Donderdag 20/01/2022

Binnen is Buiten Buiten is Binnen

Nederlandse Petra Blaisse wil de grens doen vervagen

Als tapijten beginnen zweven in de tuin, er gras uit kussens groeit, water van de trap sijpelt en bomen naar beneden beginnen groeien, dan bent u ongetwijfeld in de Antwerpse Singel, waar de Nederlandse ontwerpster Petra Blaisse kleine artistieke veranderingen heeft aangebracht.

Door An Bogaerts

foto's inside outside, amsterdam& powilleit

De tuin van 'kunstcampus' De Singel: zelfs wie er dagelijks passeert, zou niet meteen kunnen zeggen hoe die eruitziet. Om die tuin te zien, moet u namelijk naar binnen gaan, hoe paradoxaal dat ook mag klinken. Voor de Nederlandse ontwerpster Petra Blaisse en haar team van Inside Outside is het net daarom het ideale werkterrein voor haar binnen-buitenexperimenten. "De Singel is een mooi voorbeeld van architectuur waarin tuin en interieur een samenspel aangaan. Moderne architectuur is doorzichtig", vertelt Blaisse terwijl we samen door de foyerramen naar buiten kijken. "Ik vind dit een heel mooie tuin. Hij is misschien niet zo goed onderhouden maar je ziet dat de architect hier heel goed over heeft nagedacht. Over de hoogteverschillen en de verdeling tussen struik en boom, de grasvelden, het formaat van het gras, de topografie, heel mooi, heel ruimtelijk. De tuin nodigt echt uit om erin te gaan zitten filosoferen." Het is moeilijk te geloven dat deze vrouw de eerste jaren van haar creatieve carrière binnen doorbracht, in een museum nota bene. "Ik heb eerst kunst gestudeerd, onder andere in Londen en Groningen. Na een paar jaar besefte ik dat ik helemaal geen kunstenares was. Tijd dus om eens rond te kijken wat ik nog meer leuk vond. Toen ik een jaar of tweeëntwintig was, ben ik aan de slag gegaan als assistent-curator in het Stedelijk Museum van Amsterdam. Dat heb ik acht jaar gedaan, curatoren geassisteerd bij tentoonstellingen over fotografie, architectuur, textiel,... alles behalve beeldende kunst eigenlijk", vertelt Blaisse. "Ik heb er geleerd dat ik graag met ruimtelijke installaties bezig was. Het creëren van een welbepaalde sfeer, dat fascineerde me enorm."

In 1987 begon Blaisse als freelance tentoonstellingsontwerpster en werd ze algauw ingezet door het OMA (Office for Metropolitan Architecture). Niemand minder dan Rem Koolhaas vroeg haar zijn tentoonstellingen te ontwerpen en te installeren. "Toen de mensen van het OMA in 1987 bezig waren met het Dans Theater van Den Haag, vroegen ze of ik me ook niet kon bezighouden met het interieur van dat gebouw. Toen heb ik alle kleurstellingen, materiaalafwerkingen en uiteindelijk ook mijn eerste voordoeken ontworpen voor toneel. Dat was het begin", vertelt Blaisse. "Van toen af ben ik met OMA en ook met andere architecten gaan samenwerken. Er is immers altijd wel iets wat een gebouw nodig heeft qua licht en akoestiek: licht filteren, de zon terugkaatsen, of nieuwe ruimtes creëren, installaties maken." Dat is ook precies wat Blaisse in De Singel doet: een spiegel aanbrengen in de plint, waardoor het licht van buiten wordt opgevangen. Of een randje tuintapijt aanleggen naast het raam, waardoor de tuin bijna letterlijk naar binnen doorloopt. "En als het dan donker wordt, dan wordt dat hele dunne randje tapijt met gras weerspiegeld in het raam. Het tapijt lijkt door te lopen naar buiten, het zweeft als het ware in de tuin", aldus Blaisse. "We hebben ook een aantal graskussens gemaakt, grote kussens waar gras uit groeit. Die liggen in de tuin maar ook binnen. De mensen van De Singel moeten dat gras dan knippen en water geven. In de tuin liggen ook een soort reflecterende schijven waardoor licht gereflecteerd wordt, maar je kan natuurlijk ook gewoon jezelf zien, of de lucht en de bomen, die naar beneden lijken te groeien. In de hoofdingang, aan de trap, hebben we kleine sliertjes spiegel toegevoegd zodat het lijkt alsof er water naar beneden sijpelt." Een tentoonstelling kan je het moeilijk noemen, wat Blaisse hier met haar bedrijf Inside Outside doet. Zelf omschrijft ze het als het lichtjes aanpassen van enkele omgevingsfactoren om zo de sfeer van een ruimte te veranderen. "Dat is immers wat wij bij Inside Outside altijd doen", zegt Blaisse. "Wij maken geen producten, wij doen nooit hetzelfde, waar ter wereld we ook zitten: in de golfstaten, China, Letland of Denemarken. Trouwens... (denkt na) wij werken nog te weinig in België."

