Zaterdag 06/03/2021
null

InterviewBillie Eilish

Billie Eilish: ‘Ik zit graag in mensen hun hoofd’

Beeld Getty Images for Live Nation

Ze is veruit de succesvolste popster op aarde, maar ook de meest mysterieuze. Waar haalt dit 18-jarig meisje haar donkere teksten vandaan, hoe staat ze zelf in het leven? ‘Ik vind het heerlijk om mensen de daver op het lijf te jagen.’

Tijdens de eerste show van haar nieuwe wereldtournee rekende Billie Eilish in een videoboodschap af met bodyshamers, mensen die haar lichaam en kledingstijk bekritiseren. Het filmpje gaat viraal. Amper een week later zorgt een virus ervoor dat de wereld plots helemaal stilstaat, inclusief haar mondiale veroveringstocht. Ze post een nieuw filmpje van vier minuten op haar Instagrampagina waarin ze haar fans – en jongeren in het algemeen – oproept om corona en de lockdown ernstig te nemen: “Dit is géén grap, maar a really big deal”, zegt ze. “Ik snap dat het moeilijk te begrijpen is dat corona écht is, als je het niet van dichtbij hebt gezien. Maar ga níét naar de club, ga niet naar het strand en stop met dat hamsteren. Ik weet niet wat er precies gaande is, ik denk dat niemand het weet, maar we zijn allemaal bang en bezorgd. Dit is niet de apocalyps. Relax, maar neem het ernstig...”

Het coronaclipje typeert Eilish: een mix hoop en wanhoop, vrolijkheid en somberte. Tijdens de nacht van 4 september 2018 sprong Billie Eilish in haar droom van een hoog gebouw. Terugkijkend was het meest alarmerende dat het haar allerminst alarmeerde. “Ik was er mentaal slecht aan toe”, zegt ze. De droom was voor haar meer een duistere, verleidelijke fantasie dan een nachtmerrie. De volgende dag sprak ze erover met haar oudere broer Finneas O’Connell, ­songwriter, producer en de persoon met wie ze steevast haar muziek maakt. Ze legde hem de droom voor als mogelijke inspiratie voor een nieuwe song. Finneas luisterde en samen zochten ze een paar akkoorden om Billies misleidend montere openingszin te ondersteunen – ‘I had a dream I got everything I wanted’.

Terwijl ze aan de song aan het werken waren, kreeg Finneas het alsmaar meer op zijn heupen. Tot hij boos werd en weigerde nog door te gaan. “We kregen ruzie”, zegt Billie. “Omdat ik toegaf dat ik… Ik weet niet hoe ik het kan uitdrukken zonder het echt te ­zeggen, want dat wil ik niet. Maar ik gaf toe dat ik overwoog een heel ernstige stap te zetten. Finneas zei: ‘Ik ga geen song schrijven over het feit dat je je van kant wilt maken en dat dat je ultieme wens is!’”

Haar ouders kregen weet van de ruzie en maakten zich “waanzinnig veel zorgen”, zegt Billie. “Het liep helemaal uit de hand en eindigde ermee dat ik me opsloot in mijn kamer en wat op de muur begon te tekenen.”

Eilish groeide op in een 110 m2 grote prefabbungalow met twee slaapkamers in een bescheiden buurt in het oosten van Los Angeles. In 2018 kocht Finneas een eigen huis, maar zijn kinderslaapkamer naast die van Billie is nog altijd hun favoriete plek om muziek te maken. Hun ouders – acteurs die hun inkomen aanvullen met baantjes in de bouw en als leerkracht – slapen nog altijd op een futon in de woonkamer.

Terwijl ze over het voorval vertelt, zit Billie in kleermakerszit op de sofa in de woonkamer van Finneas’ huis. Ik zie haar linkerwenkbrauw tintelen – door het tourettesyndroom heeft ze tics en zenuwtrekken. Ze is amper klaar met haar verhaal of Finneas komt door de voordeur gestapt. In 2019 kocht hij alweer een nieuwe woning, waar hij met zijn vriendin introk. Sindsdien doet dit huis dienst als een plek om rond te hangen, om op te nemen, en als “veilige plaats”, in de woorden van Billie, omdat het adres van het ouderlijk huis is uitgelekt.

