Zaterdag 17/08/2019

Bijlmer-Boeing verstoort paarse lijmpoging

Nederlandse coalitiepartijen voeren schimmig politiek theater op

DEN HAAG.

Hans van Scharen

Zo rimpelloos, ja bijna saai de Nederlandse politiek sinds het aantreden van de eerste paarse regering in 1994 was, zo spannend is het sinds 18 mei aan weerskanten van het Haagse Binnenhof. Toen stuurde de liberale senator Hans Wiegel (VVD) de tweede paarse regering naar huis, door tegen invoering van het correctief referendum te stemmen. D66 had gedreigd in dat geval uit de coalitie te stappen, een regeringscrisis was het gevolg.

Sinds een week wordt geprobeerd de brokken te lijmen. Tegelijkertijd wordt aan de andere kant van het Binnenhof het recept voor nieuwe politieke brokstukken klaargestoomd. Daar vindt komende week in de Tweede Kamer de finale van de parlementaire enquête naar de Bijlmerramp plaats. Ook al worden de drie partijen het deze week eens over een herstel van de paarse coalitie, dan bestaat nog de kans dat in het Bijlmerdebat in het parlement ministers tot aftreden worden gedwongen. Vooral minister van Volksgezondheid Els Borst (D66) ligt zwaar onder vuur. Zij zou informatie over de gezondheidseffecten van de ramp met de El Al-Boeing in 1992 hebben achtergehouden.

Premier Kok wil vooral vermijden dat de indruk ontstaat dat achter de coulissen deals worden gesloten. Het niet naar huis sturen van Borst, in ruil voor de steun van D66 voor paars III, zou zo'n deal kunnen zijn. Het zou het vertrouwen van de kiezers in de politiek niet echt bevorderen, en dat was dan weer (zij het ad hoc) de bedoeling van de Bijlmer-enquête. Om de tegenstrijdigheden (wel crisis, maar geen vertrouwensbreuk met het parlement) te lijmen wordt er momenteel een schimmig politiek theater opgevoerd. De drie partijen zeggen dat ze constructief willen meewerken met de 'lijmpoging'. Maar alle drie hebben eigen agenda en belangen.

D66 zei op 19 mei dat er "iets onherstelbaars" was gebeurd. Inmiddels draaide de partij bij en zegt zich "uit redelijkheid" open te stellen voor een voortzetting. D66 vreest dat de kiezer de partij wel eens zou kunnen afstraffen voor de breuk. De PvdA geeft te kennen niet enkel met de rechts-liberalen verder te willen en omgekeerd raakt het vertrouwen van de liberalen ook zoek, omdat men de PvdA ervan verdenkt stiekem toch op verkiezingen aan te sturen.

Het gaat er deze week om dat men D66 'iets' kan bieden om zonder gezichtsverlies toch weer in een paarse coalitie te stappen. Er liggen vier mogelijkheden op de onderhandelingstafel: opnieuw indienen van het wetsvoorstel voor een correctief (bindend) referendum, invoering van een adviserend (niet bindend) referendum, het verkiesbaar maken van burgemeesters en invoering van het districtenstelsel.

Wat wél zeker is dat een meerderheid van het parlement, oppositie én PvdA, de belangrijkste conclusies van de parlementaire enquête Bijlmermeer onderschrijven. Centraal staan de vier O's: de regering heeft het parlement onjuist, onvolledig, ontijdig en onduidelijk geïnformeerd over de afwikkeling van de Bijlmerramp. De lakse houding van de overheid heeft volgens de Bijlmercommissie de gezondheidsklachten van Bijlmerbewoners én hulpverleners alleen maar verergerd. Als de ministers deze conclusies deze week niet overtuigend weten te weerleggen, dan zou paars deze week wel eens met een knock-out, en dit keer wel van het parlement, kunnen eindigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden