Maandag 06/12/2021

'Bij de Volksunie zijn we allemaal grote verliezers'

Geen zinnig mens durft te voorspellen welke toekomst de VU-leden voor hun partij gekozen hebben. Morgen wordt in Brussel de uitslag bekendgemaakt van de ledenbevraging over de drie concurrerende partijprojecten. Ook in Herent, een van de laatste overgebleven VU-bastions te lande, hebben de VU-leden, met tegenzin, kamp gekozen.

Herent

Van onze verslaggever

Bart Eeckhout

De sterkste staat het machtigst alleen. Burgemeester Willy Kuijpers heeft in zijn kantoor in het gemeentehuis al vaak moeten terugdenken aan dat Duitse spreekwoord. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2000 haalde de joviale VU-oudgediende op zijn eentje meer dan 3.700 stemmen, ongeveer evenveel als SP en VLD samen. Toch staat Kuijpers dezer dagen nagenoeg alleen in zijn partijafdeling. Een doelbewuste isolatie, zegt Kuijpers. "Waarom zou ik mijn goede vrienden vragen om kamp te kiezen? Op mijn leeftijd en met mijn staat van dienst kan ik het me eerlijk gezegd ook permitteren om solo te rijden."

Het Vlaams-Brabantse Herent is een bijna unieke gele vlek in de lappendeken van de Vlaamse gemeentepolitiek. Op 8 oktober vergaarde de ploeg van Willy Kuijpers ongeveer 40 procent van de stemmen en drie zetels meer dan zes jaar geleden. In het door de nieuwe hst-lijn doormidden gekliefde Herent is de Volksunie een volkspartij.

In het dispuut dat zijn partij verdeelt, koos Kuijpers van bij de aanvang voor het 'Niet Splitsen'-project van de middengroep. Nochtans heeft het merk VU ook voor hem geen eeuwigheidswaarde. "De toekomst afremmen is altijd de foute optie. Het democratische Vlaams-nationalisme is ontstaan uit het Daensisme, de Meetingpartij. Telkens kreeg het een andere vorm, aangepast aan de noden van het moment. De VU ontsnapt daar nu ook niet aan." Kuijpers houdt zich dan ook ver af van zijn partijgenoten die terug naar de bron willen. "Wij hebben de bron nooit verlaten. De VU is een machtsfactor geworden die een groot deel van haar programma heeft verwezenlijkt."

Dat Kuijpers dan toch voor de middengroep heeft gekozen, heeft vooral met de methode te maken. "Het is niet omdat inhoudelijke accenten verschoven moesten worden, dat men het erfgoed en het kapitaal - de leden - overboord moet gooien. Het is toch niet omdat de redactie van een krant niet meer overeenkomt, dat de lezers die krant niet meer mogen kopen." De goedmoedige Kuijpers kan zich aardig druk maken over de kloof tussen 'redactie' en 'lezers' bij de VU. "Alle leden vinden de naam van de partij goed en vinden het programma goed. Waarover discussiëren we dan?"

In Herent zal het niet waar zijn, zweert boegbeeld Kuijpers. Begin deze week nog zakte hij na de partij en gemeenteraadsvergadering een paar keer stevig door met zijn partijgenoten. De mandatarissen zijn netjes verdeeld over de kampen van Geert Bourgeois en Bert Anciaux, maar van verdeeldheid merkt Kuijpers naar eigen zeggen niks. De 150 VU-leden in Herent kregen een brief met de stand van zaken van de ruzie in de partijtop en een fragment uit een speech van de vroegere KUL-rector Pieter De Somer bij het pausbezoek in '85. In het aanschijn van de kerkelijke leider verdedigde De Somer toen het recht van de wetenschap om te twijfelen. "Schitterende speech", vindt Kuijpers. En bijzonder toepasbaar op de situatie bij de Volksunie. "De boodschap voor de leden was: je hebt het recht te twijfelen. Het is niet omdat je tot een ander besluit komt dan je buurman dat je fout bent."

Ook de andere VU-mandatarissen in Herent leggen de nadruk op de lokale eenheid. Roger Castelein was een van de medestichters van de VU-afdeling in Herent. Hij zetelt al sinds '83 in de gemeenteraad en is er de VU-fractieleider. Castelein heeft al een brief klaar voor de politieke toekomst ná zaterdag. Die brief moet ondertekend worden door alle Herentse VU-mandatarissen en bevestigt dat ze in groep de coalitie zullen blijven steunen tot in 2006. "Dat zijn we de bevolking en onze coalitiepartner, de SP, verplicht."

Net als de meeste oudere VU-leden kiest Castelein zelf voor Bourgeois. "Liefst van al had ik niet gekozen. Wij zijn allemaal grote verliezers", zegt Castelein. Droefnis klinkt door in zijn stem. "Nu zijn we een grote vriendengroep. Ik heb veel schrik dat onze wegen vroeg of laat toch zullen scheiden. Een partij die aan de top gescheiden wordt, hou je ook aan de basis niet eeuwig bijeen." Dat hij dan toch zelf het kamp van Bourgeois verkoos, heeft vooral te maken met ID21. "ID21 was de troostprijs voor het mislukken van zaal F", meent Castelein. "Heel wat partijgenoten accepteerden niet langer dat een alliantiepartner met ons geld tegengestelde standpunten ontwikkelde." Hier sluipt de verdeeldheid binnen in de Herentse VU-rangen. Jos Bex, eerste schepen, Vlaams parlementslid en verdediger van het ID-belang, deelt de mening van Castelein absoluut niet. "Sommige VU'ers hebben de mislukking van ID21 zelf georganiseerd. Het is perfide om dan die mislukking aan te wijzen als oorzaak van het VU-dispuut." Toch gelooft Bex ook niet in een breuk op lokaal niveau, al moet hij vaststellen dat de persoonlijke afrekeningen via haatmail op de VU-websites in de partij naar beneden beginnen door te sijpelen. "Ik lees dat niet en ik wil dat niet lezen. Die verzuring hoort in een andere partij thuis."

Bex heeft zelf gekozen voor de Toekomstgroep, net zoals de meeste VU-schepenen en de OCMW-voorzitter. Vreemd: de schepenbank kiest vooral voor Anciaux, de gemeenteraadsleden vooral voor Bourgeois en de burgemeester houdt het midden. Bex ziet vooral een generatiekloof. "De discussie gaat gewoon voorbij aan de nieuwe en jonge mandatarissen. Niemand heeft hen ooit een catechismus van het Vlaams-nationalisme voorgelegd. Diezelfde openheid ervaren zij nu bij de Toekomstgroep." Bex blijft dan ook optimistisch, zelfs al mocht zijn groep morgen in het slechtste geval de drempel van de 20 procent niet overschrijden en zonder een frank op de keien voor het Barricadenplein gezet worden. "De VU richtte zich de jongste tijd vooral op een jong en kritisch publiek. Bij de leden halen we misschien geen meerderheid, bij de kiezers alleszins wel."

'Iedereen vindt de naam en het programma van de partij goed. Waarover discussiëren we dan?'

'Het is niet omdat inhoudelijke accenten verschoven moesten worden, dat men het erfgoed en het kapitaal - de leden - overboord moet gooien'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234