Zelfs voor een plek die niemand nog zijn thuis noemt, voelt het huis opvallend schraal aan. Op de tafel centraal in de woonkamer staan een computer en een microfoon. Tegen de muur achteraan staat een Kawai-buffetpiano. Behalve een dorstig ogende kamerplant is de enige andere decoratie twee zwart-witfoto’s van Yosemite Valley en de woorden ‘10.000 Hours’ in rode neonletters – een verwijzing naar het motto van auteur Malcolm Gladwell over succes in de creatieve industrie.

null Beeld

Billie (18) en Finneas (22) gaan op een open, spontane en liefdevolle manier met elkaar om. Ze kregen thuisonderwijs, en Billie grapt weleens dat als ze gewoon naar school waren gegaan, Finneas – excentriek en zachtaardig – gepest zou zijn, en zij – cool, charismatisch, gevat – zou pesten. Finneas leunt over de sofa en geeft Billie een knuffel. “Heb je gemist”, zegt hij. Waarop zij antwoordt: “Je ruikt goed.” Hij neemt tegenover haar plaats aan tafel. Zij steekt haar been uit, zodat haar rechtervoet op de binnenkant van zijn linkerdij rust.

Als je Eilish zo ongedwongen met haar broer ziet omgaan, zou je bijna vergeten dat ze een van de grootste popsterren op de planeet is. Volgens Spotify werden haar songs meer dan 15 miljard keer gestreamd. Haar vijf meest bekeken clips op YouTube verzamelden meer dan 2,5 miljard views. When We All Fall Asleep, Where Do We Go? kwam vorig jaar op 1 binnen in de Amerikaanse albumhitparade en ook haar meest succesvolle single, ‘Bad Guy’, klom afgelopen augustus op tot nummer 1 in de Hot 100. In januari reeg Eilish de prijzen aan elkaar op de Grammy’s, met onder meer song en plaat van het jaar. Ze zong op het Oscargala en werd door productiehuizen MGM en Eon gevraagd het themalied voor de komende Bondfilm te schrijven en te zingen. De release van die film werd door het virus uitgesteld van april tot november.

Eilish springt in het oog door haar passie voor het macabere, wat doet terugdenken aan de hoogdagen van nineties-rockgroepen als Nine Inch Nails en Marilyn Manson. Personages in haar teksten vermoorden hun vrienden en vergelijken minnaars met gegijzelden. Haar muziek combineert een hoge mate van meezingbaarheid met plotse ontwrichtende opstoten, gefluisterde passages worden onderbroken door schelle samples van een tandartsboor. In haar videoclips, die ze mee bedenkt en soms zelf regisseert, weent ze zwarte tranen en komt plots een grote spin uit haar mond gekropen. In een van haar filmpjes duwen gezichtloze folteraars sigarettenpeuken op haar uit, in een ander prikken ze haar met injectiespuiten.

Het verraadt een bewuste strategie om het publiek tot weerzin te prikkelen, bijna zoals een horrorauteur dat doet. “Ik vind het heerlijk om mensen de daver op het lijf te jagen en om bekeken te worden”, zegt ze. “Ik zit graag in het hoofd van mensen.” Maar het relateert ook aan haar neiging tot melancholie en depressie. Songs schrijven helpt haar om daarmee om te gaan, waardoor luisteraars zich ook dieper verbonden voelen met haar muziek. “Ik wil de stem van mensen zijn.”

Toen ze de ­suïcidedroom aan Finneas voorlegde, realiseerde ze zich niet welk effect zulke muziek op de mensen het dichtst bij haar heeft. “We hebben er sindsdien niet meer over gepraat”, zegt Eilish. “Maar Finneas had wel het gevoel dat hij niet alleen nog muziek wil maken die droevig is en slecht eindigt. Hij wilde songs maken die op het einde een oplossing aanbieden. Ik had meer het gevoel: maar Finneas, zo werkt het niet in het leven. En ik ga ook niet liegen in een song en doen alsof ik me goed voel, terwijl dat niet het geval is.”

Finneas knikt: “Het was een periode waarin ik me ernstig zorgen maakte over mijn zus, en ik had het gevoel dat ik medeplichtig was door zo’n sombere song te helpen schrijven. Een beetje het muzikale equivalent van iemand die een alcoholieker een biertje geeft. Ik wilde daar geen deel van uitmaken. Veel songs worden in retrospect geschreven, maar hier had ik het gevoel dat het aan het gebeuren was. Mijn inschatting was: dit gaan we pas schrijven als we aan de overkant zijn, hier moeten we eerst in het echte leven door. Je kunt je problemen niet altijd oplossen in een song.”

BIO

Geboren als Billie Eilish Pirate Baird O’Connell op 18 december 2001 in Los Angeles, Californië.

