Dinsdag 19/10/2021

Interview

"Bij VRT moeten ze anders gaan denken"

Jean Philip De Tender, directeur European Broadcasting Union.  Beeld Eric de Mildt
Jean Philip De Tender, directeur European Broadcasting Union.Beeld Eric de Mildt

De toekomst van de traditionele media kleurt roze, daar is Jean Philip De Tender, directeur media bij de European Broadcasting Union (EBU), vast van overtuigd. Maar dan moet nu de knop wel om. 'We zijn de voeling met de mensen kwijt.'

Internetreuzen als Google en Facebook die steeds meer greep krijgen op de manier waarop nieuws wordt verspreid. Jongeren die televisie, radio en print de rug toekeren. Het opduiken van fakenieuws en de vertrouwensbreuk tussen kranten, nieuwszenders en een deel van hun publiek die daarvan het gevolg is. Allemaal elementen die samen een perfecte storm doen ontstaan. Een storm waar de traditionele media middenin zitten.

Ook Jean Philip De Tender heeft zijn deel van het natuurgeweld al gehad. De voormalige televisiedirecteur van de VRT staat sinds anderhalf jaar als directeur media aan het hoofd van de EBU, een koepelorganisatie van 73 openbare omroepen verspreid over meer dan 50 landen. En ook op het EBU-hoofdkwartier in Genève gaat de wind lelijk tekeer. "Ik denk dat media te weinig echt luisteren, we zijn de voeling met de mensen kwijt. Media moeten er opnieuw zijn voor 100 procent van het publiek. Al zullen ze, om dat te doen, hun publiek wel op een andere manier moeten bedienen. Je kunt niet verwachten dat elke Vlaming naar De afspraak kijkt, of dat elke Vlaming de opiniepagina's in De Morgen leest. En dus moet je de mensen die dat niet doen op een andere manier zien te bereiken."

Maar hoe dan wel? Dat was een van de hamvragen op NewsXchange, een nieuwsconferentie waar De Tender zich samen met zijn EBU-collega's over de toekomst van de media moest buigen. Een toekomst die er, ondanks de hardnekkige donderwolken, rooskleurig uitziet, vindt De Tender. "Het is nog nooit zo makkelijk geweest om het publiek te bereiken. In het verleden had je radio en tv nodig om dat te doen. Vandaag heb je een hele reeks toestellen waarmee je datzelfde publiek op andere manieren kunt bereiken. Natuurlijk is het drummen voor de plaatsjes. Maar als je je boodschap op een intelligente manier de wereld instuurt, dan moet je het verschil kunnen maken."

Jean Philip De Tender.  Beeld Eric de Mildt
Jean Philip De Tender.Beeld Eric de Mildt

En daarbij is volgens De Tender een glansrol weggelegd voor openbare omroepen. "Nergens vind je meer ervaring en talent. Als je dat op de juiste manier inzet op digitale platformen, met nieuwe vormen van vertellen, dan creëer je een ontzettend potentieel. Maar je moet wel de knop kunnen omdraaien en op een andere manier gaan denken."

Gebeurt dat al voldoende?
"Er zijn twee soorten omroepen. Diegene die in een diepe crisis zitten en gedwongen zijn om die omslag te maken en andere die nog heel sterk staan, zoals in Vlaanderen. In dat laatste geval is het blijkbaar minder evident om die switch te maken en voluit voor het digitale verhaal te kiezen."

Hinken we in Vlaanderen achterop in vergelijking met de rest van Europa?
"Vlaanderen is een atypisch gebied. We hebben heel lang weinig of geen internationale concurrentie gevoeld omdat iedereen via de kabel naar de televisie keek en het voor buitenlandse zenders moeilijk was om daar een plaatsje op te veroveren. Tegenwoordig heb je die kabel niet meer nodig. Je hebt aan een telefoon genoeg om een ongelooflijk divers media-aanbod binnen te halen. Het is nu de grote uitdaging voor de Vlaamse zenders hun sterke positie - veel creativiteit, breed publiek, sterke merken - te gebruiken om daar een digitaal verhaal aan te koppelen.

"Helaas is onze sterkte in deze ook een beetje onze zwakte. Door het feit dat onze traditionele media het nog zo goed doen, is er minder urgentie om die stap naar nieuwe digitale modellen te zetten.

"Neem nu een zender als Canvas. Ik denk dat je het specifieke publiek van die zender makkelijker online bereikt dan via het klassieke tv-scherm. Op dit moment is het nog een en-en-verhaal. Dat tweede televisiekanaal is een vorm van traditie waarnaast nu aan een digitaal verhaal wordt gebouwd. Maar dat digitale verhaal zal het op een bepaald moment overnemen van het klassieke lineaire televisieverhaal."

