Woensdag 22/09/2021

VERKIEZINGSKOORTS VS

Bij rijken de hand ophouden gebeurt nu live op TV

Jeb Bush heeft van alle Republikeinse kandidaten het meeste geld ingezameld. Op Donald Trump na dan, die gewoon zijn eigen geld meebrengt. Beeld AP
Jeb Bush heeft van alle Republikeinse kandidaten het meeste geld ingezameld. Op Donald Trump na dan, die gewoon zijn eigen geld meebrengt.Beeld AP

Terwijl de eerste stem voor de Republikeinse nominatie toch echt pas over een half jaar wordt uitgebracht (in Iowa) voelt het alsof de keuze deze week al wordt gemaakt. En dan niet door voorbijgangers in stadjes in Iowa en New Hampshire, waar de kandidaten deze weken allemaal rondlopen om aanhang te werven, maar door tv-bonzen in New York en steenrijke geldschieters in Californië.

In New York zetelt FoxNews, de rechtse nieuws- en vooral opiniezender die geliefd is bij de Republikeinse aanhang. Die zal binnenkort bekendmaken welke 10 (van de 17) Republikeinse kandidaten hoog genoeg scoren in de peilingen om toegelaten te worden tot het eerste tv-debat van komende donderdag, in prime time, voor een miljoenenpubliek. De zeven die er niet bij mogen zijn, zullen eerder op de dag op tv aan bod komen, maar dat staat geringschattend bekend als 'de kindertafel': vanaf die dag zijn ze officieel tweede garnituur, en veel hoop op herstel in de peilingen hoeven ze dan niet meer te koesteren.

Maar in het St. Regis Monarch Beach resort in Dana Point, Californië, aan de Stille Oceaan, draaien dit weekeinde vijf kandidaten hun verhaal af voor een veel kleiner, en misschien wel veel belangrijker gezelschap. De 450 aanwezigen voor de 'Koch donor network conference' zijn van plan in totaal 889 miljoen dollar (800 miljoen euro) uit te geven om de verkiezingen te beïnvloeden. Ze weten nog niet aan wie, maar kennelijk hebben ze hun lijst van kanshebbers ingekort tot Jeb Bush (ex-gouverneur van Florida), Scott Walker (gouverneur van Wisconsin), Marco Rubio (senator voor Florida), Ted Cruz (senator voor Texas) en Carly Fiorina (voormalig directeur van Hewlett-Packard).

Gebroeders Koch

De rijke geldschieters werden naar Dana Point uitgenodigd door Charles en David Koch, eigenaren van een conglomeraat met belangen in onder meer olie en chemie, die in het verleden miljoenen hebben gegeven aan Republikeinse (en soms Democratische) kandidaten. Het is lang niet voor het eerst dat ze zo bij elkaar komen, maar dit jaar mochten er voor het eerst journalisten bij zijn, op voorwaarde dat ze de namen van de potentiële geldgevers geheim zouden houden. Interviews met de vijf kandidaten waren live op tv te volgen.

Die openheid is een poging van de gebroeders Koch om de kritiek te neutraliseren die vanuit Democratische hoek op hun politieke donaties is gekomen. Tijdens vorige verkiezingen werd hun naam min of meer als scheldwoord gebruikt. Met name de leider van de Democraten in de Senaat, Harry Reid, schepte er genoegen in om hen af te schilderen als de geheimzinnige macht achter de Republikeinse Partij, verantwoordelijk voor de beleidskeuzen, maar ondertussen aan niemand verantwoording schuldig.

Discretie minder nodig

Maar het openzetten van de deuren is ook een teken van de tijd: de financiële ondersteuning van politici, Democraten net zo goed als Republikeinen, is de laatste jaren sterk van karakter veranderd, en daar begint iedereen nu kennelijk aan te wennen. Sinds de baanbrekende 'Citizens United' uitspraak van het Hooggerechtshof in 2010 is het voor een rijke Amerikaan of een groot bedrijf gemakkelijker dan ooit om een politicus met geld te steunen (al moet het geld formeel naar een actiegroep gaan die sympathiseert, maar niet communiceert, met die politicus). En het wordt steeds minder nodig gevonden daar discreet over te zijn.

De 450 aanwezigen in Dana Point mogen dan hun keus nog niet hebben bepaald, een aantal andere rijkaards hebben dat al wel gedaan. Dat blijkt uit de financiële verslagen van de campagne-organisaties en de ermee verbonden actiegroepen over het afgelopen halfjaar, die vrijdag uitkwamen. Zo gaf Robert Mercer uit New York, die zijn geld verdiende in de financiële sector, elf miljoen dollar aan een actiegroep die Ted Cruz steunt. Een investeerder uit Puerto Rico gaf 10 miljoen, twee oliemagnaten uit Texas gaven 15 miljoen. In totaal haalden vier aan Cruz verbonden actiegroepen 38 miljoen dollar op. Voor de campagne-organisatie zelf, die maximaal 2700 dollar per gever mag accepteren, kwam er 'maar' 11 miljoen binnen.

Volle portemonnee

Dat levert een opvallende situatie op. Aan de ene kant is Cruz er kennelijk goed in, of heeft hij de goede ideeën, om mensen met een dikke portemonnee te verleiden. Zijn oogst steekt nog wat magertjes af bij die van Jeb Bush, die met 103 miljoen dollar in financieel opzicht ver voorligt op alle andere kandidaten (met uitzondering dan weer van miljardair Donald Trump, die gewoon zijn eigen geld meebrengt). Maar 38 miljoen dollar is bepaald niet niks.

Tegelijkertijd slaagt Cruz er niet bijzonder goed in, om Republikeinse kiezers voor zich te winnen. In de peilingen staat hij met 6 procent in de middenmoot. Normaal gesproken zouden om die reden alle seinen voor hem op rood moeten staan, omdat die peilingen een afgang voorspellen in Iowa en New Hampshire. Doorgaans kan iemand die in die staten naast de overwinning grijpt, zijn afscheidstoespraak gaan schrijven, want media, kiezers en geldschieters verliezen dan al gauw alle belangstelling. Maar Cruz heeft tegen die tijd nog een flink deel van die 38 miljoen in kas, en kan tv-spots kopen in South Carolina en volgende staten, in de hoop op een overwinning die hem weer terugbrengt in de race.

De rijkdom die een select groepje Amerikanen mag en kan investeren in politieke kandidaten, doorbreekt zo de traditionele politieke calculaties. En dat, zegt Paul Ryan van het Campaign Legal Center (dat deze ontwikkeling maar niks vind) is er de oorzaak van dat er dit jaar maar liefst 17 Republikeinse kandidaten zijn, waarvan de meesten nog lang niet aan opgeven denken. Zelfs al zitten ze donderdag aan de kindertafel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234