Zondag 07/03/2021

Analyse

Bij De Wever is buikgevoel vooral wetenschap

Bart De Wever dinsdag tijdens het openingscollege aan de UGent. De N-VA-voorman is doordrongen van de nefaste gevolgen van de vluchtelingencrisis Beeld © Stefaan Temmerman
Bart De Wever dinsdag tijdens het openingscollege aan de UGent. De N-VA-voorman is doordrongen van de nefaste gevolgen van de vluchtelingencrisisBeeld © Stefaan Temmerman

Liet Bart De Wever, daar in die Gentse aula, zich puur leiden door strategie om de kiezer van Vlaams Belang te paaien? Jazeker, maar Vlaanderens machtigste man meent ook wat hij zegt.

Zelden hebben zoveel journalisten zich gastro-enterologen gewaand als deze week. 'Het Vlaamse buikgevoel' werd tot in den treure ontleed. N-VA-voorzitter Bart De Wever gaf dinsdag met zijn Gentse gastcollege de aanleiding tot al die onderzoeken. "Er is een gevoelen van onbehagen in heel Europa", zei hij er. "Een haast existentiële angst: kan Europa dit wel aan? En die angst is materieel, maar vooral cultureel."

Terwijl Angela Merkel haar landgenoten geruststelt met de woorden 'Wir schaffen das' (We kunnen het aan), poneerde De Wever 'Wir schaffen das nicht'. Merkels ruimhartigheid is voor hem 'een epic fail'.

Zijn de uitspraken van De Wever ingegeven door strategie? Uiteraard. De partij doet niks zonder de ruggensteun van statistieken, maar ontkent dit categoriek. Het zou haar imago van anti-establishmentpartij tenietdoen. De Antwerpse burgemeester wil een soort mythe in stand houden dat hij zijn oor te luisteren kan leggen op de Grote Markt, en daardoor weet wat de Vlaming wil.

null Beeld RV
Beeld RV

Ontrouwe vlegels

Het recentste onderzoek waarop N-VA zich baseert, komt van Ipsos. Slechts 20 procent van de Belgen, stelde dat internationaal onderzoeksbureau vast, meent dat migratie goed is voor de economie. "De Vlaming stelt zich drie vragen", vatten ze bij N-VA deze opiniepeiling samen. "Zijn de vluchtelingen niet met te veel? Zijn ze niet te duur? Zijn ze niet te gevaarlijk? De media verkijken zich totaal op de Vlaming. Zij denken dat die drie vragen alleen bij de voormalige kiezers van het Vlaams Belang leven. Onzin. Tachtig procent van de Vlamingen is bang dat onze culturele waarden en normen verdrukt worden. Tachtig procent denkt ook dat er tussen die vluchtelingen een pak terroristen zitten."

Een tweede onderzoek van Mark Swyngedouw, hoogleraar politieke sociologie, toont aan dat N-VA 180.000 kiezers aantrok van het Vlaams Belang, en 60.000 kiezers die in 2010 nog blanco of ongeldig stemden. Het gaat dan, in hoofdzaak, over mensen met een afkeer van het politiek systeem, die dicht tegen het VB aanschuren. Die - opgeteld - 240.000 kiezers vormen het contingent dat N-VA niet mag verliezen. Voor hen zal de partij zich wel uit de naad moeten werken, want deze kiezers zijn ontrouwe vlegels. De Wever moet de uitdager van het systeem blijven, anders vliegen ze uit.

Naast een strategische overweging, speelt hier, en niet voor het laatst, een persoonlijk motief. De historicus wil de geschiedenisboeken ingaan als de politicus die het Vlaams Belang een staatsbegrafenis opdrong. Deze zomer maakte Swyngedouw een radiografie van alle kiezers, van links tot rechts. Daaruit blijkt ook dat ruim de helft van de VB-kiezers en meer dan een kwart van die van N-VA hun stem lieten bepalen door het thema 'migratie'. Bij de andere partijen ligt dat stukken lager (zie grafiek). De Wever bedient dus niet alleen zijn rechterflank wanneer hij de leidende rol neemt in de opinieoorlog over de vluchtelingen.

De theoretische onderbouw voor zijn Gentse speech vond De Wever bij Marc Bossuyt, voormalig commissaris-generaal van de vluchtelingen. Bossuyt verdedigt de pushbacks op zee, meer vluchtelingenkampen in het Midden-Oosten en betere controles van de Europese buitengrenzen. De rechters van het Europees Hof stellen voor hem de mensenrechten ook te veel gelijk aan burgerrechten. Voor De Wever heb je die eerste, de tweede niet. Burgerrechten moet je verdienen, naar analogie met het burgerschap in Rome. Een uitvinding van keizer Augustus, zijn grote politieke held. De Wever sprak Bossuyt nooit, het was fractieleider Hendrik Vuye (N-VA) die hem wees op de bruikbaarheid van diens ideeën. Dat de gewezen commissaris-generaal een liberaal is, maakt het vooral voor Open Vld pijnlijk.

N-VA wuift het liefst van al die onderzoeken en theorieën onder de mat. "De werkelijkheid is onze leidraad", blijven ze daar maar herhalen. "De angst van de Vlaming negeert de goegemeente volledig. Wat Bart zegt, is gewoon gezond verstand."

Dalrymple revisited

Zou het dan kunnen dat De Wever ook meent wat hij zegt, wars van alle strategie? Cultuurpessimist zijnde, is hij doordrongen van de nefaste gevolgen van deze vluchtelingencrisis. De Vlaamse identiteit, die in een Vlaamse staat tot volle wasdom kan komen, dreigt door al die migratie naar de verdoemenis te gaan. Hij vindt het hemeltergend dat 'de ethische gedachtepolitie' hem - en dé Vlaming - in de hoek zet voor dat apocalyptisch wereldbeeld.

"Je kunt de Vlamingen niet met een opgeheven vingertje heropvoeden", luidt het bij de partijtop. "Het zijn geen idioten, hé. Je moet hun onbehagen net opvangen en vertalen. Dat utopistische gedoe dat iedereen wel in peis en vree vanzelf gaat kunnen samenleven, daar trapt niemand meer in. Merkel negeert gewoon de angst bij haar bevolking. Het gevolg? Ze steken er asielcentra in brand."

De Wever zag zijn gelijk bevestigd in het opiniestuk van Christiane Hoffman, adjunct-hoofdredacteur van Der Spiegel. Zij betoogt dat Merkel, zeer on-Duits, haar verstand volledig verloren is. "Wat moreel goed is, is daarom niet nuttig voor Duitsland", besluit zij. Exact hetzelfde denkspoor bewandelt De Wever. Meer zelfs, hij eindigde zijn speech dinsdag met veel letterlijke citaten - zonder bronvermelding - uit haar tekst.

En dan is er nog Theodore Dalrymple, jarenlang De Wevers mentor. Op het Schoon Verdiep weerklinkt het dat de burgemeester de conservatieve dokter niet meer leest. Als dat klopt, is het ronduit akelig hoe gelijklopend hun gedachten blijven.

Op 15 september schreef Dalrymple nog in Taki's Magazine, een onlinetijdschrift: "Zoals iedereen, was ik geraakt door het beeld van Aylan Kurdi op het strand van het schiereiland van Bodrum. De vreselijke waarheid, echter, is dat dit mijn goesting in mijn lunch niet zal aantasten, noch mijn verlangen dat de kleine plek waar ik woon zal bespaard blijven van de influx van honderdduizenden migranten." Of hoe het buikgevoel van De Wever (en, in zijn paradigma, van dé Vlaming) het best verwoordt wordt door een Brit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234