Vrijdag 13/12/2019

'Biertje voor kerncentrale ontploft'

De Nederlandse grensstad Bergen op Zoom is de pannes in de kerncentrale van Doel beu en stapt naar de Europese Commissie. Is de angst bij de burgers dan zo groot? 'Ik zit er meer mee dat het Nederlandse hockeyteam verloren heeft van België.'

De koeltorens van Doel werpen hun schaduw over zuidelijk Nederland. "Als er iets gebeurt, laat het dan maar meteen goed gebeuren. Dan zijn we dood", stelt Mirjam de Kort (54). "Liever dat dan ziek worden. Klinkt dat raar?"

Mirjam werkt in het café van haar zoon, De Loco op de Grote Markt van Bergen op Zoom. Ze toont de lokale krant BN De Stem. Op de voorpagina staat: 'Gemeenten klagen Doel aan bij EU.' Samen met Tholen en Steenbergen dient Bergen op Zoom klacht in tegen België bij de Europese Commissie wegens de kerncentrale van Doel. De scheurtjes in een reactorvat en de vele pannes baren de Nederlandse politici zorgen. Zij willen dat België hen mee betrekt in de discussie over het langer openhouden van de kerncentrale.

Op het terras van De Loco nippen Jeroen (59) en Lian (57) van hun Jupiler. "De vrees dat er iets gebeurt, leeft. Want dan zijn we hier de pineut", zegt Jeroen. "De centrale valt regelmatig stil, dus ik neem aan dat ze veiligheidssystemen hebben ingebouwd. Ik ben niet tegen kernenergie, ik vind het de toekomst. Als de controles scherp genoeg zijn, is er geen klacht nodig."

"Als je de kranten leest, ga je er wel aan twijfelen of die controles scherp genoeg zijn", zegt Lian.

Drama van Hedwigepolder

In april besliste de Nederlandse regering nog dat iedereen die binnen een straal van 20 kilometer rond Doel woont en minder dan 40 is, jodiumpillen kan krijgen. Die moeten radioactieve besmetting van de schildklier voorkomen. Eerder deze maand noemde de Nederlandse atoomfysicus Wim Turkenburg die beslissing ruim onvoldoende. De regering zou beter een goed evacuatieplan uitwerken, vond hij.

"Er zijn enorm veel mensen bang, maar ik heb een goed leven gehad, ik zit al over de helft", lacht Jeroen. "Ik zat er meer mee in dat Nederland in het hockey verloren heeft van België." Hij heft het glas en grijnst. "Laat ons nog een Belgisch biertje drinken vóór de centrale ontploft. Zolang het nog kan."

"De Belgische biervaten vertrouwen we wel nog", knikt Lian.

Tholen, een goeie tien kilometer noordwaarts, viert dit jaar zijn 650ste verjaardag. Geen bewoner die gelooft dat een Doels incident het volgende eeuwfeest zal voorkomen. "Volgens mij zijn mensen meer bezig met overstromingen dan met het gevaar uit Doel", zegt Martin, die de stoep veegt voor zijn huisje aan de dijk.

Aan de andere kant van de dijk ligt het haventje van Tholen. Piet Oerlemans (69) geeft zijn boot, de Elisabeth-Marinus, een laag verf. "De koeltorens van Doel zie je in heel Zeeland, ik ben er weinig mee bezig", zegt hij. "Als het in Doel einde verhaal is, dan hier ook. Er zijn de jongste jaren wel onvolkomenheden ontdekt, maar wat hebben wij daar verstand van?"

Hij haalt er enkele zeekaarten bij en wijst de gemeente Reimerswaal aan. "Kijk, die zitten veel dichter bij Doel dan Tholen, maar zij doen niet mee met de klacht. Geen idee waarom", zegt Piet.

"Onze bestuurders zijn bezorgd, ze willen niet afgerekend worden op een ramp, maar in België zijn ze ook niet op hun achterhoofd gevallen. Het drama van de Hedwigepolder maakt mensen meer kwaad dan Doel. Land teruggeven aan het water, dat doe je niet. Dat leeft veel meer hier in het zuiden."

Klacht kan zeker geen kwaad

Ook Steenbergen dient klacht in tegen België. Ruben (51) vindt dat het stadsbestuur een punt heeft. "Een klacht kan zeker geen kwaad", zegt hij. Hij zit samen met Jocelyn (22) en Roel (35) op een bankje voor Roels kledingwinkel Vato.

"Er zitten nu al scheuren in de reactor van Doel. Uit de berichtgeving krijg je het gevoel dat het daar niet veilig is", zegt Roel. "Ik lig er niet van wakker, maar ik kan er kwaad van worden."

Zouden de Nederlanders Doel beter beheren? "Veel dingen zijn in Nederland toch beter geregeld dan in België", werpt Roel op. "Als ze de kerncentrales op dezelfde manier in stand houden als de Belgische wegen, ga ik vannacht niet slapen, denk ik. Dit leeft wel. We zijn ons bewust van de risico's." Hij doet heel hard zijn best om zijn woorden te wikken. "De Belgen zijn hier heel misschien toch iets te laks in."

Het dorp Bath is een deelgemeente van Reimerswaal. Het hoopje huizen is tegen de dijk van de Westerschelde geplakt. Doel ligt aan de overkant van het water. Als de kerncentrale ontploft, kun je hier op de eerste rij van het spektakel genieten. Twee mensen zitten in paraplustoeltjes te zonnen op de oever. Krantje, wijntje, pilsje: het lijken wel Belgen.

"Wij zijn van Bergen op Zoom", zeggen John (74) en Jenny (69). Ze vinden het heel erg prima dat hun stad België aanklaagt. "Met alle respect, maar we vinden dat de Belgen toch wat nonchalant omgaan met hun nucleaire installaties. We maken er ons zorgen over dat de centrale zo vaak stil ligt", zegt Jenny.

"We voelen ons niet zo veilig", bromt John. Hij wijst naar de andere oever. "Ik zou daar liever een kolencentrale zien staan, hoe slecht voor het milieu die ook is. Er zijn al zo veel storingen geweest dat Doel gesloten moet worden. Voor de rest kom ik graag in België."

Op het kabinet van minister van Energie Marie-Christine Marghem (MR) wenst men voorlopig niet te reageren op de klacht van de Nederlandse gemeenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234