Zondag 21/07/2019

Antisemitisme

“Bijna dagelijks word ik uitgescholden”: joodse Belgen bij de bangste van Europa

De Brusselse rabbijn Menachem Margolin: ‘Ik ben de beledigingen gewoon geworden.’ Beeld Tim Dirven

Europese joden ervaren steeds meer antisemitisme en na Frankrijk is België het land waar joden de meeste haat zeggen te voelen, zo toont een enquête. “Bijna dagelijks word ik uitgescholden”, getuigt een rabbijn.

Bijna alle Europese joden (90 procent) ondervonden de laatste vijf jaar meer antisemitisme dan voorheen. Dat blijkt uit een online-enquête bij bijna 16.400 mensen die zichzelf als joods identificeren. Het Europees Bureau voor de grondrechten (FRA) rolde de bevraging uit in de twaalf EU-landen waar bijna alle Europese joden wonen. “Decennia na de Holocaust zijn dit schokkende resultaten”, zegt FRA-voorzitter Michael O’Flaherty.

Meer dan een kwart van alle Europese ondervraagden is het afgelopen jaar minstens één keer lastiggevallen op grond van antisemitisme. Een kleine helft voelt zich onveilig en 3 procent is al fysiek aangevallen. Online ervaren mensen het vaakst jodenhaat, gevolgd door de publieke ruimte en de media. “Ik maak me grote zorgen over de veiligheid van mijn kind, dat naar een joodse school gaat” zo getuigt een Belgische moeder in het onderzoek. “Elke dag vraag ik me af of ik hem niet beter naar een andere school stuur.”

Davidster verstoppen

Ons land staat, op Frankrijk na, het vaakst bovenaan in de rangschikkingen. Al benadrukken de onderzoekers dat er geen grote verschillen zijn tussen de landen en dat het probleem overal aanzienlijk is. Bijna vier op de tien Belgische deelnemers aan de enquête kregen het laatste jaar te maken met antisemitisch gedrag, obscene gebaren of bedreigingen op sociale media. Meer dan een kwart zag het laatste jaar hoe een ander of een familielid verbaal of fysiek aangevallen werd omdat hij of zij joods is. Na Franse joden zijn Belgische joden ook het meest bezorgd dat ze zelf zo’n aanval riskeren.

Een kleine helft van de Belgische joden in deze enquête overweegt te migreren, anderen mijden bepaalde religieuze plaatsen of symbolen. “Ik stop mijn ketting met een davidster bewust weg op publieke plaatsen”, zegt een meisje van zestien.

Fysiek aangevallen

Ook blijkt dat joodse mensen in ons land het minst aangifte doen van aanvallen, doorgaans omdat ze niet geloven dat het iets uitmaakt. Jonath Weinberger (31) uit Antwerpen en rabbijn Menachem Margolin uit Brussel zijn niet verbaasd. “Ik ben de beledigingen gewoon geworden”, zegt Margolin. “Maar wat ik zonet meemaakte, is tot nu toe het ergste. Ik plaatste een menora (zevenarmige kandelaar, BDB) en een boodschap voor een gelukkige Cha­noe­ka (joods feest, BDB) op mijn auto. Die is er bijna meteen afgerukt. Het was ijdele hoop dat wij ons feest openlijk zouden kunnen vieren.”

Weinberger is orthodox en geeft les aan orthodoxe meisjes in Antwerpen. “Ze vertellen me dat hun vaders, die het meest opvallen, fysiek aangevallen worden. Hun hoed wordt bijvoorbeeld afgerukt. Zelf moet ik af en toe beledigingen op straat verdragen”, zegt ze. “En op sociale media word ik vaak zwaar uitgescholden. Een tijd geleden werd ik ook bedreigd omdat ik joods ben. We mogen dit niet gewoon worden.”

‘Niet zwart-wit’

Daniel Werner van het Forum van Joodse Organisaties en Michael Freilich van Joods Actueel noemen de situatie in Antwerpen alvast ‘niet zwart-wit’. “Wij voelen ons hier veilig”, zegt Freilich. “Maar het klopt wel dat we antisemitische fait divers gewoon worden en dat er online veel haat is. Het is inherent aan ons volk dat ons dat bevreesd maakt.”

Werner zegt: “Hier kun je zeker met een keppeltje op straat. Tegelijkertijd is de sfeer recent slechter geworden. Er waren aanvallen van een Palestijnse vluchteling op joodse symbolen, de ACOD-vakbondsman die stelde dat Israël organen van Palestijnse kinderen steelt voor donatie en er is de haat op sociale media. Een groot verschil met vroeger is dat wij ons in Antwerpen wel gesteund voelen door de autoriteiten. Bij het stadspark staat een grote menora.”

Meer waakzaamheid van overheden, bewustmakingscampagnes en mensen aanmoedigen wel klacht in te dienen, zijn enkele oplossingen die het FRA op tafel legt. Weinberger ziet nog een concrete optie. “Politieagenten bezoeken in hun opleiding de Dossinkazerne. Doe dat ook in het onderwijs. Wie al op jonge leeftijd immuun gemaakt wordt voor de hatelijke cliché’s over ons zal zich later minder snel overgeven aan antisemitische scheldtirades.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden