Zondag 21/04/2019

Maatschappij

Bijna de helft van de Belgen voelt zich soms eenzaam: "Je kan veel vrienden hebben en je toch eenzaam voelen"

Beeld Bert Spiertz

Voelt u zich soms of misschien wel altijd eenzaam? Dan bent u niet alleen. Uit een nieuwe studie blijkt dat bijna de helft van alle landgenoten in hetzelfde schuitje zit. Hoe kunnen ze daaruit geraken?

Al drie jaar gaat Edith van Biervliet (58) om de week op de koffie bij een gepensioneerde dame. Ze doet dat omdat de dame sociaal geïsoleerd is geraakt. Via Samana, een organisatie die chronisch zieke en eenzame mensen bijstaat, zocht ze een vrijwilliger om bij haar op huisbezoek te komen. Die vrijwilliger werd Edith. "Bij mij kan ze terecht met alle grote en kleine problemen."

Edith denkt dat haar huisbezoeken de dame goed doen. "Dat zegt ze zelf toch. Ze is heel dankbaar en kijkt uit naar elk moment." Of ze zich ook daadwerkelijk minder eenzaam voelt, vindt Edith moeilijk in te schatten. "Ik ben een vriendin geworden van haar en zij ook van mij. Maar je kan ook veel vrienden hebben en je toch eenzaam voelen."

In ons land blijken heel wat mensen met die eenzaamheid te worstelen. Een bevraging van de Universiteit Gent en levensverzekeraar NN bij 3.770 Belgen leert dan bijna de helft soms tot altijd in zo'n situatie zit. Professor en gelukseconoom Lieven Annemans vindt dat cijfer problematisch. Eenzaamheid heeft volgens hem een serieuze impact op ons geluk, of beter, ons ongeluk. Een van zijn oplossingen is vrijwilligerswerk en zorg voor anderen. Denk aan: een engagement in een vereniging of club of babysitten. Wie minstens maandelijks zo'n activiteit onderneemt, zou zich duidelijk gelukkiger voelen.

Edith herkent zich daar wel in, zegt ze. Toen ze zich bij Samana aanmeldde, had ze net haar man verloren en veel extra vrije tijd door een nieuwe job. "Ik voelde dat ik nood had aan meer sociaal contact. Voor mij heeft dit wel een verschil gemaakt."

Hoge verwachtingen

Vraag je het sociologe en eenzaamheidsexperte Leen Heylen (Thomas More) dan zegt ze dat je zelf ook andere dingen kan doen om eenzaamheid te bestrijden. "Niet iedereen is geholpen met een breder netwerk." Heylen onderscheidt verschillende vormen van eenzaamheid. "Als je sociaal eenzaam bent en worstelt met het gevoel nergens bij te horen, kan een extra contact een verschil maken. Maar je hebt ook iets als emotionele eenzaamheid, waarin je vooral een vertrouwenspersoon, een hechte band mist. Dat kan ook voorvallen met een breed netwerk."

Volgens Heylen zijn er weinig interventies waarvan wetenschappelijk bewezen is dat ze eenzaamheid terugdringen. "Dat komt omdat er zoveel factoren een rol spelen. Je kan eenzaam zijn omdat je gezondheid of financiële situatie niet toelaat om buiten te komen, maar ook omdat je geen partner hebt." Voor de een zal een buddy als Edith een oplossing zijn, voor de ander een therapie die voor meer zelfinzicht zorgt. "Soms stellen mensen te hoge verwachtingen en kan het helpen om die bij te stellen." Kan ook werken: de situatie aanvaarden. "Een partner verliezen, zoiets los je niet meteen op. Dat vergt tijd om te verwerken."

In ons land lijken er vooral veel initiatieven te bestaan die eenzaamheid in specifieke situaties helpen bestrijden. Bij ouderen, bij mensen met een psychische kwetsbaarheid, bij wie het financieel moeilijk heeft. Vaak maken ze gebruik van vrijwillige buddy's. "Maar wie chronisch eenzaam is, is daarmee niet geholpen. Zulke werkingen klinken sympathiek, zijn goedkoop en geven misschien even afleiding maar duurzame oplossingen zijn het niet." Dat vindt Jeanette Rijks, een Nederlandse die opleidingen over eenzaamheid organiseert. Zij gelooft dat je het probleem vooral zelf moet oplossen. 

Dat doe je volgens haar het best door te leren stilstaan bij je eigen waarden en normen. "De meeste mensen kunnen perfect zeggen welke bloemen ze mooi vinden, maar vraag hen wat ze écht belangrijk vinden in het leven en ze worden stil. Nochtans is net dat van belang om verbinding met anderen te krijgen. Je kan naar het bloemschikken gaan, maar als je daar niemand met dezelfde normen en waarden tegenkomt, niemand met wie het op een dieper niveau klikt, dan voel je je nog alleen." 

Enkele cijfers uit het Nationaal Geluksonderzoek van de Universiteit Gent en levensverzekeraar NN

- Bijna de helft van alle Belgen (46 procent) voelt zich vandaag soms tot altijd eenzaam.

- Het probleem is het grootst bij mensen tussen de 20 en 34 jaar (54,5 procent) en het kleinst bij zeventigplussers (28,3 procent).

- Iemand met een slechte fysieke gezondheid, heeft 2 keer zoveel kans om eenzaam te zijn. 

- Een slechte relatie blijkt nefaster dan helemaal geen relatie: het risico op eenzaamheid is respectievelijke 3,7 en 3,6 keer groter.

- Minstens maandelijks voor anderen zorgen of vrijwilligerswerk doen, verhoogt de kans op gelukkig zijn rechtstreeks met 44 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.