Vrijdag 26/02/2021

Bijzonder weinig details vrijgegeven over omstandigheden van vrijlating Franse journaliste in Irak

Een journalist van 'Lib�ration': 'Onderhandelingen gebeurden in het grootste geheim, ook voor ons'

Nachtmerrie is voorbij voor Florence Aubenas en Hoessein Hanoun

Zaterdag wisten ze het al, maar ook journalisten van de Franse krant Libération durfden het nieuws pas echt te geloven toen ze zondag het bericht zagen binnenlopen: het vliegtuig met hun collega Florence Aubenas aan boord was opgestegen uit Bagdad. Vijf maanden na haar ontvoering in Irak keerde de 44-jarige journaliste gisteren terug naar Frankrijk, haar Iraakse tolk Hoessein Hanoun naar zijn familie. Daarmee komt een einde aan een naar verluidt 'erg gevaarlijke operatie' waarover verder bijzonder weinig details werden vrijgegeven. 'Dit is een gevoel van vreugde dat ik u niet kan beschrijven.'

Brussel

Eigen berichtgeving / Persagentschappen

Nathalie Carpentier

Het was de Franse president Jacques Chirac die Jacqueline Aubenas, Florences moeder, zaterdag telefonisch het verlossende nieuws kon melden. Een dag later kondigde het Franse staatshoofd Aubenas' vrijlating officieel aan in een televisietoespraak. "Florence verkeert in goede gezondheid en zit op het vliegtuig naar huis." De opluchting bij haar moeder was groot. "Ik dacht dat ik wist wat het woord geluk betekende. Maar het voelt zoveel beter dan ik dacht. Een echte uitbarsting", verwoordde ze het gisteren op radio France Info.

Crisiscel

De gerespecteerde en als erg gewetensvol bekendstaande 44-jarige journaliste Florence Aubenas van de krant Libération verdween 157 dagen geleden samen met haar Iraakse tolk Hoessein Hanoun in Irak. Sinds ze op 5 januari hun hotel verlieten, bleven ze spoorloos. Aubenas had net een verhaal gemaakt over het opflakkerende geweld door de toen nakende verkiezingen. Maanden kwam er geen enkel nieuws, tot op 1 maart de stilte werd doorbroken. In een videoboodschap smeekte de journaliste voor haar leven. Sindsdien organiseerden sympathisanten onaflatend manifestaties om de vrijlating van het tweetal te eisen.

Het nieuws van de vrijlating zorgde dan ook, zeker op de redactie van de Parijse krant Libération waar een crisiscel dagelijks bijeenkwam over de situatie, voor een ware ontlading. "Momentje, ik moet eerst even iemand omhelzen", zegt hoofdredactrice Nicole Pénicault hoorbaar uitgelaten aan de telefoon. Na maandenlang balanceren tussen ingehouden hoop en vlagen van wanhoop heerste er gisteren een euforische sfeer. "Iedereen is hier toegestroomd, hier heerst een gevoel van vreugde dat ik niet kan omschrijven. Dit hadden we niet meer verwacht. We hebben zo vaak gehoopt, maar telkens draaide het op niets uit. We geloofden het niet meer."

Ook nu durfden ze dat niet meteen. "Die laatste rechte lijn was hét cruciale moment. Officieus wisten we zaterdag al dat ze vrij was, maar het had tot op het laatste moment nog mis kunnen lopen", vertelt Pénicault. "Vanochtend (zondagochtend, NC) zijn we met de crisiscel heel vroeg bijeengekomen, maar ook toen durfden we nog niet echt blij te zijn. Ze was nog niet op de luchthaven. Wat als het vliegtuig toch niet zou opstijgen? We moesten heel voorzichtig zijn. Het laatste stuk tussen de ambassade en het vliegveld was nog erg gevaarlijk."

Tot gisterenochtend het bericht binnenliep: het vliegtuig met Aubenas aan boord was opgestegen in Bagdad. Toen ze ook nog officiële bevestiging van de woordvoerder van de Buitenlandse Zaken kregen, viel de spanning weg. Deze keer was het echt. "Na zoveel maanden word je sceptisch. Zelfs als je informatie hoort die klopt, ben je pas zeker als het neergeschreven staat."