Groeit op in een gezin van acteurs die bijbaantjes nemen om rond te komen

Kreeg thuisles van haar ouders, die ook beiden muziek maakten

Schreef op haar elfde al haar eerste songs en maakte kortfilms

Werd door haar oudere broer Finneas gevraagd om zijn song ‘Ocean Eyes’ in te zingen. De start van haar wereldwijde doorbraak. 

Ik ontmoette Eilish voor het eerst in het ouderlijk huis eind 2018, drie dagen na haar 17de verjaardag en drie maanden voor de lancering van When We All Fall Asleep, Where Do We Go?. Toen al was ze een sensatie op de streamingplatforms. Ze had een contract bij een major en een resem sobere, op synthesizer geënte singles op haar actief. De doorbraak was de lieflijke ballade ‘Ocean Eyes’, die zij en Finneas in 2015 op SoundCloud uploadden.

Haar album was bijna klaar, maar de laatste fase van het proces verliep moeizaam. “Er kwam geen einde aan”, zegt Eilish. “Onvoltooide zaken zijn leuk, zolang je maar een idee hebt waar je naartoe gaat. Maar als je geen benul hebt?”

In de bungalow heerste toen een gezellige wanorde, met overal muziekinstrumenten en huisdieren. Eilish’ ouders, Maggie Baird en Patrick O’Connell, druk in de weer met huishoudelijke dingen, peilden vrolijk of alles oké was met Eilish, of ik nog een glaasje water wilde. De achtertuin was ruim en zonnig. In een hoek stond een tuinhuis waar Patrick audioboeken inspreekt en voice-overs opneemt.

Finneas vertelde me toen dat het financieel niet altijd makkelijk was toen ze opgroeiden. “Onze ouders hadden moeite om rond te komen als kunstenaar. Papa werkte als schrijnwerker, mama gaf improvisatie- en acrobatielessen als bijverdienste. Het was vrij deprimerend om ouders te hebben die moeite hadden om als artiest aan de bak te komen. Geld bracht duidelijk stress met zich mee. Maar het bepaalde niet of we al dan niet gelukkig waren. Mijn ouders hebben dat nooit zo aan ons voorgesteld.”

Eilish toonde me haar kamer, die nog een pak kleiner leek door de massa’s luxeproducten die modeontwerpers en sportmerken haar gestuurd hadden in de hoop dat ze ze zou dragen op Instagram of tv. “Het is te veel”, zei ze. Een voorbeeld: tientallen zeldzame en in sommige gevallen nog niet gelanceerde sneakers stonden in rijtjes tegen de muur. “Deze kosten pakweg 2.000 dollar”, zei Eilish.

Ze trippelde naar de andere kant van de kamer om haar notitieboekje te nemen – “mijn meest kostbare bezit, want ik heb er elk idee in neergeschreven”. Eilish bladerde erdoor, toonde me aanzetten tot songteksten en zwarte tekeningen – injectienaalden, duistere gangen. “Dit zijn ingewanden en zo.” Flap. “Dit is een onafgewerkte song.” Flap. “Dit is de bridge van ‘Bury a Friend’” – een van haar grootste hits. Ze heeft in kleine letters honderden keren het duistere refrein, “I wanna end me”, geschreven.

Een paar pagina’s verder las ik de zin “I feel I am dissolving”. Zelfvernietiging was een wederkerend thema in het notitieschrift, en is dat ook in haar muziek. Hetzelfde geldt voor seksueel verlangen en verminking, en hoe het ene overgaat in het andere. Ze bleef even hangen bij twee naakte vrouwen die ze getekend had, de ene met een klassiek geproportioneerd gezicht en een vervormd, reptielachtig lichaam, de andere met groteske gelaatstrekken en voluptueuze rondingen. “Dit is een interpretatie van de wereld”, zei Eilish. “Want men zou seks met een monster hebben als ze zo’n lijf had, maar men zou geen seks met een mooi meisje hebben als haar lichaam er zo zou uitzien.”

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Eilish’ depressieve gevoelens doken vroeg in haar adolescentie op, toen ze de groeischijf van een heup scheurde tijdens het dansen. Ze moest meteen haar dansles opgeven. “Het been kwam los van de spier, en ik kon absoluut niets meer doen.”

Eilish voelt zich al lang slecht in haar vel, zowel mentaal als fysiek. “Mijn lichaam is vatbaar voor blessures”, vertelde ze in haar kamer. “Ik heb momenteel twee verstuikte enkels. Mijn linkervoet is als het ware omgeslagen, ik weet niet waarom. Mijn rechtervoet heb ik drie keer verstuikt, bijna uit het niets. Ik kreeg er tendinitis in toen ik  8 jaar was. Ik ben er gewoon mee wakker geworden.”