Van het Casa da Música in Portugal over het Mercedes-Benz Museum in Duitsland tot de bibliotheek van Qatar, prestigieuze projecten zijn Inside Outside niet vreemd. En dat succes brengt interessante ontmoetingen met zich mee. "Sinds het begin van de jaren negentig heb ik vaak aan dezelfde projecten meegewerkt als Maarten Van Severen. Wij werden regelmatig samen geconsulteerd voor eenzelfde project. Hij deed de tafels en de stoelen, ik de doeken, de plafonds en de vloeren. Wij hebben uren met elkaar gepraat en ideeën uitgewisseld. Want het moest wel allemaal bij elkaar passen natuurlijk", aldus Blaisse. Het verschil is wel dat Van Severen intussen, dankzij of ondanks zijn dood, een begrip is geworden in de internationale designwereld en dat de naam Blaisse, toch zeker hier bij ons, geen enkel belletje doet rinkelen. "Dat begint stilaan wel wat te veranderen. Er beginnen al mensen op te merken van: 'dit moet het werk zijn van Petra Blaisse of van Inside Outside' ", zegt Blaisse. "Maar ik maak geen collecties, hé. Mijn ontwerpen worden niet in een winkel verkocht. Ze zitten vast aan de architectuur. Ik maak wel gigantische gordijnen maar dat is allemaal sitespecifiek. Dus qua sterrenstatus valt dat in mijn geval nog behoorlijk mee. (lacht)"

Wat uniek is in de werkwijze van Blaisse, is dat ze erop staat wetenschappers te betrekken bij de invulling van een stedenbouwkundig project. "Voornamelijk omdat ik dat zelf leuk vind", lacht ze. "Ik wil natuurlijk zelf blijven bijleren. Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in biologie, in beestjes en ecosystemen. Ik vraag wetenschappers met wat voor grond we op een bepaalde plek te maken hebben, wat daar groeit, hoe we ecologisch te werk kunnen gaan,... Ik ben nu bijvoorbeeld in de woestijn bezig, daar weet ik gewoon niets van!" Ook wetenschappers in spe krijgen van Blaisse de kans ervaring op te doen in haar landschapsprojecten. Zo betrekt ze de universiteit van Doha bij de werken in Qatar.

De tragiek is dat een landschapsproject meestal pas na jaren zijn geplande vorm aanneemt. Dat kan ook Blaisse beamen. "Er zijn natuurlijk van die protserige opdrachtgevers die willen dat je meteen 100 jaar oude bomen neerplant. Maar dat is niet natuurlijk. De natuurlijke gang van zaken is dat je iets redelijk jong plant wat zich dan gaat vestigen, zich goed gaat voelen op die plek en het duurt nu eenmaal 50 tot 100 jaar voor een park echt mooi is", aldus Blaisse. "Het grootste spanningsveld in dit beroep, en dat zal iedere landschapsarchitect bevestigen, is dat je iets aanlegt en dat je dan totaal afhankelijk wordt van het onderhoudsniveau. En dat is per cultuur en per opdracht verschillend. In een stad bijvoorbeeld zijn het aantal tuinmannen en het beschikbare onderhoudsbudget vaak belangrijke factoren in het ontwerp."

"Ik hou zelf heel erg van een soort systematiek in tuinen en landschappen, dat zal wel iets Nederlands zijn met al die bollenvelden (lacht). Ik hou ook echt van botanische tuinen en kwekerijen. Tuinen zijn volgens mij een mix van mode en obsessie", aldus Blaisse. Wat obsessie met tuinarchitectuur te maken heeft? "Ik ben onlangs naar een lezing geweest over sneeuwklokjes. Een hele serieuze lezing gegeven door een meneer die geobsedeerd is door sneeuwklokjes. Hij kweekt ze en hij kent alle mogelijke verschillende soorten. Er bestaan ook sneeuwklokjesclubs. En een keer per jaar gaan ze samen lunchen met alle sneeuwklokkenners. Je lacht je kapot. Maar het is heel serieus. Ik vind het wel leuk om naar zulke lezingen te gaan. Ieder zijn ding maar ik leer veel bij." Zelf heeft Blaisse niet in die mate een favoriete plant. "Ik vind nu bijvoorbeeld die krent, die daar staat, Amelanchier is de Latijnse naam, ontzettend mooi van kleur", zegt Blaisse. "De bladknoppen komen nu uit en die zijn bijna koperkleurig, niet groen. En straks gaat die bloeien en da's knalwit en dan worden de blaadjes groen. Die seizoenen van de Amelanchier zijn heel mooi." Wie zelf de seizoenen van de Amelanchier wil gaan ontdekken, kan dat nog tot 25 mei combineren met Blaisses werk. "Vergeet ook de film niet, die van onze doeken is gemaakt. Het is de bedoeling dat die doeken bewegen", aldus Blaisse. "Foto's zijn te statisch." n

INFO Petra Blaisse, Inside Outside

tot zondag 25 mei in De Singel, Desguinlei 25, Antwerpen,

www.desingel.be, www.insideoutside.nl

Het duurt nu eenmaal 50 jaar voor een park echt mooi is

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234