Spelen ook de besparingsoefeningen die zowat alle openbare omroepen moeten maken daarbij een rol?
"Elke omroep wil digitale initiatieven ontwikkelen. Maar wanneer er dan plots 10 procent van je budget afgaat en tegelijk verwacht wordt dat je bereik op hetzelfde peil blijft, wordt het moeilijk natuurlijk. En dat terwijl net de omroepen die onder financiële druk staan - die in West-Europa, het VK en de Scandinavische landen - voor de hele Europese creatieve sector een antwoord kunnen bieden op de groter wordende macht van globale spelers."

Oud-VRT-televisiedirecteur Jean Philip De Tender leidt in Genève de EBU. Beeld Eric de Mildt
Oud-VRT-televisiedirecteur Jean Philip De Tender leidt in Genève de EBU.Beeld Eric de Mildt

Hoezo?
"Zij zijn de leveranciers van de creativiteit en de lokale content die je nu meer dan ooit nodig hebt. Maar als die openbare omroepen hun budgetten zien dalen, gaan ook hun lokale commerciële concurrenten minder investeren en zo ontstaat er ruimte voor die grote internationale spelers."

Kunnen de commerciële zenders die rol niet overnemen? In Vlaanderen bijvoorbeeld neemt VTM meer het digitale initiatief dan de VRT.
"In tijden waarin alle omroepen, ook de commerciële, financieel onder druk staan, heb je een openbare omroep nodig die zich niet bezig moet houden met winstcijfers of return on investment. Een omroep die probeert een positieve impact op de maatschappij te hebben. Vijf jaar geleden had ik misschien gezegd dat ook een commerciële omroep eenzelfde positieve impact kon hebben. Vandaag ben ik er meer dan ooit van overtuigd dat dat een taak voor de openbare omroep is."

Toen u aan uw taak bij de EBU begon had u het over het ontwikkelen van een Europees alternatief voor Netflix. Is daar nog sprake van?
"Twee jaar geleden stond zo'n eigen platform effectief op de agenda. Maar nu is het te laat om nog een pan-Europees platform uit te rollen."

Wat kan de EBU dan wel doen als tegengewicht tegen de Netflixen, Facebooks en Googles van deze wereld?
"Onze grote kracht is dat we mensen samenbrengen. De 73 omroepen van de EBU bereiken samen 1 miljard mediagebruikers. Dat geeft onderhandelingsruimte en die moeten we veel meer durven gebruiken. In Brussel zitten 20 vaste correspondenten van EBU-omroepen. En toch klagen ze dat ze geen interview kunnen krijgen met Juncker of Tusk. Die praten liever met Bloomberg of The Financial Times. Waarom bundelen die correspondenten de krachten niet. Als zij, met een gezamenlijk bereik van 1 miljard mensen, dat interview echt willen, dan zullen Tusk en Juncker niet weigeren.

"De BBC-reeks Sherlock is nog zo'n voorbeeld. Een hele hoop EBU-omroepen heeft de eerste drie seizoenen van die reeks met veel succes uitgezonden. Tot de BBC plots, zonder overleg, seizoen vier verkocht aan Netflix. Dat moeten we toch kunnen vermijden? Als alle openbare omroepen de BBC nu laten weten dat ze helemaal niets meer zullen aankopen als ze ons dat nog een tweede keer flikken, dan zullen ze daar wel twee keer nadenken voor ze nog eens met Netflix in zee gaan."

U woont ondertussen in Genève, waar de EBU kantoor houdt. Kijkt u nog naar Vlaamse televisieprogramma's?
"Veel minder dan vroeger natuurlijk. Ik sta wel nog elke morgen op met Radio 1 en ik lees ook nog steeds Vlaamse kranten. Ik ben ook een van de gelukkigen die de testversie van de nieuwe VRT online videoplayer mag proberen. Ik kan perfect volgen wat er op Eén en Canvas te zien is."

Jean-Philip De Tender.  Beeld VRT/Lies Willaert
Jean-Philip De Tender.Beeld VRT/Lies Willaert

En? Dingen gezien die u bevallen?
"Ik heb graag naar Spoed 24/7 gekeken. Ik ben altijd al een fan van docusoaps geweest. Het genre laat je toe binnen te kijken in anders onbereikbare biotopen. Heel lang geleden, toen ik nog voor Jan Van Rompaey werkte, hebben we daar fel over gediscussieerd. Aanleiding toen was Camping, een docusoap over, jawel, een camping. Een aantal mensen vond toen dat dat niet kon. Dat we de mensen in dat programma belachelijk maakten. Ik heb me nooit in die kritiek kunnen vinden.

"Ook met Sorry voor alles was ik heel blij. Ik heb Kamiel (De Bruyne, bedenker van het programma, PD) nog in de klas gehad toen ik lesgaf op het RITS. Ik was aanvankelijk wat kritisch, ik vreesde dat het een zoveelste verborgencameraprogramma zou zijn, maar het was uiteindelijk een heel positief programma.

"Kansen geven aan zo'n pas afgestudeerde gast die binnen komt wandelen met een goed idee onder zijn arm, dat is precies wat een openbare omroep moet doen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234