Zondag 17/10/2021

AnalyseVS-Rusland

Biden ontmoet ‘moordenaar’ en ‘man zonder ziel’ Poetin vandaag. Wat te verwachten van het gesprek?

Links: Joe Biden, president van de VS. Rechts: Russisch president Vladimir Poetin. Beeld AFP
Links: Joe Biden, president van de VS. Rechts: Russisch president Vladimir Poetin.Beeld AFP

Wanneer de Amerikaanse president Joe Biden en zijn Russische collega Vladimir Poetin woensdag hun topoverleg in Genève erop hebben zitten, verschijnen ze niet samen voor de wereldpers, maar houden ze ieder apart hun eigen persconferentie. Die uitzonderlijke regeling tekent de kille sfeer tussen de twee landen.

Dat er geen gezamenlijke persconferentie komt, was een harde eis van Biden. De Russen hadden het graag anders gezien. Het Kremlin bewaart aangename herinneringen aan de gezamenlijke persconferentie die Poetin en president Trump drie jaar geleden na hun topontmoeting in Helsinki hielden. Trump viel toen zijn eigen inlichtingendiensten af door te zeggen dat hij niet hen, maar Poetin geloofde. Die had hem zélf verzekerd dat Rusland zich niet in de presidentsverkiezingen van 2016 had gemengd.

Die uitspraak kwam hem thuis op felle kritiek te staan. De inmiddels overleden Republikeinse senator John McCain sprak van “de meest beschamende vertoning door een Amerikaanse president ooit”. Volgens hem had Trump zich volstrekt laten inpakken door de sluwe en ervaren Russische president, voor wie hij herhaaldelijk zijn bewondering had laten blijken.

Daarop hoeft Poetin deze keer niet te rekenen. Biden heeft alle aanleiding om hem persoonlijk te wantrouwen. Ook bij de verkiezingen van 2020 probeerden de Russen Trump te helpen door Biden zwart te maken via de zakelijke praktijken van diens zoon Hunter in Oekraïne. Onlangs noemde Biden Poetin nog een “moordenaar” wegens de aanslagen op tegenstanders van het Kremlin.

‘Geen ziel’

In de praktijk had Poetin eigenlijk maar weinig aan Trump als het om de relatie met de VS ging. Trump mocht dan wel zeggen dat “goed kunnen opschieten met Rusland niet iets slechts, maar juist iets goeds” was, onder druk van het Congres kondigde ook zijn regering strafmaatregelen tegen Rusland af. Maar op een ander vlak was Trump wel nuttig voor Poetin: hij ondermijnde de NAVO door ruzie te maken met de bondgenoten en zaaide twijfel over de westerse democratische instellingen.

De schade daarvan heeft Biden de afgelopen dagen proberen te herstellen met zijn bezoek aan Europa. Hij wil de topontmoeting met Poetin gebruiken om de Russische president ervan te doordringen dat het voortaan moeilijker zal worden de VS en hun bondgenoten uit elkaar te spelen.

De twee mannen kennen elkaar. Tijdens een ontmoeting in Moskou in 2011 – Biden was toen vicepresident, Poetin eventjes premier in plaats van president – zou Biden Poetin hebben gezegd: “Ik kijk u in de ogen en ik zie dat u geen ziel heeft.” Poetin antwoordde daarop volgens Biden kil: “Dan begrijpen wij elkaar.”

Vladimir Poetin tijdens een interview met de Amerikaanse zender NBC op 11 juni. Beeld AFP
Vladimir Poetin tijdens een interview met de Amerikaanse zender NBC op 11 juni.Beeld AFP

Al ruim voor het begin van de top hebben beide partijen laten weten dat ze weinig verwachten van de bijeenkomst. Volgens Poetin heeft de relatie met de VS onder Biden “het laagste punt sinds jaren” bereikt. Met de top hoopt Moskou de betrekkingen enigszins te “stabiliseren”. Veel meer dan dat verwacht de Amerikaanse regering ook niet. Het gaat er volgens het Witte Huis om de betrekkingen wat “voorspelbaarder” te maken.

Biden hoopt dat te doen door duidelijk aan te geven binnen welke vangrails Rusland zich moet bewegen om te voorkomen dat het uit de hand loopt. Daarbij gaat het onder meer om de cyberaanvallen van de Russische geheime diensten en vanuit Rusland opererende hackers op Amerikaanse instellingen en bedrijven.

Hij zal Poetin waarschuwen dat die aanvallen kunnen escaleren tot een conflict tussen de twee landen, wat uiteindelijk zelfs in een militaire confrontatie kan eindigen. Of de Russische president bereid is zijn hackers aan banden te leggen, is nog maar de vraag. Die opereren met veel meer succes dan de geheim agenten die Rusland eropuit stuurt om aanslagen te plegen op dissidenten.

Andersom zal Poetin Biden duidelijk maken dat ook Rusland zijn rode lijnen heeft: geen inmenging in de Russische binnenlandse politiek of in die van Moskous bondgenoot Wit-Rusland. Van dreigementen met verdere sancties zal Poetin zich weinig aantrekken. Sinds de inname van de Krim in 2014 heeft hij geconcludeerd dat de prijs die Rusland betaalt voor dergelijke escapades het wel waard is je eigen gang te gaan.

Raakpunten

Ironisch is dat Biden zich milder dan Trump opstelt als het gaat om een van de zwaarste sancties die Rusland kunnen treffen: het blokkeren van de Nord Stream 2-gaspijpleiding naar Duitsland. Trump dreigde zelfs met harde maatregelen tegen Duitse overheidsinstanties die aan de aanleg van de bijna voltooide pijpleiding meewerkten, maar Biden voelt daar niets voor, om de relatie met Duitsland niet te beschadigen.

Een punt waarover Biden en Poetin het op de top mogelijk eens worden, is het beteugelen van hun onderlinge diplomatieke oorlog. Daardoor zijn hun consulaten komen stil te liggen, met als gevolg dat het voor hun burgers over en weer almaar moeilijker wordt een visum te krijgen.

Joe Biden met Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie. Beeld EPA
Joe Biden met Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie.Beeld EPA

Mogelijk zullen de twee ook afspreken heel voorzichtig de gesprekken over kernwapens te hervatten. Onder Trump leken die voorgoed afgeschreven, maar Biden besloot meteen na zijn aantreden in te stemmen met een verlenging van het bijna verlopen New START-akkoord dat een limiet stelt aan de zware kernarsenalen van beide landen.

Poetin pronkt graag met Ruslands nieuwe wapens, waaronder een onderwaterdrone die een kernlading draagt. Maar ook Rusland heeft er belang bij niet te worden meegesleept in een nieuwe geldverslindende wapenwedloop, die het maar moeilijk kan winnen van het veel rijkere Amerika. Een echte doorbraak zal het echter niet worden. Daarvoor liggen de twee partijen veel te ver uit elkaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234