Zaterdag 16/01/2021

Europese Unie

Bijbanen van ex-eurocommissarissen ruiken naar belangenverstrengeling

Karel De Gucht.Beeld belga

Een op de drie oud-eurocommissarissen uit de ploeg-Barroso heeft een jaar na zijn terugtreden bijbanen in het bedrijfsleven of daaraan verbonden organisaties. Van die bijna honderd nevenfuncties had de nieuwe Commissie er zeker acht moeten verbieden, omdat het risico op belangenverstrengeling te groot is. Ook Karel De Gucht ligt onder vuur.

Het Corporate Europe Observatory (CEO) - een lobbyclub die zich verzet tegen de invloed van het bedrijfsleven in Brussel - stelt vandaag een rapport voor over de activiteiten van de 27 eurocommissarissen onder leiding van voorzitter José Manuel Barroso. Deze commissie stopte een jaar geleden. Volgens CEO vormen de tientallen zakelijke bijbanen die de oud-eurocommissarissen na een jaar al hebben nieuw bewijs dat de banden tussen Brussel en het grote bedrijfsleven te innig zijn.

In dit verband wordt vaak gesproken van de 'draaideur' tussen politiek en bedrijfsleven. Die innige banden staan weer extra in de belangstelling door het dieselschandaal bij Volkswagen, waaruit bleek dat strenge regels werden tegengehouden door Duitsland, Frankrijk en Italië, de landen met een grote auto-industrie. Volgens CEO zijn de 'draaideurregels' in Brussel te slap, of worden ze niet goed nageleefd.

Uit het onderzoek van CEO blijkt dat 9 van de 27 voormalige eurocommissarissen toestemming hebben gekregen voor bijna honderd bijbanen in het bedrijfsleven, of bij organisaties die nauwe banden hebben met het bedrijfsleven. De oud-commissarissen zijn populair vanwege hun kennis en contacten in Brussel. Om belangenverstrengeling te voorkomen, moeten ze tot achttien maanden na hun terugtreden toestemming hebben van de Europese Commissie voor nieuwe functies. Ook mogen ze niet zomaar lobbyactiviteiten ontplooien.

Pauze van drie jaar

In twijfelgevallen wordt de (bij)baan voorgelegd aan de Ethische Commissie. Die gaf in 37 gevallen groen licht, stelt het CEO-rapport. Dat gold ook bij de Amerikaanse bijbaan van Neelie Kroes, onder meer omdat de voormalige Nederlandse politica had beloofd zich bij dreigende belangenverstrengeling direct terug te trekken.

CEO liet eerder dit jaar al weten dat het desondanks niet kan dat een oud-eurocommissaris nog geen half jaar na haar vertrek uit Brussel tegen betaling adviseur wordt van een Amerikaanse zakenbank. Ook zeven andere bijbanen kunnen ondanks de toestemming niet door de beugel, vindt de lobbyclub tegen de lobby van het bedrijfsleven. CEO vindt deze acht functies van onder meer de oud-commissarissen Viviane Reding en Karel de Gucht ontoelaatbaar omdat het risico op belangenverstrengeling te groot is. De organisatie wil een verbod van drie jaar op alle functies waarbij belangenverstrengeling dreigt. Ook zouden oud-eurocommissarissen drie jaar lang helemaal niet mogen lobbyen.

Commissievoorzitter Barroso lette volgens ingewijden altijd scherp op het naleven van de regels rond dubbele petten. Maar volgens CEO is hij met 22 stuks koploper in het aannemen van nieuwe functies bij organisaties die banden hebben met het bedrijfsleven. Daarbij zitten - naast betaalde lezingen - voor de liefhebbers van complottheorieën ook (onbetaalde) adviseurschappen bij voor het World Economic Forum in Davos en de Bilderberg Conferentie.

In Nederland, waar de oud-ministers Camiel Eurlings en Jan Kees de Jager overstapten naar KLM en KPN, gelden overigens helemaal geen regels. Bij oud-bewindslieden is het alleen 'gewenst' dat ze bij nieuwe functies belangenverstrengeling of de schijn daarvan vermijden.

Karel De Gucht

Was eurocommissaris voor Handel (België)

Kan een oud-eurocommissaris van Handel adviseur worden bij een private-equityfonds dat allerlei bedrijven koopt (CVC), een vermogensbeheerder (Merit Capital) en een telecombedrijf (Proximus? Ja, vond de Commissie in het laatste geval, zonder de Ethische Commissie te raadplegen. Telecom behoorde immers niet tot het pakket dat De Gucht als eurocommissaris had. Dat de Belg de onderhandelingen over het omstreden TTIP-verdrag leidde, ook van belang voor de telecomsector, deed blijkbaar niet ter zake. De Ethische Commissie werd wel gevraagd naar de bijbaan bij CVC. Dat kon, vond het comité, omdat De Gucht zich alleen bezig hield met de juridische regels rond handel. Actiegroep CEO vindt dat onterecht.

Neelie Kroes

Was eurocommissaris voor Mededinging (Nederland)

Kan een oud-commissaris nog geen half jaar na haar vertrek uit Brussel betaalde adviezen geven aan een Amerikaanse zakenbank? Ja, vond de Europese Commissie.

Viviane Reding

Was eurocommissaris voor Cultuur, Media, Justitie en ICT (Luxemburg)

Kan een oud-eurocommissaris meteen toetreden tot een politiek actieve denktank van een grote uitgever (Bertelsmann Stiftung)? Ja, als ze zich houdt aan de gedragscode.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234