Zaterdag 12/06/2021

NieuwsVerenigde Staten

Biden erkent Armeense genocide en zet verhouding tussen Turkije en VS verder onder druk

Armeniërs gaan met borden door de straten van New York op de Herdenkingsdag van de Armeense Genocide. Beeld AFP
Armeniërs gaan met borden door de straten van New York op de Herdenkingsdag van de Armeense Genocide.Beeld AFP

Tot verontwaardiging van de Turkse regering heeft de Amerikaanse president Joe Biden zaterdag de massamoord op Armeniërs van ruim een eeuw geleden erkend als genocide. Volgens de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlüt Çavuşoglu is het besluit ‘louter gebaseerd op populisme’ en wordt daarmee ‘een diepe wond’ geslagen tussen Turkije en de VS.

De stap van Biden zet de verhouding tussen de twee NAVO-lidstaten verder onder druk. De Amerikaanse ambassadeur in Ankara, David Satterfield, werd zaterdag op het matje geroepen op het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Washington en Ankara hebben al conflicten over de aanschaf door Turkije van het Russisch luchtafweersysteem S-400 en over de Amerikaanse steun voor Koerdische milities in Syrië. Ook heeft Biden, meer dan zijn voorganger Donald Trump, veel kritiek op het autoritaire bewind van president Recep Tayyip Erdogan. Trump en Erdogan konden het goed met elkaar vinden.

Vorige Amerikaanse presidenten hebben altijd geweigerd de Armeense genocide te erkennen, uit vrees de betrekkingen met Ankara op het spel te zetten. Een jaar geleden zei Biden dat hij, als hij eenmaal president was, die stap wel zou zetten. Die belofte heeft hij nu gestand gedaan.

Het Amerikaanse volk, zo verklaarde de president, “eert alle Armeniërs die zijn gestorven in de genocide die vandaag 106 jaar geleden begon”. Armeense immigranten hebben decennia lang “de VS op ontelbare manieren verrijkt, maar ze zijn nooit deze tragische geschiedenis vergeten. Wij zien die pijn.”

Herdenkingsdag van de Armeense Genocide

Biden maakte zijn besluit bekend op de internationale Herdenkingsdag van de Armeense Genocide. Op 24 april 1915 pakten de Ottomaanse autoriteiten zo’n 250 Armeense leiders en intellectuelen op in Istanbul. In de maanden daarna werden honderdduizenden Armeniërs vermoord, voor het merendeel mannen. Vrouwen, kinderen, ouderen en zieken werden massaal op dodenmarsen door de Syrische woestijn gestuurd. Ook van hen kwam een groot deel om. In totaal verloren een tot anderhalf miljoen Armeniërs het leven.

De verklaring van president Biden werd in Armenië en door Armeniërs wereldwijd met groot enthousiasme ontvangen. “Het erkennen van de Armeense genocide is niet alleen belangrijk als eerbetoon aan de 1,5 miljoen slachtoffers”, schreef de Armeense premier Nikol Pasjinian in een brief aan Biden, “maar ook om te voorkomen dat dergelijke misdrijven tegen de mensheid opnieuw worden gepleegd.”

‘Bedankt, president Biden.’ Ook in Los Angeles gingen zaterdag Armeniërs de straat op. Beeld EPA
‘Bedankt, president Biden.’ Ook in Los Angeles gingen zaterdag Armeniërs de straat op.Beeld EPA

Turkse regeringen hebben sinds de oprichting van de Turkse republiek in 1923 altijd ontkend dat er sprake was van een poging het Armeense volk te vernietigen. Het geweld tegen de Armeniërs moet volgens de Turkse lezing worden gezien in de context van de chaos van de Eerste Wereldoorlog, waarin ook veel Turken het leven lieten.

De huidige Turkse regering heeft gezegd bereid te zijn de massamoorden als genocide te erkennen, indien dat worden bevestigd door een internationale onderzoekscommissie. Erdogan heeft sinds 2005 diverse malen Armenië opgeroepen zo’n commissie in te stellen, zonder resultaat.

Gesprek Biden en Erdogan

Om de schade aan de Turks-Amerikaanse betrekkingen te beperken, benadrukte een Amerikaanse zegsman zaterdag dat Biden nauw met Turkije wil blijven samenwerken. Vrijdag sprak de president telefonisch met zijn Turkse collega Erdogan. Waarschijnlijk stelde hij hem toen op de hoogte van zijn voorgenomen besluit. In een officiële verklaring achteraf zei het Witte Huis echter alleen dat Biden tegen Erdogan had gezegd de onderlinge banden te willen verbeteren.

Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de Amerikaanse ambassadeur in het land ontboden na de aankondiging van Biden. De Turkse onderminister van Buitenlandse Zaken Sedat Önal heeft de Amerikaanse ambassadeur David Satterfield “in de meest krachtige bewoordingen” verteld dat de verklaring geen rechtsgrondslag heeft en dat Ankara deze onaanvaardbaar vindt. Hij zei dat de verklaring een “moeilijk te herstellen wond in de betrekkingen” heeft veroorzaakt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234