Zaterdag 23/01/2021

Biomassa lijkt al opgebrand

Er lijkt geen dag voorbij te gaan of ergens sluit een biomassacentrale. Wat is er aan de hand met de technologie die nog niet zo lang geleden aanzien werd als de toekomst van de groenestroomproductie? De lage energieprijs speelt een hoofdrol.

In Wismar, Duitsland vroeg German Pellets gisteren aan de rechter om een schuldherschikkingsplan te mogen opstellen. German Pellets, de toekomstige uitbater van de biomassacentrale in Langerlo, ontsnapt op die manier (nog even) aan het faillissement. In Oostende staat vandaag een meeting gepland tussen de directie van de groenestroomproducent Biopower en de vakbonden. Mogelijk moet de biomassacentrale, waar dierlijk vet van slachtafval verbrand wordt om stroom op te wekken, er voorgoed dicht.

Het lijkt duidelijk: wie gehecht is aan zijn centen, investeert nu beter niet in biomassa. Terwijl deze technologie, het opbranden van allerlei organisch afval en houtresten, lang als dé manier aanzien werd om veel en goedkoop groene energie te produceren.

"Ik voorspel een zondvloed aan stopzettingen in de sector", zegt André Jurres, een energiespecialist met een eigen blog die nu voor het groenestroombedrijf NPG Energy werkt. "Iedereen heeft het moeilijk, ook wij. De problemen bij Biopower verrassen me niet."

Biopower is een overblijfsel van Electrawinds, het Oostendse bedrijf dat - onder leiding van Luc Desender en voorzitter Johan Vande Lanotte - internationaal grote sier maakte in de groene sector, om niet veel later versneden en verkocht te worden onder druk van de curator. Overmoed speelt, zoals vaak, een rol. De internationale veroveringstocht van Electrawinds, van Zuid-Afrika tot Servië, was niet helemaal gedekt. German Pellets overkomt iets gelijkaardigs. Mede door een aantal dochterondernemingen verdrinkt het bedrijf in de schulden.

German Pellets, het bedrijf van een Duitse cowboy-ondernemer (zie de gelijkenissen met Desender), werd tot voor kort de hemel in geprezen door de serieuze zakenkranten. Nu noemen diezelfde kranten een failissement zonder pardon "zo goed als onafwendbaar".

Invloed van kerncentrales

Maar het echte probleem ligt elders. De voornaamste kost van biomassa is de grondstof. Die is redelijk hoog en onvoorspelbaar. Volgens de meest recente rapporten zal de prijs van biomassa wellicht blijven stijgen. De vraag is structureel groter dan het aanbod.

Op die manier komt biomassa tussen hamer en aambeeld terecht. De kosten van de brandstof - of het nu houtkorrels zijn zoals in Langerlo of vet zoals in Oostende - lopen steeds verder op, terwijl de opbrengsten uit de verkoop dalen door de zeer lage stroomprijzen.

Omdat de oudste kerncentrales in ons land langer open blijven dan gepland, tot 2025, heeft ons land plots geen stroomtekort meer maar een -overschot. De beursprijzen van elektriciteit zijn hierdoor gedaald tot historische laagtes, rond 30 euro per megawattuur (MWh).

"Om biomassacentrales rendabel te maken, moet die beursprijs minstens weer tot 60 euro per MWh stijgen", zegt Jurres. "De marges in de sector zijn bijzonder klein. En er mogen dan subsidies zijn, die garanderen nog geen minimumrendement voor de uitbaters."

Voor zonnepanelen en windmolens doen de lage stroomprijzen ook pijn, maar omdat de kosten daarvan steeds lager worden, kunnen ze toch langer rendabel werken. Bij biomassa - net zoals bij traditionele gascentrales - gaat de businesscase meteen ten onder.

De biomassacentrale van Electrabel in Gent, nu de grootste van het land, ontvangt jaarlijks 100 miljoen euro, maar zou naar verluidt verlies maken. Voor de megacentrale in Langerlo is 200 miljoen euro per jaar voorzien, gedurende tien jaar. In totaal gaat dus om 2 miljard euro.

Als de centrale in Langerlo er niet komt, wat steeds waarschijnlijker wordt, lijkt dat goed nieuws voor de consument. De Turteltaks - de nieuwe energieheffing om de kosten van het groenestroombeleid te betalen - kan dan in principe dalen. Nu moet die in totaal 9 miljard opleveren.

Maar Vlaams energieminister Annemie Turtelboom (Open Vld) wil pas reageren als de vennootschap van German Pellets, die het project in Langerlo beheert, officieel wordt ontbonden, zonder overnemer. German Pellets kan alsnog doorzetten met het project. Of een overnemer zoeken. Nieuwe informatie leert dat de eigenaar van die nv - wie het in de toekomst ook mag zijn - nog ongeveer drie jaar heeft om te beginnen met de bouw voordat de toegezegde subsidies vervallen. De kans dat de Turteltaks eerstdaags naar beneden kan, is dus niet erg groot.

Grondstoffen komen per schip uit VS

Het is bekend dat Turtelboom geen voorstander is van biomassa, vooral dan niet van grote centrales. Er bestaan twijfels of die zo groen zijn als geadverteerd. De grondstoffen worden per schip aangevoerd vanuit de VS, waardoor veel dieselwalmen worden uitgestoten.

Vandaag bedraagt de Turteltaks jaarlijks 100 euro voor een gemiddeld gezin. Mocht de centrale in Langerlo er niet komen, dan zakt dit allicht richting 80 euro. Al is de vraag wel of Vlaanderen aan zijn Europese klimaatdoelstellingen zal kunnen voldoen tegen 2020. Dat wordt zeer lastig.

Een korte rekensom leert dat om het vermogen van de centrale te vervangen er tegen 2020 in Vlaanderen 180 windmolens per jaar zouden moeten bijkomen. Als ons land de Europese doelstelling mist, dreigen jaarlijkse dwangsommen van zowat 80 miljoen euro per jaar.

Wim Dries, de burgemeester van Genk, waar Langerlo een deelgemeente van is, laat weten dat er vandaag normaal meer duidelijkheid komt over de toekomst van de centrale. Als het project niet doorgaat, zitten een honderdtal mensen zonder baan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234