Zondag 05/12/2021

'Bij een stad als Antwerpen hoort een gevoel van vrijheid'

Voor CD&V-lijsttrekker Philip Heylen mag het al eens botsen. Spanningen en dilemma's zijn eigen aan het leven in de stad. Af en toe worden er dan onvermijdelijk foute keuzes gemaakt, maar dat onverwachte houdt de schwung erin. 'We moeten de inwoners of de bezoekers voortdurend het gevoel geven dat er iets gaat gebeuren in de stad, ze weten alleen niet wat.'

door jeroen verelst en tom cochez

"Ik ben geboren en getogen in Antwerpen, in de Seefhoek", blikt Heylen terug. "Gouden jaren. We kochten onze platen in de winkel van Gaston Berghmans en onze vis bij Rik Coppens. Willy Vandersteen was een van de beste vrienden van mijn grootvader zaliger. Mijn hele leven speelde zich af in de stad. De eerste keer dat ik een koe zag, was toen ik ging logeren bij kennissen in Stekene. Ik herinner me die tocht naar het Waasland nog levendig. Dat was de andere kant van de wereld, hé. De trip gaf me als kind hetzelfde gevoel dat ik later als student had bij de oversteek van de oceaan, richting New York. Om maar te zeggen dat ik altijd een stadsmens ben geweest, ik heb nooit ergens anders gewoond."

De cultuurschepen heeft een citaat van de gewezen Amerikaanse president Lyndon B. Johnson klaargelegd dat perfect aansluit bij zijn stadsgevoel: "De ideale stad is een plek waar iedereen de veiligheid, de waardigheid en het respect vindt dat een mens hoort te hebben. Dat is de kern van een samenleving." Die uitspraak says it all voor Heylen. "Johnson had het partijprogramma van CD&V kunnen schrijven.

Heylen haalt zijn inspiratie wel vaker over de grote plas. Zoals wanneer hij droomt over de maakbaarheid van de stad: "De inwoners moeten echt het gevoel hebben dat ze hun stad mee kunnen máken. De Verenigde Staten zijn natuurlijk koploper in die mentaliteit. Alle bekende liedjes - of ze nu gaan over New York, Detroit, Los Angeles of San Francisco - hebben allemaal dezelfde onderliggende boodschap. Ze nodigen uit om de stad mee vorm te geven, om mee de hartslag te bepalen.

"Een stad moet altijd de bedoeling hebben mensen aan te trekken.Ik heb daar op cultuur hard aan gewerkt en ook resultaat geboekt. Dankzij ons atelierbeleid zakken beeldende kunstenaars van heinde en verre naar Antwerpen af. Hier krijgen ze letterlijk en figuurlijk de ruimte om hun creativiteit bot te vieren. Daar varen de musea wel bij, daar vaart de hele stad wel bij. Dat vers bloed geeft Antwerpen een injectie.

"We moeten mensen voortdurend blijven uitnodigen. Met cultuur, met sport, met sociale initiatieven..." In de perfecte stad weet je dat je altijd iets vindt. Je krijgt als inwoner of als bezoeker voortdurend het gevoel: hier gaat het gebeuren. Je weet niet wat. Maar als het gebeurt, gebeurt het in de stad. De olifant van de zomer van Antwerpen was het gedroomde voorbeeld van dat onverwachte."

In New York heeft Heylen mee mogen figureren in de grootste, effectiefste wervingscampagne die de stad zich kan wensen. Geen beter voorbeeld van city marketing dan de marathon van New York: een 42 kilometer lange triomftocht door de Big Apple, waar de stad minstens even belangrijk is als de tienduizenden dappere atleten. "Antwerpen moet ook opnieuw een marathon krijgen", vindt Heylen. "Het is een uitgelezen kans om te tonen wat we hier allemaal in huis hebben. Zo'n marathon kan ook de perfecte combinatie van sport en cultuur zijn. In afwachting van de passage van de lopers entertain je het publiek met muziek, theatervoorstellingen, kunst... We maken er een evenement van dat een hele dag duurt en de hele stad in beslag neemt. Met een uitloper 's avonds."