Ze haalde de schouders op. “Ik ben daar stoïcijns in, ik zeg het nooit als ik pijn heb, en ik heb zowat altijd pijn.” Toen ze niet meer kon dansen, werd Eilish diep ongelukkig. Op bepaalde momenten manifesteerde dat zich in zelfmutilatie: op sommige pijn had ze geen vat, hier was pijn die ze wel kon controleren.

Tijdens mijn eerdere bezoek waren de ouders van Eilish zo ontspannen dat de chaos in haar slaapkamer er minder ernstig uitzag dan je op andere momenten zou denken. Op mij kwam het over als het creatieve atelier van een grappig, humeurig, gevoelig kind, en niet als een zinkgat van tienerzwartgalligheid. Baird vertelde me later dat het voor haar “een opluchting” was toen haar dochter liet weten dat de duistere dingen die ze deed – songs schrijven, op de muren schrijven, wat dan ook – voor haar helend genoeg waren om het niet zo intens te voelen. Dat ze het niet schreef om zich slechter te voelen, maar om zich beter te voelen.

De roem compliceerde het leven van Eilish aanzienlijk, en ze had het gevoel dat ze de wapens niet had om ermee om te gaan. De kinderen in een koor waarvan ze sinds haar achtste lid was, begonnen de draak met haar te steken. Het ging verder dan klassieke puberafgunst. “Ik moest het koor verlaten, en verloor al mijn vrienden. Ik wilde ook geen drugs nemen, en verloor daardoor ook mijn andere vrienden, die dat wel deden.”

Eilish durfde ook geen ongepolijste berichten meer op Twitter of Instagram te posten, uit angst voor gemene reacties. En ze kon niet meer buitenkomen zonder herkend te worden, wat in het begin misschien leuk was, maar waardoor ze zich uiteindelijk “als een gevangene” voelde.

In juni 2018 werd XXXTentacion, een 20-jarige rapper uit Florida die Eilish beschouwde als een vertrouweling, doodgeschoten. Hij wachtte op zijn proces vanwege huiselijk geweld op een ex-liefje, en vanwege tal van eerdere geweldmisdrijven, waarvoor hij onschuldig pleitte. Toen Eilish publiekelijk rouwde om zijn dood, werd ze zwaar op de korrel genomen. “Mijn vriend was gestorven,” vertelde ze me, “en toen was het een jaar dikke miserie.”

Die rare outsider

Finneas gaat aan zijn computer zitten. Vier dagen later zal hij Billie op piano begeleiden bij de uitvoering van ‘Yesterday’ tijdens de Oscar-uitreiking en hij wil het vooraf opgenomen stuk afwerken.

“Het is echt mooi”, zegt Billie over het liedje. “Het is voor het In Memoriam-onderdeel van de Oscars. Ze wilden dat we ‘Moon River’ deden, een mooie song, maar wij wilden juist dat het de mensen triest zou maken. Het hoort triest te zijn. Je moet triestig zijn als je denkt aan de overledenen.”

Als de pers het over Eilish heeft, gaat het vaak over haar dubbelzinnige verhouding tot de culturele mainstream. Het onwaarschijnlijke feit dat ze met haar broer een knaller van een album heeft gemaakt in zijn slaapkamer, en dat dat album vaak somber is, wordt in combinatie met haar kledingkeuze en voortdurend veranderende haarkleur aangevoerd als bewijs van een subversieve opstand in het poplandschap. NPR noemde Eilish een buitenbeentje, volgens Billboard was ze een rebel. Rolling Stone zette haar in juli vorig jaar op de cover, onder de noemer ‘The Triumph of the Weird’. Toen Eilish in maart de cover van Vogue sierde, noemde het magazine haar ‘de outsider’.

Op haar 12de besloot Eilish dat ze beroemd wilde worden. Het was tijdens een reisje naar New York, waar ze zag hoe het publiek de jonge ster in Matilda toejuichte op Broadway. Eilish heeft het vaak over de tegendraadse rapper-producer Tyler the Creator als een van haar inspiratiebronnen. Maar als opgroeiend meisje was haar muzikaal idool de zoetgevooisde, mooi gecoiffeerde Justin Bieber.

Die idolatrie veegt ze niet onder de mat als een gênant bijverschijnsel van de adolescentie. Bieber zong vorig jaar zelfs mee op een remix van ‘Bad Guy’. Trots plaatste ze een foto op Instagram van haar jongere zelf voor posters van Bieber tegen de muur van haar slaapkamer.

