Woensdag 23/10/2019

Bij het kanaal naar links, en dan metéén het theater in

Olympique Dramatique en Alex van Warmerdam van De Mexicaanse Hond vinden elkaar in Bij het kanaal naar links, een loepzuiver toneelstuk. Alles klopt op de checklist: acteurs spelen een tekst, met kostuums in een decor. Het verhaaltje heeft een begin en een einde. Het is om te lachen zo tragisch, om te huilen zo komisch.

Alex van Warmerdam is perfectionist, wat perfectionisten zelf doen, doen ze beter. Van Warmerdam tekent bij zijn voorstellingen voor tekst, regie en decor, zelfs voor de affiche. Alles tot in detail, alles precies op maat. In al zijn werk, in alle disciplines - Van Warmerdam schildert ook, hij regisseerde zeven films, schreef een roman en een dichtbundel - zit een heldere, gestileerde lijn. Een herkenbare toon, een terugkerende kleur. Griezelige en groezelige wereldjes worden steevast bevolkt door meelijwekkende, op het eerste gezicht karikaturale personages. De absurdistische toon doet elk opwellend medeleven een beetje schiften in een onbehaaglijk lachen. Elk opluchtend geestigheidje wordt een ogenblik later genadeloos gecounterd door een huiveringwekkend schrikbeeld.

Geniaal

Die zuivere lijn wordt in Bij het kanaal naar links met vaste hand doorgetrokken: Van Warmerdam lokt de toeschouwer dit keer tot aan de drempel van een vierkant universum, scherp in tweeën gedeeld door een onzichtbaar tuinmuurtje. Tegen een achtergrond van onkruid en wildgroei houden de families Meyerbeer en Bouman krampachtig stand als enige blanke buren in een multiculturele wijk. Omsingeld door zwarte joden, witte negers en elke menselijke kleur daartussen, zijn ze aangewezen op elkaar. Vanzelfsprekend is dat allerminst: een of ander niet nader bepaald verleden maakt hun onderlinge relatie onmogelijk. Lucien Bouman, de zoon van de ene, biedt Christientje Meyerbeer, moeder van de andere familie, een job aan. Een regelrechte vernedering is dat, een daad met bijbedoelingen.

Volgehouden flirten

Geef de spelers van Olympique Dramatique de vreemde verbeelding en de afgemeten lijntjes van Van Warmerdam cadeau en je krijgt vonkjes op toneel. Dat leek bij voorbaat zo, dat staat na afloop vast. Stijn Van Opstal en Tom Dewispelaere blinken tussen hun al even blinkende Nederlandse collega’s Aat Ceelen, Annet Malherbe, Eva van de Wijdeven en Pierre Bokma. In een volstrekt unieke spelstijl, volgehouden flirtend met de uitvergroting, slagen deze spelers er toch in om het karikaturale te overstijgen. Nooit zwart-wit, maar ook nergens grijs. Niets is louter eenlagig lollig of triest, lieflijk of brutaal. Bij het kanaal naar links is een toneelstuk zoals er weinig gemaakt worden. In verhaalafwikkeling, in decor en rekwisieten, in muziekjes en looplijntjes, in alles lijkt deze voorstelling de meest voor de hand liggende wegen in te slaan. En net daarom, omdat dit slag keuzes in het hedendaags toneel nog maar zelden overwogen wordt, is deze voorstelling zo verrassend. Zo eenvoudig. Zo helder, zo fris. Ik durf zelfs stellen: zo geniaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234