Maar het volstaat voor Heylen niet dat Antwerpen zijn sterke punten in de verf zet. "Stilstaan is achteruitgaan. Om mensen naar de stad lokken, moet je durven te dromen en durven te vernieuwen. Maar we moeten dat altijd doen met respect voor het verleden. Daar is het in het verleden geregeld gruwelijk fout gelopen. De Antwerp Tower, de sociale woonblokken, de Theaterbuilding... Allemaal pijnlijke voorbeelden van hoe het niet moet. Prachtige gebouwen als de Hippodroom werden dan weer met de grond gelijk gemaakt. Vernieuwen moet, maar je moet de toekomst wel verzoenen met het verleden.

"Dat kan perfect. Kijk naar Antwerpen-Centraal: een schitterend, monumentaal station. Binnenkort rijden de treinen onder dat station door, via hypermoderne ondergrondse tunnels is Antwerpen verbonden met de hele wereld. Of neem het Eilandje. Futuristische woontorens zullen er te midden van het historisch havenerfgoed prijken. Verleden en toekomst, in perfecte harmonie.

"Een stad met de geschiedenis van Antwerpen heeft natuurlijk heel wat grandeur: de kathedraal, Rubens, de Grote Markt en het stadhuis... Maar steden krijgen evengoed grandeur door nieuwe projecten. Ik ben ervan overtuigd dat het Museum Aan de Stroom zo'n project wordt. Ik droom er nu al van om op het dak van het MAS te kruipen. Hoog boven de stad, met zicht op de bocht van de Schelde. De stad te overschouwen van op de plek waar Napoleon 200 jaar geleden de haven begon uit te bouwen, de plek waar nu de schepen vertrekken, naar het andere eind van de wereld. Daar zul je de grandeur gewoon vóélen."

Heylen raakt een punt aan dat bij veel politici helemaal aan de top van hun droomlijstje prijkt: water. "Het is eenvoudig. Een ideale stad is een stad aan het water. Maar een ideale stad is ook een stad die iets met dat water dóét, en dat gebeurt in Antwerpen natuurlijk nog veel te weinig. Geef de kaaien op rechteroever een facelift, bouw een wandelbrug over de Schelde en maak van de Scheldeboord op Linkeroever één lange wandelboulevard, helemaal van Sint-Anneke tot aan het Galgenweel. De Schelde is een enorme troef voor Antwerpen, maar we kunnen de stroom zo oneindig veel beter bij de stad betrekken. Laten we een voorbeeld nemen aan Parijs, Londen, Amsterdam, New York zelfs. Allemaal steden die, de ene al wat vroeger dan de andere, hebben ingezien dat water een stad een gigantische meerwaarde geeft.

Maar voor de cultuurschepen zijn idealen minstens even belangrijk dan infrastructuur of architectuur. "Antwerpen is in het verleden te veel een stad van anekdotes geweest. Iedereen deed maar wat, en uit de optelsom van die initiatieven werd dan geconcludeerd dat het toch allemaal goedbedoeld was. Nee, het moet een optelsom zijn van de idealen van de inwoners en van de idealen van het stadsbestuur.

"Soms gaan die samen, heel vaak botsen die. Maar dat is niet per definitie slecht, dat is eigen aan steden. Er rijzen voortdurend dilemma's. Gaan we voor meer kleine, gezellige straatjes of gaan we voor brede, statige avenues? In Shanghai is dat dezer dagen de grote vraag. Antwerpen moet ze allebei hebben. Die spanningen, die prikkels horen bij mijn ideale stad. Je vindt ze op alle domeinen. Neem nu veiligheid: kiezen we voor onze privacy, of offeren we daar een deeltje van op en hangen we meer camera's in het straatbeeld? De idealen liggen voortdurend in een spanningsveld, en treden voortdurend met elkaar in discussie. Dat is goed.

"Het komt erop aan te zoeken naar de gulden middenweg, naar evenwicht. Het moet overal in Antwerpen swingen, de tamtam van de stad moet overal weerklinken. Maar af en toe moet het ook overal eens stil zijn. Evenwicht, een mooie ritmische beweging zoals de hartslag van een gezonde mens. En af en toe zal dat evenwicht wel eens verstoord worden door een foute keuze. In een klein dorp of provinciestadje zijn de keuzes en de mogelijkheden beperkt. Bij een stad als Antwerpen hoort een gevoel van vrijheid. We hebben de kansen om in te zetten op een groot ideaal. Maar dan loop je natuurlijk ook het risico dat je eens met je gezicht tegen de muur loopt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234