Zaterdag 04/07/2020

Bijklussen voor minister én wegen op het debat

Econoom Geert Noels wordt regelmatig als expert opgevoerd, maar vertelt er nooit bij dat minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) hem ook betaalt als adviseur. Een stuitend gebrek aan transparantie, vindt sp.a-voorzitter John Crombez.

Sinds mei van dit jaar verleent Noels met zijn bedrijf advies aan Van Overtveldt. De opdracht luidt dat Econopolis het kabinet en de administratie "adviseert bij het nemen van strategische macro-economische en financiële beslissingen, zowel over globale ontwikkelingen als over specifieke markten of sectoren". Door de vaagheid van die opdracht, en het gegeven dat Noels en Van Overtveldt bevriend zijn, ontstaat al snel de indruk dat het een vriendendienst betreft.

Op zich is er niets mis mee dat een specialist een minister tegen betaling adviseert, benadrukt Crombez, maar dan moet daarover duidelijk worden gecommuniceerd. Zeker als de specialist in kwestie zich in het maatschappelijke debat mengt. "Als Noels de meerwaardebelasting van Kris Peeters (CD&V) afbrandt, is het belangrijk voor het debat om te weten dat hij voor Van Overtveldt werkt, die absoluut tegen zo'n belasting is."

Noels werpt tegen dat hij op geen enkel moment een geheim heeft gemaakt van zijn rol als adviseur. "Al onze overheidsopdrachten staan vermeld op onze website. Ik heb in het verleden trouwens exact hetzelfde werk gedaan voor Didier Reynders (MR) en Yves Leterme (CD&V). Het ging telkens om opdrachten die openbaar aanbesteed waren."

Vrijheid van meningsuiting

Noels vindt dat Crombez hem probeert af te schilderen als spreekbuis van Van Overtveldt, en noemt dat nonsens. Hij geeft toe dat zijn vriendschap met de minister hem in een lastige positie brengt, maar maakt zich sterk dat zijn onafhankelijkheid geen moment in het gedrang komt. Dat hij met heel wat politici goede contacten onderhoudt, beklemtoont de econoom, en dat hij in het verleden al voor zowat alle politieke partijen heeft gewerkt. "Vorig jaar ben ik bijvoorbeeld nog op het sp.a-congres gaan spreken. Wij hebben niet de reputatie mensen te zeggen wat ze willen horen, maar wat ze moeten horen."

Blijft de vraag of iemand die een minister adviseert zich ook in het publieke debat moet mengen. Belangrijk is waarover iemand zich in de media uitspreekt, zegt professor Frankie Schram van het Instituut voor de Overheid (KU Leuven). "Zolang dat niet samenvalt met de opdracht voor het kabinet, is er geen enkel probleem. Er bestaat immers zoiets als de vrijheid van meningsuiting." En aan die regel houdt Noels zich naar eigen zeggen. "Ik tracht mij te onthouden van commentaar over thema's waarnaar ik onderzoek doe."

Het blijft een delicate kwestie, stelt fiscaal expert Michel Maus, die enkele jaren geleden zes weken adviseur was op het kabinet van Crombez, toen staatssecretaris voor Fraudebestrijding. Kun je in dergelijke situatie je onafhankelijkheid wel blijven garanderen? "Ik heb nooit instructies gekregen dat ik me koest moest houden, maar het zou natuurlijk niet zijn geapprecieerd als ik kritiek zou hebben gegeven op het beleid van Crombez of van de regering."

Niet de enige

Experten laten zich niet zomaar muilkorven, stelt Ferry Comhair, de woordvoerder van Van Overtveldt. Hij verwijst naar Noels optreden in De afspraak enkele weken geleden. "Toen maakte hij de begroting met de grond gelijk. Daar waren wij natuurlijk ook niet blij mee."

Schram stelt bovendien dat Noels lang niet de enige is die overheidsopdrachten uitvoert, al komt hij als bekende naam wat meer in beeld. "Heel wat professoren werken regelmatig in opdracht van de overheid. Ik denk maar aan collega's Marc Hooghe of Bart Maddens."

Hij ziet ook een tendens: experten laten steeds vaker van zich horen. "Vroeger waren academici wat terughoudender, hoewel geen enkele wet dat oplegde. Nu zijn ze steeds meer van mening dat ze op het maatschappelijke debat mogen wegen. Het is positief dat mensen van allerlei pluimage deelnemen aan het debat."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234