: hier en daar in het discours van Geert Molenberghs, biostatisticus aan de KU Leuven en UHasselt, valt een positieve noot. Experts discussiëren erover of ze die in deze fase van de epidemie kunnen laten klinken. Aan de ene kant willen ze de bevolking, die serieuze opofferingen doet, niks wijsmaken. Aan de andere kant sluimert het gevaar dat mensen de kleinste kentering in de steile curves interpreteren als ‘de soep zal wel zó heet niet gegeten worden’ en dat ze lakser beginnen om te gaan met de maatregelen. Dan zullen we ons nog lelijker verbranden.

Wat leren de modellen over onze situatie?

“We zien dat de sluiting van de horeca een eerste kleine rimpeling veroorzaakt, maar zeker niet genoeg. Het aantal coronabesmettingen verdubbelt nog om de elf dagen. In Brussel, waar de cafés en restaurants al langer dicht zijn, vertraagt de groei een beetje tegenover de andere provincies. Vooral in Wallonië gaat het hard. Mocht de provincie Luik een land zijn, dan was dat het slechtste land ter wereld in de statistieken. In het zuiden van West-Vlaanderen - de regio Kortrijk - is er ook een serieuze versnelling, naar verluidt te wijten aan de communiefeesten. Ongelimiteerd feesten laten organiseren door traiteurs is één van de vele versoepelingen die nooit hadden mogen gebeuren. Ja, in een restaurant zit ook veel volk, maar daar kent niet iedereen elkaar. Bij feesten riskeer je dat nonkel Frans eens van tafel tot tafel gaat en als hij niet goed meer hoort, dan spreken de mensen wat luider en zetten ze hun mondmasker af. Met wat pech heeft dan de halve zaal het zitten.”

Lees ook: Pierre Van Damme: ‘Mondmaskers in de trein kunnen een blijver zijn’

Waarop baseert u zich in uw voorspelling, nu we alleen nog mensen met symptomen testen?

“Een goede piloot kijkt niet naar één metertje, maar naar het hele dashboard. We houden de hospitalisaties en de bezetting van de intensieve diensten goed in het oog en we doen ook een correctie op het aantal besmette mensen. De cijfers van 27 oktober - een dag met 21.500 positieven - passen we aan naar 25.500 besmettingen. We gaan ervan uit dat het virus de voorbije week nog met 60% is toegenomen in het hele land, tegenover de week voordien. Dat is ooit 100% geweest.”

Wat is vandaag ons reproductiegetal, het aantal besmettingen dat één zieke veroorzaakt?

“Door het verminderde aantal tests bekijken we dat nu vooral voor de hospitalisaties, en daar schommelt de R-factor tussen 1,3 en 1,4. Dat betekent dat voor elke 10 Covid-opnames er nog eens 13 tot 14 aankomen. Dat R-getal hopen we zo snel mogelijk onder de 1 te krijgen, wat zou betekenen dat de epidemie in kracht afneemt. Maar uit de eerste golf weten we dat de piek aan besmettingen op 1 april kwam en dat de top aan hospitalisaties en opnames op intensieve diensten pas meer dan een week later kwam. Het wordt dus nog heel lastig.”

Wat verwacht u van de nieuwe maatregelen?

“Het is heel moeilijk om het effect van de verschillende maatregelen afzonderlijk te voorspellen, maar de mix draait vooral om het beperken van onze contacten. Als we die door de nieuwe maatregelen kunnen halveren of met 60% doen krimpen - en dat zit erin - dan is het mogelijk dat het aantal bezette bedden op intensieve zorg onder 2.000 blijft. Al gaan nogal wat modellen tot 2.500 (gisteren waren op de diensten intensieve zorg 1.160 bedden ingenomen door coronapatiënten, red.).”

Wat blijft ondanks de maatregelen onze achilleshiel?

“Er blijven onzekerheden die in het voordeel van het virus kunnen uitdraaien. Eén daarvan is hoe goed we erin slagen de besmettingen uit onze kwetsbare woonzorgcentra te houden. Dat lijkt op dit moment niet meer zo goed te lukken en kleine factoren kunnen daar grote gevolgen hebben. En uiteraard van levensbelang: hoe goed iedereen de regels naleeft. Wie in het Luikse nu nog andere mensen blijft zien, heeft bij een ontmoeting in een groep met veertien 50% kans besmet te raken. In sommige gemeenten is dat risico zelfs nog hoger.”

Volgens uw collega Niel Hens zou het kunnen dat de coronacurve na deze nieuwe golf sneller daalt dan na de eerste golf.

“Het is geen eenvoudige boodschap om te brengen, vanwege het gevaar dat mensen opnieuw in blijvende groepsimmuniteit geloven. Maar waar het op neerkomt: als een aanzienlijk deel van de bevolking besmet raakt, dan weten we dat die mensen niet onmiddellijk opnieuw besmet worden. Op termijn gebeurt dat wel, maar niet in de eerste weken of maanden: tijdelijke immuniteit, dus. Dat maakt dat in gebieden waar veel besmettingen zijn - in de regio Luik heeft naar schatting 15 tot 20% het virus opgelopen in de laatste twee weken - veel minder mensen nog vatbaar zijn, na de piek. Als de rest dan de regels goed volgt, heeft het virus veel minder prooien om nieuwe infecties te veroorzaken. Dan daalt de curve sneller.”

Wat zegt dat over de exitstrategie?

“Dat we nog steeds erg voorzichtig moeten blijven. Als we te veel versoepelen, zoals in het verleden, dan riskeren we dat de brand opnieuw snel opflakkert. Met superverspreiders heb je niet veel meer nodig dan een paar groepen mensen die samenkomen. Ik ben er dan ook tegen om valse hoop te geven voor de feestdagen. Als de situatie de volgende maand gunstig evolueert, kan het zijn dat een kerstfeestje in een kleine bubbel mogelijk wordt. Maar een week later verschillende generaties laten samenkomen om elkaar Nieuwjaar te wensen: doe dat alsjeblieft niet. Een gevaarlijke cocktail, zeker wanneer mensen denken: ‘Ach, één feestje kan geen kwaad.’”

Wie zijn broodwinning of bezigheid ziet wegvallen - van de autoverkopers tot de zaalvoetballers - zal bij dalende curves meteen zeggen: ‘En nu is ‘t weer aan ons.’ Denkt u niet?

“Absoluut. En dat is de moeilijkste opdracht: een maatschappij niet op slot houden, maar leren om rekening te blijven houden met dat virus. Ik stel vast dat de huidige regering beseft dat de exit zeer voorzichtig moet en dat ook zo communiceert. Het is zoals een jonge hond leren wandelen, dan moet je heel vaak met kleine beetjes aan de leiband trekken om hem onder controle te houden.

“Dertig, vijftig, zeventig? Ik wil er vandaag zelfs geen aantal besmettingen op kleven, want we zitten op 25.000 per dag. Maar dat de lat zéér laag moet vooraleer de teugels losser kunnen, zullen we nu toch wel stilaan beseffen, zeker? Anders gaan we dit soort miserie nog vaak meemaken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234