Zondag 28/02/2021

Biobrandstof stoot wél CO2 uit

De Europese Unie

gaat er verkeerdelijk van uit

dat biobrandstoffen geen CO2 uitstoten en dus een cruciaal middel zijn in de strijd tegen de klimaatverandering. Door die rekenfout dreigt de EU de opwarming van de aarde en de honger in de wereld te subsidiëren.

Tegen 2020 moet 10 procent van het energieverbruik in transport en 20 procent van de energieproductie hernieuwbaar zijn, bijvoorbeeld door biobrandstoffen en biomassa te gebruiken. Die zijn schoner voor de natuur en stoten minder CO2 uit dan olie, steenkool en gas. Verschillende lidstaten voorzien dan ook subsidies en belastingsvoordelen voor brandstof die uit bijvoorbeeld palmolie, suikerriet of koolzaad komt om de doelstellingen te halen.

Zo is er in ons land een fiscale vrijstelling voor biobrandstoffen in transport. De federale regering heeft daarvoor fiscale voordelen voor biodiesel en bio-ethanol ingevoerd. Ook zijn verouderde steenkoolcentrales 'vergroend' door in die centrales eveneens biomassa, zoals houtpellets, te verbranden.

Een rapport van de wetenschappelijke raad van het Europees milieuagentschap (EEA) legt nu evenwel een bom onder het biobrandstoffen-en biomassabeleid. Dat beleid is gebaseerd op de veronderstelling dat biomassa en biobrandstoffen geen CO2 uitstoten. "Dat is een kapitale rekenfout", zo schrijft het EEA.

Het belang van de bron

De bron van die brandstof is een aspect dat moet doorwegen om uit te maken hoeveel impact op het klimaat een brandstof heeft. Waar zijn de grondstoffen zoals koolzaad geteeld en welke effecten heeft dat? Palmolieplantages bijvoorbeeld nemen doorgaans altijd de plaats in van landbouwgrond. Die wordt dan opnieuw aangelegd. De ervaring leert dat het vaak duurzame bosgronden zijn die moeten wijken. Alleen al door dat stuk woud weg te kappen komt systematisch een pak CO2 vrij. Daarnaast moet het verbrandingsproces van die olie zelf, waarbij ook CO2 vrijkomt, meegerekend worden.

In de Europese richtlijnen tellen die twee cruciale elementen te weinig mee. Ze beschouwen biobrandstoffen als CO2-neutraal. "Ten onrechte", zegt de EEA. Alleen al het verbandingsproces op zich is niet CO2-neutraal. Bij de verbranding van bijvoorbeeld een ton kurkdroog hout komt er 1,8 ton CO2 vrij. Maar de redenering in de Europese richtlijn luidt: die boom heeft die CO2 ook ooit uit de atmosfeer opgenomen, dus het resultaat is: geen uitstoot.

Daarmee gaat de EU volgens de EEA voorbij aan de normale gang van zaken. Op de grond waar nu biomassa geteeld wordt zouden anders planten groeien die niet verbrand worden. In veel gevallen zouden die planten CO2 gedurende een langere tijd uit de atmosfeer halen, benadrukt het EEA. In sommige gevallen betekent de optelsom van al die elementen dat bij biobrandstoffen meer CO2-uitstoot vrijkomt dan bij een klassieke fossiele brandstof, zo waarschuwen de wetenschappers.

"Enkel wanneer je plantages hebt op grond waar anders geen planten zouden groeien die veel langer CO2 uit de lucht zouden halen, kun je met die biobrandstofgewassen écht extra CO2 uit de atmosfeer halen. Het gaat dan bijvoorbeeld om grasland van lage kwaliteit. Maar het gros van onze biobrandstoffen komt uit gewassen die geteeld worden op landbouwgrond waar eerder andere voedingsgewassen of natuur stonden", legt expert Mathias Bienstman van Bond Beter Leefmilieu uit.

Bijkomend probleem is dat de grond voor biobrandstofgewassen ook concurreert met landbouwgrond voor voedselproductie. Hoe minder plaats, hoe minder productie en dus hoe duurder de prijs van graan en andere basisvoeding. Alleen al daarom hebben de Wereldhandelsorganisatie en de het Voedselagentschap van de VN (FAO) eerder al opgeroepen de subsidies voor biobrandstoffen te schrappen. "Door in de richtlijnen biobrandstof als klimaatneutraal te beschouwen, dreigt de EU honger en klimaatverandering te subsidiëren", zegt Bienstman.

De EEA adviseert enkel biobrandstoffen te telen wanneer dat kan op grond die niet concurreert met landbouwgrond dient voor voedselproductie en op grond die anders enkel van lage kwaliteit is en weinig C02 zou opnemen omdat er maar weinig planten staan. Ook hout- of organisch afval zijn een verantwoorde bron.

"We moeten de zaak omdraaien. In plaats van 10 procent energie in transport uit biobrandstoffen te halen, zouden we moeten zien hoeveel biobrandstof duurzaam geproduceerd kan worden en dat dat ook doen", zegt Bienstman. Zijn organisatie pleit er voor de fiscale gunstmaatregelen voor biobrandstoffen in ons land te schrappen en de accijnzen erop gelijk te schakelen met accijnzen op diesel en benzine.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234