Ik vraag haar of ze zich stoort aan de uitbundige egards die ze als ‘buitenstaander’ krijgt van establishmentinstituten zoals de Oscars. Ze zegt: “De mensen zouden me graag horen zeggen dat ik de Grammy’s of de Oscar verfoei. Maar ik ben daar heel duidelijk in: ik vind dat fantastisch.”

In 2018 schreven Billie en Finneas een opbeurende song bij een animatiefilmpje van Apple. De song stond ver van haar af, zegt ze, “maar hij hoefde ook niet aan te voelen als mij. Het ging om een schattige advertentie voor de kersttijd. Je kunt best iets doen wat jij niet bent, maar wat verder perfect werkt.”

null Beeld AFP
Beeld AFP

Wie Billie Eilish is, en wie niet, is flou. Dat geldt in meer of mindere mate voor ieder van ons, maar gaat vooral op voor een tiener die in de spotlights opgroeit. Dat was uiteindelijk de les die zij en Finneas leerden toen ze in de lente van vorig jaar haar suïcidedroom terug uit de koelkast haalden. In Eilish’ telefoon zitten honderden stemopnamen voor songs in verschillende gradaties van afwerking – een geneuriede melodie, een frasering, een half voltooid refrein. “Soms gaan we door oude stemopnamen van elkaar, omdat we sommige dingen compleet vergeten zijn, en dit was er zo één”, zegt Eilish. Ze scrolt door de folder en stopt bij 26 april 2019.

Die dag stootten ze opnieuw op de tekst van ‘Everything I Wanted’ die ze eerder hadden geschreven. “We luisterden ernaar, en dachten allebei: ‘O, wat is dat?’” Eilish benadrukt dat ze zich op dat moment veel beter voelde. Ze ging naar een therapeut. En ze was vooral ouder, zegt ze, “waardoor je de dingen meer onder controle lijkt te hebben. Je brein wordt rijper, je stemming wijzigt.”

Pratend over die nieuwe song zegt ze: “Het argument dat mama en Finneas finaal over de streep trok, was dat ik zei: door deze song kan ik die dingen voelen zonder mezelf iets aan te doen.”

Naarmate Eilish en Finneas er opnieuw naar keken, ruimde het eenzame fatalisme plaats voor thema’s als stabiliteit en vriendschap. “Finneas en ik hadden het idee dat de song over elkaar moest gaan, in plaats van over mij en hoe ik me voelde.” En terwijl Eilish in het verleden fans steevast probeerde van streek te maken, worden in de uiteindelijke tekst beelden van zelfdestructie (“thought I could fly, so I stepped off the Golden”) afgewisseld met boodschappen van troost en comfort.

Een van de ergerlijkste kritieken die Eilish online over zichzelf leest, is dat de manier waarop ze haar nummers brengt een gebrek aan techniek en volume maskeert – “ze kan niet zingen, ze fluistert”, parafraseert ze het. Op de Oscars wil ze dat met enige bravoure rechtzetten. Finneas heeft haar verteld dat de camera’s alleen bij het begin en het einde van de song op haar gericht zullen zijn, met tussenin een beeldmontage voor het In Memorial-onderdeel. “Iedereen op het internet denkt dat ik niet kan zingen”, zegt ze. “Ik wil de moeilijke intervallen en loopjes doen als de camera op mij gericht is.” Moeder stelt haar gerust: “Je hebt een mooie stem. Het internet zit vol idioten.”

Ik had gedacht dat Eilish ‘Yesterday’ zou aanpakken zoals Johnny Cash deed met ‘Hurt’ van Nine Inch Nails en Cat Power met ‘(I Can’t Get No) Satisfaction’ van The Rolling Stones: een holle en gekwelde herinterpretatie, monotoon, het vuur van het origineel tot smeulende as reducerend. Maar voor een artieste zo eigenzinnig als Eilish draaide haar versie verrassend genoeg uit op een onbeschaamd conventionele kopie, die de originele song alleen maar eer aandeed.

Van het begin was de aantrekkingskracht van Eilish precies de combinatie van haar zin voor het radicale en het sterk gevoel voor het klassieke. Wat bij ‘Everything I Wanted’ begon als een song over verregaande desoriëntatie, werd uiteindelijk een song over verregaande stabiliteit. Als je naar dat nummer luistert, of als je Eilish ‘Yesterday’ ziet zingen, wordt duidelijk dat pop voor haar – voorlopig althans – niets is om te saboteren. Het is iets om te koesteren.

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234