Zaterdag 25/09/2021

Bhopal: ramp zonder einde

In Bhopal, in wijken waar mensen aangewezen zijn op water dat is aangetast door chemicaliën die lekken uit de verlaten fabriek en op moeders die als kind werden blootgesteld aan giftige gassen, worden nog altijd tien keer meer baby’s met hersenschade en misvormingen geboren dan het nationale gemiddelde. Volgens artsen in het Sambhavnaziekenhuis in Bhopal heeft één op de vijfentwintig pasgeborenen gebreken en ontwikkelingsproblemen zoals een klein hoofd, syndactilie (aan elkaar gegroeide vingers of tenen) en een laag geboortegewicht.Zij die nog kinderen waren toen de dampen over de miljoenenstad waaiden, lijden ook. Pijnlijke huidletsels, maagproblemen en pijnlijke, geïrriteerde ogen zijn vaak gehoorde klachten bij duizenden gezinnen. Sommige ervan zijn pas de voorbije jaren in Bhopal komen wonen. Volgens het ziekenhuis heeft Bhopal een van de hoogste cijfers van gal- en slokdarmkanker, tbc, bloedarmoede en schildklierafwijkingen in India. Jonge meisjes beginnen veel later te menstrueren en ondervinden pijnlijke gynaecologische problemen, die vaak op jonge leeftijd leiden tot een hysterectomie. Die problemen, zeggen actiegroepen zoals de Bhopal Medical Appeal (BMA), houden verband met de blijvende verontreiniging van delen van de lokale watervoorziening met chemicaliën als chloroform en koolstoftetrachloride. Gezinnen hebben weinig andere keuze dan grondwater gebruiken om zich te wassen, te koken en te drinken als de veilige bronnen opraken, stelt een nieuwe studie van BMA. Het onderzoek stelde dit jaar een hoger gehalte vast van diverse kankerverwekkende chemicaliën dan vorig jaar, wat aangeeft dat ook de toekomstige generaties vergiftigd zullen worden als het gebied niet gesaneerd wordt. Het gaat lijnrecht in tegen recente beweringen van de staat en nationale ministers dat de omgeving zuiver is.Ondertussen staat de gerechtelijke strijd tegen de CEO van Union Carbide, die moet terechtstaan wegens nalatigheid, niet verder dan vijfentwintig jaar geleden. Amnesty International zal de Indiase regering en Dow Chemicals, dat Union Carbide in 2001 kocht, deze week oproepen om “dringende en doortastende stappen” te zetten om de beschuldigde voor het gerecht te brengen, meer dan twintig jaar nadat de eerste arrestatiebevelen werden uitgevaardigd. Dow blijft weigeren verantwoordelijkheid op te nemen voor het misdrijf.Het was in de vroege uren van 3 december 1984 dat 27 ton methylisocyanaatgas (vijfhonderd keer giftiger dan cyanide en gebruikt om de pesticide Sevin te produceren) begon te lekken uit de fabriek van Union Carbide en de omgeving aantastte. Honderdduizenden mensen werden in hun slaap overvallen. Mannen, vrouwen en kinderen die in de sloppenwijken vlak naast de fabrieksomheining woonden, werden happend naar adem en verblind wakker toen het gas zich verspreidde.Schattingen gewagen van ongeveer 8.000 doden in de eerste 72 uren na de ramp. Honderden stierven in hun bed, duizenden strompelden hun huis uit om op straat te sterven. Naar schatting 15.000 mensen stierven sindsdien door blootstelling aan gas, vaak door pijnlijke en gruwelijke beschadiging van de longen, het hart, de hersenen en andere organen, zegt Amnesty International. Naar schatting driekwart van de zwangere vrouwen in het gebied had een spontane abortus binnen de uren tot dagen na ‘de nacht’. Daarna werden honderden baby’s geboren met misvormingen zoals ontbrekende ledematen, abnormale organen, een misvormd hoofd en tumoren. Geen van de zes veiligheidssystemen van de fabriek was die nacht operationeel.Volgens Amnesty International lijden naar schatting 120.000 mensen die werden blootgesteld aan het gas vandaag aan chronische aandoeningen. Hoewel de fabriek in 1985 gesloten werd, zijn nog eens 30.000 mensen ziek geworden door besmet water door chemisch afval dat werd begraven of werd gedumpt in vijvers in de buurt, zeggen medici in