Losgeld

Behalve dat Aubenas "goed behandeld is gezien de omstandigheden" werd over de precieze omstandigheden van de vrijlating gisteren nagenoeg niets losgelaten. Zo wilden de Franse autoriteiten ook gisteren niets kwijt over de identiteit van de gijzelnemers. De minister van Defensie Michele Alliot-Marie liet enkel verstaan dat veel dank verschuldigd was aan de DST, de Franse geheime diensten. Aan de radio France Info liet de Franse ambassadeur Bernard Bajolet enkel los dat het verre van een gemakkelijke operatie was. "Het was een gevaarlijke operatie voor onze mensen, een erg gevaarlijke operatie."

Ook François Sergent, de chef buitenland die deel uitmaakte van de crisiscel van Libération, hield zich op de vlakte. "Het was een heel klassieke gijzeling. Er waren geen politieke of religieuze motieven mee gemoeid." Ook zei hij niet te weten of er losgeld was betaald voor de vrijlating. "We zijn niet op de hoogte van de precieze afspraken van de onderhandelingen."

Zaterdag liet Robert Ménard, secretaris-generaal van ngo Reporters zonder Grenzen, nog uitschijnen dat dat laatste wel het geval was. Hij zei dat bemiddelaars in januari 15 miljoen dollar voor beide gijzelaars hadden geëist. Later trok hij zijn commentaar in na tussenkomst van de Franse minister van Buitenlandse Zaken, die stelde "dat die opmerkingen op geen enkele manier overeenkwamen met de realiteit".

Veel journalisten van Libération zelf werden de voorbije maanden eveneens deels bewust in het ongewisse gelaten om de vrijlating niet op de helling te zetten, vertelt een journalist. "Alles gebeurde in het grootste geheim." De voorbije weken was wel duidelijk dat er schot in de zaak kwam. "De sfeer bij de crisiscel die nauwe contacten onderhield met het ministerie van Buitenlandse Zaken en met de Franse geheime diensten was merkbaar anders. Je zag het aan kleine details. Er kon vaker een glimlach af, je merkte een lichte opwinding. Ze straalden weer hoop uit."

Een verschil met de voorbije maanden. "Vroeger waren contacten met de ontvoerders herhaaldelijk verbroken om onbekende redenen. Als er iets duidelijk was, was het dat de ontvoerders hun tijd namen. Ze waren niet gehaast. Eind mei waren de contacten een stuk stabieler en ging het duidelijk de goede kant uit. De voorbije tien dagen wisten we dat er onderhandelingen begonnen waren."

Naast Franse vertegenwoordigers in Irak en de geheime diensten zou volgens de journalist mogelijk ook de oorlogsverslaggever van de krant, Didier François, een belangrijke rol hebben gespeeld. "Hij is gelegerd in Amman, maar trok sinds de ontvoering herhaaldelijk naar Bagdad om zijn contacten aan te spreken."

Warme ontvangst

Gisteren raakte eveneens bekend dat drie Roemeense journalisten die drie weken geleden in Irak werden vrijgelaten, begin april samen met Aubenas waren vastgehouden. Enkele dagen na hun ontvoering in Bagdad werden de Roemenen door hun oorspronkelijke gijzelnemers doorgegeven aan een andere groep, die Florence Aubenas al vasthield. "Florence was die hele tijd echt fantastisch. Ze heeft ons telkens opnieuw moed ingesproken en kracht gegeven. Ze is ongelooflijk sterk."

Na een tussenstop in Cyprus landde Aubenas gisterenavond met het regeringsvliegtuig op het militaire vliegveld van Parijs waar ze werd opgewacht door president Jacques Chirac. Hoessein Hanoun, Aubenas' gids, werd in een limousine van de Franse ambassade in Irak naar zijn huis in Bagdad gereden, waar hem een warme ontvangst wachtte door zijn vrouw en zijn vier kinderen. Zijn vrouw noemde de voorbije vijf maanden de ergste uit haar leven.

De vrijlating van Hanoun en Aubenas is een welkome opsteker voor de Franse president, die een opdoffer van formaat kreeg met de verwerping van de Europese grondwet door de Fransen. Chirac loofde gisteren nog het engagement van de gezamenlijke pers voor Aubenas. Een pluim ging ook naar de regering en naar Michel Barnier, de vorige minister van Buitenlandse Zaken. "Iedereen op de redactie vindt het jammer dat hij Florence niet kan ontvangen", aldus een journalist van Libération. "Hij is degene die er het hardst voor heeft gewerkt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234