Dinsdag 26/01/2021

Bijgedachte

De toekomst van het woord in Vlaanderen ziet er stralend én vrouwelijk uit

Geletterde pubers

Ik geef toe. In een bui van welsprekendheid heb ik wel eens verkondigd dat de jeugd van nu nog net geletterd genoeg is om een sms-berichtje te schrijven. Opgegroeid achter een scherm. Zeer handig met de taal van het beeld en de computer, maar van de weeromstuit nagenoeg analfabeet geworden. Loos gelul, zo bleek na de tweede editie van de Kunstbende. De circa twintig inzendingen die onze jury (auteurs Christophe Vekeman en Pascale Platel, ex-Kunstbende-winnares Leen Roels en ik) te beoordelen kreeg, getuigden stuk voor stuk van een meer dan behoorlijke taalbeheersing. De teksten waren allemaal redelijk helder geformuleerd, kromme zinnen waren een zeldzaamheid, en een dt-fout heb ik enkel aangetroffen in een schrijven van de organiserende vereniging.

Toegegeven: de keuze van onderwerp was zelden origineel. In het merendeel van de inzendingen was een lijdend Ik aan het woord. Uitbarstingen van puberleed, zoals in de regel: "Ik leef in de regen". Maar puberleed gaat, als je eenmaal volwassen bent, Weltschmerz heten, en is Weltschmerz niet de stuwende kracht achter de halve wereldliteratuur?

Puberleed lag ongetwijfeld ook aan de basis van de inzending van bijvoorbeeld Elisabeth Steenmans, goed voor de tweede plaats in de finale. "Ik luister niet. Ik bedek mijn oren met een glimlach." De Kunstbende is een aanmoedigingsprijs. Ik, en ik denk met mij de hele jury, had graag meer kandidaten aangemoedigd dan alleen maar Frisco goes Rita de Pita, de uiteindelijke winnares. Zo was er al in de voorronde de 13-jarige knaap die zijn versjes volgens de jury met zijn katapult had geschreven. "Er kon er helaas maar één naar de finale", sprak de jury toen, en ze meende het uit de grond van haar hart. De finale in de Vooruit verenigde negen winnaars uit evenveel voorrondes. Bijgevolg getuigden zowat alle gedichten en prozafragmenten van een groot talent voor fraai geformuleerde Weltschmerz. Op de vierde plaats, goed voor een 'speciale vermelding', eindigde Katrien Meermans, piepjong nog, en al kraaien als Nick Cave. "Zwarte lucht - stervende vogels / Blauw veld - geen vloer / Alles weg - luister en sterf." De bronzen medaille was voor Nele Marijsse, een dichteres die dichtte zoals Herman de Coninck dat op die leeftijd wellicht ook heeft gedaan. Elisabeth Steenmans, de nummer twee, had zonder veel franje en met een paar welgemikte stijlfiguren opgeschreven hoe het voelt om een vriend te verliezen. "En pas als de deur in het slot valt, dringt het tot me door, dan pas besef ik dat je weg bent. De leegte vult de kamer." Een leegte die "het gemis aan jou in mijn gezicht wrijft".

En dan was er nog de winnares, Tanja Billiard, alias Frisco goes Rita de Pita. Veertien jaar, en tomeloos creatief. Voor vijf verschillende disciplines had ze een werkstuk ingezonden; het leverde haar drie finaleplaatsen op. Frisco goed Rita de Pita verklaarde zondag de "oorlog" aan "mijn leeftijdscategorie", trok van leer tegen die "katholieke" plateauschoenen "met een zool van hier tot bij God in de hemel", en dacht ten slotte diep na over "de gedachten die je morgen denken zal".

Mogen wij besluiten dat de toekomst van het woord in Vlaanderen er stralend, en bovendien uitgesproken vrouwelijk uitziet? Schoolmeesters zullen allicht tegenwerpen dat het er "in de praktijk" allemaal veel minder fraai uitziet en dat de deelnemers aan de Kunstbende slechts witte raven zijn. De ervaring heeft mij geleerd dat het geen zin heeft om schoolmeesters tegen te spreken. Het is dus in stilte dat ik er rekening mee hou dat er ook nog talent is dat, zoals collega-jurylid Christophe Vekeman ooit, zijn puberleed pas durft te tonen als het Weltschmerz is gaan heten.

Jeroen de Preter

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234