Zondag 27/11/2022

Bier hier

De vraag of Duitsland nu het bierland bij uitstek is, wordt daarginds niet eens gesteld. Een simpel en overtuigend "Jawohl" volstaat. Belgen beweren anderzijds graag dat Duits bier waardeloos is, wat ook overdreven is. De waarheid ligt in het midden. Fritz mag graag een glaasje drinken, kan kiezen uit een ruim assortiment aangeboden door een slordige 1.200 brouwerijen en houdt van zuivere smaken. Veel Duitse brouwsels zijn geïnspireerd op de Tsjechische laaggegiste bieren maar het moet gezegd dat deze techniek oorspronkelijk uit Beieren stamt. Duitsers heten nogal zelfverzekerd te zijn, ook wat bier betreft. Ze importeren jaarlijks amper 450.000 hectoliter Belgisch bier. Dat is ongeveer een kwart en een derde van wat respectievelijk Fransen en Nederlanders aan ons gerstenat inslaan en slechts 80.000 hectoliter meer dan wat de Italianen - Europa's kleinste bierdrinkers - afnemen.

Om de modale Duitse bierdrinker te begrijpen, volstaan drie begrippen: het reinheidsgebod, de lage gisting en de heimat. 'Veel' is een vierde begrip, want deze jongens staan met 130 liter per kop per jaar aan de top qua bierverbruik in de Europese Unie. De Tsjechen gieten er met smaak nog een 20-tal liter bij, maar dat deert de Beier niet die een 240 liter naar binnen slokt. De Belg houdt het op een bescheiden 100 liter, waarmee natuurlijk niets gezegd is over het alcoholgehalte van de gedronken bieren.

Het reinheidsgebod dan. Afgevaardigd in 1516 door een Beierse hertog had het de lofwaardige bedoeling het knoeien met bier radicaal te bannen. Er zijn geschriften bekend waarin staat dat bier 'verrijkt' werd met pek, kalk, roet, erwten en zelfs dierlijk afval. Het bepaalde dat bier slechts water, hop en gemoute granen mocht bevatten - gist was in die tijden nog niet bekend. In de loop van de vorige eeuw raakt het gebod ingeburgerd in de rest van Duitsland terwijl ook Tsjechië het graag overneemt. Resultaat was en is in elk geval een zuiver smakend bier (terwijl het anderzijds wat aan complexiteit en fruitigheid verliest). Resultaat was verder een soms ongelukkige toestand waarbij brouwsels die bijvoorbeeld met wat kruiderij opgesierd waren, eenvoudigweg geen 'bier' mochten worden genoemd.

Tot voor kort, want het reinheidsgebod is formeel niet meer. Na een klacht van enkele Elzasser-brouwers besliste Europa in 1987 terecht dat het reinheidsgebod concurrentievervalsing is en men deze maatregel niet meer mag hanteren.

Tweede begrip, de lage gisting. Zoals de naam het zegt is de Urquell Pilsner (oerbron) de moeder van de laaggegiste pilsbieren. De stijl ontstaat in 1842 als de brouwers in Pilzen de krachten bundelen en de Beier Josef Grolle aantrekken. In Beieren brouwde men immers al in de 12de eeuw laaggegiste bieren. Principe was dat men bier liet gisten en maandenlang liet narijpen bij lage temperaturen (rond 5° C) in koele gangen onder de Beierse Alpen. Resultaat was een uitzonderlijk fijn, zacht en zuiver bier. De zeer fijne en aromatische hopperassen als de Saaz, geteeld in Tsjechië en Duitsland, vervolledigen het plaatje.

Derde begrip, de heimat. Zeker in Zuid-Duitsland drinkt elk dorpje het liefst van de lokale brouwer. Van echt grote concentraties is in Duitsland nog geen sprake, de toestand is er het best te vergelijken met België voor de twee wereldoorlogen. Dat kan kneuterig lijken, voordeel is in elk geval dat de Duitse bierdrinker maar weinig geconfronteerd wordt met eenheidssmaken en dat vele - ook hooggistende - specialiteiten in ere gehouden worden. Voorbeelden zijn de Alt (een donker hooggistend bier, echter bij lage temperaturen gerijpt, gebrouwen rond Düsseldorf), de Kölsch (ook hooggistend, bleek, typisch voor Keulen), de Dunkels uit München (nazaten van 's werelds eerste laaggegiste bieren) en de Berlijnse en Beierse tarwebieren. Het lijstje is veel langer, elke streek houdt haar eigen bieren wel in ere. Nog een bijzondere vermelding verdient het Kösstritzer Schwartbier, een specialiteit uit het Oost-Duitse Thüringen.

Hoe nu bier drinken in Duitsland? Merken opnoemen is een onmogelijke zaak, het zijn er te veel. Weet alleen dat de Duitse waard net als zijn stamgasten van bier houdt. Praten helpt om het gewenste bier - of tenminste geen eenheidsworst - in het glas te krijgen. Vraag gerust naar de lokale specialiteiten. Let op voor getapt bier: een échte waard tapt met het glas gewoon onder de kraan staand. Telkens het overvloedige schuim een beetje weggetrokken is, tapt hij een beetje bier bij, tot uiteindelijk een aanvaardbare schuimkraag ontstaat. Het hele ritueel neemt algauw een kwartiertje in beslag, wat op een dorstige namiddag na een lange wandeling wel eens vervelend kan zijn.

Bob Magerman

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234