Zaterdag 19/10/2019

Bij uitgeverij Atlas Contact staken de schrijvers

Crisis bij de Nederlandse uitgeverij Atlas Contact, waar een veertigtal pennen staken. Stefan Brijs, Geert Mak, Adriaan van Dis, Niña Weijers en Ellen Deckwitz, ze hebben het allemaal gehad met de managementpraat: 'De leegloop zal beginnen.'

Kan Wiet de Bruijn, algemeen directeur van uitgeversconcern VBK, op de vergadering van vandaag zijn stakende auteurs ompraten? Een veertigtal van hen zijn sinds vorige week in staking, nadat de gerenommeerde uitgeefster Mizzi van der Pluijm bekendmaakte dat ze vanaf augustus Atlas Contact inruilt voor de jonge, onafhankelijke uitgeverij Das Mag.

"Zolang VBK ons geen volledige openheid geeft over het vertrek van Mizzi en de koers die VBK voor Atlas Contact voor ogen heeft, leggen wij uit liefde voor de literatuur en onze uitgeverij waar het VBK betreft de pen neer", schreven de auteurs, waaronder Stefan Brijs, Geert Mak, Adriaan Van Dis, Niña Weijers en Ellen Deckwitz.

Het ongenoegen zit diep na het plotse vertrek van Van der Pluijm. Ellen Deckwitz wacht op de vergadering van vandaag om uitspraken te doen en Niña Weijers doet er het zwijgen toe, maar Stefan Brijs wil wel spreken. "Ik ben zeer ongelukkig over de manier waarop Mizzi de deur achter zich heeft dichtgetrokken", vertelt de auteur van De engelenmaker en Post voor mevrouw Bromley. "Noch de auteurs, noch het personeel wisten hiervan. Het was voor iedereen een donderslag bij heldere hemel. En als je dan in de pers moet lezen dat ze meteen naar Das Mag stapt: dat neem ik haar kwalijk. Ik heb nochtans een goede verstandhouding met Mizzi."

Geen royalty's

Maar het vertrek van Van der Pluijm stak vooral het vuur aan de lont: het echte kruitvat is de uitgeefstrategie van VBK, het overkoepelende concern van onder andere Atlas Contact. Van der Pluijm zelf wenst niet te reageren in de pers, maar zou het niet eens zijn met die uitgeefstrategie. "Ze heeft de vlucht vooruit gekozen, zonder achterom te kijken."

In een bericht aan de auteurs, dat De Morgen kon inkijken, licht De Bruijn een tipje van de strategische sluier op. "We gaan investeren in bedrijven en activiteiten die boek- of lezersgerelateerd zijn", klinkt het. "We zijn in gesprek met een aantal bedrijven. De eerste investering is de overname van de online boekenclub Bookchoice." Bij Bookchoice kunnen lezers voor 4 euro per maand acht geselecteerde e-books lezen. Auteurs krijgen geen royalty's, wel een vaststaande vergoeding per maand dat hun werk beschikbaar is.

"Wat je nu hoort, is typisch managementpraat", vindt Brijs. "Maar er wordt nergens vermeld wat Atlas Contact zelf nog mag doen. Wat het management nu doet, leidt uiteindelijk tot de dood van Atlas Contact." De Bruijn benadrukt dat Bookchoice simpelweg een nieuwe manier is om meer lezers te bereiken. "Waar het om gaat, is dat je de lezers op verschillende manieren bereikt. De boekhandel blijft bestaan, maar er komt nu een nieuwe weg bij."

Maar die uitleg volstaat kennelijk niet voor de auteurs. "Uitgever Emile Brugman vertelde mij ooit: 'Iedereen die denkt dat een uitgeverij elk jaar 10 procent winst kan maken, moet men opsluiten.' Wat je nu ziet, is een heel kwalijke ontwikkeling. Er wordt nooit meer aan de auteurs zelf gedacht", hekelt Brijs, die benadrukt dat hij overweegt om op te stappen bij Atlas Contact. "Daarom vrees ik dat de vergadering van morgen (vandaag, EWC) ook een dovemansgesprek gaat worden. De leegloop zal daarna beginnen. De vraag is: blijft het schip dan varen, of gaat het ten onder? Ik denk dat het schip van Atlas Contact zal zinken. En dat van Atlas Contact niet alleen."

Onafhankelijk

Misschien moeten we maar terug naar het model van kleine, zelfstandige uitgeverijen, klinkt het steeds vaker. Het succes van een uitgever als Das Mag, dat geld haalde bij crowdfunders, niet meer dan tien titels per jaar uitgeeft en zijn schrijvers hogere royalty's dan gemiddeld uitbetaalt, lijkt die stelling te staven. Das Mag is bekend van het werk van jonge auteurs Lize Spit en Maartje Wortel. Maar De Bruijn gelooft er niet in. "Wij hébben kleine, zelfstandige uitgeverijen. Maar wij geven hen ook de kans om te profiteren van het grotere geheel dat VBK vormt. Als het op gesprekken met grote spelers op de online boekenmarkt aankomt, bijvoorbeeld."

De vraag blijft: kan hij de stakende auteurs daarvan overtuigen? "Wij doen er alles aan om de auteurs het vertrouwen te geven. Maar uiteindelijk neemt de auteur zijn eigen beslissing."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234