Bhopal. Kinderen en vee spelen en grazen nog altijd in het gras waaronder afval begraven ligt omdat de plaatselijke overheid er niet in geslaagd is het gebied afdoend te saneren.Hazira Bee, 53, woont in J P Nagar, een van de zwaarst vervuilde wijken in het noorden van de stad. In de nacht van de ramp werden ze wakker door de geur van verbrande chili. Zij en haar man gingen op de loop met de kinderen, hun ogen en longen brandend van het gas. In de paniek lieten ze hun middelste zoon Mansoor Ali, toen vier jaar, achter. Sterk verzwakt door chronische longschade brengt hij zijn leven nu voornamelijk in het ziekenhuis door. Zijn dochter, nu 3,5 jaar, kon haar hoofd niet rechtop houden of op haar zij draaien tot ze achttien maanden was. Ze begint nu pas te lopen. Al Hazira’s gezin lijdt sinds het lek aan ademhalings-, zenuw- en huidaandoeningen.Hazira zegt: “De taferelen in de fabriek waren verschrikkelijk. Ik zag lijken en gewonde mensen bij wie het schuim uit de mond kwam. Sinds het gaslek zijn we allemaal ziek. Daardoor konden mijn kinderen niet studeren, en nu vinden ze geen deftige baan. Ik ben momenteel de enige broodwinner in het gezin. Als deze ramp in Amerika was gebeurd, dan had de Amerikaanse overheid goed voor haar burgers gezorgd. We willen dat Union Carbide zijn afval mee naar Amerika neemt.”Het wateranalyserapport van BMA staaft eerdere studies van Greenpeace die vaststelden dat de omgeving ten noorden van de leegstaande fabriek het hardst is aangetast, omdat het grondwater in die richting vloeit. Het Sambhavnaziekenhuis, dat dertien jaar geleden werd gebouwd met privégeld, krijgt dagelijks 150 mensen als Hazira en haar gezin over de vloer. Ongeveer 23.000 mensen die werden blootgesteld aan het gas of sindsdien besmet water hebben gebruikt, werden er behandeld voor chronische aandoeningen zoals leverziekten, verlamming en ernstige bloedarmoede. Artsen geven aan dat nog elke dag nieuwe patiënten, volwassenen en kinderen, op consultatie komen.Volgens Satinath Sarangi, de stichter van het Sambhavnaziekenhuis, komt tbc veel voor bij mensen wier immuunsysteem ondermijnd werd door chronische blootstelling aan giftig water. Kankers en kinderen met misvormingen zijn een andere ‘specialiteit’ van het gebied, stelden onderzoekers van het ziekenhuis vast bij een huis-aan-huisonderzoek bij tienduizenden mensen in de buurt.Begin dit jaar gaf de Indiase Raad voor Medisch Onderzoek eindelijk gehoor aan de publieke en internationale druk, door een door de regering gefinancierd onderzoeksprogramma op te starten om meer te leren over de alarmerende cijfers omtrent miskramen, kankers, en neurologische en gynaecologische problemen die artsen in Bhopal rapporteren. Het onderzoek aangaande de gezondheidseffecten op lange termijn van de Union Carbideslachtoffers was overgelaten aan liefdadigheidsinstellingen en drukkingsgroepen nadat de Raad voor Medisch Onderzoek zijn onderzoeksprogramma in 1994 had stopgezet.

‘Geen verantwoordelijkheid’

De minnelijke schikking van 311 miljoen euro die Union Carbide in 1989 trof, wordt door de gezondheidswerkers en organisaties van nabestaanden schromelijk ontoereikend geacht. Ze was gebaseerd op vroege schattingen van slechts 3.800 doden en 102.000 gewonden. Het maximumbedrag dat slachtoffers kregen was 663 euro, zo’n 11 cent per dag over een periode van 25 jaar. Als de compensaties even hoog hadden gelegen als voor mensen die blootgesteld werden aan asbest volgens gerechtelijke uitspraken in de VS tegen onder meer ook Union Carbide, dan had het bedrijf meer dan 10 miljard dollar moeten uitbetalen.Dow Chemical Company houdt vol dat het geen verantwoordelijkheid draagt voor de giframp. Maar interne correspondentie, die de Los Angeles Times en Amnesty konden inkijken, tussen verscheidene Indiase ministers (onder wie het kabinet van de eerste minister) bewijzen dat het bedrijf blijft lobbyen bij Indiase ministers om de lopende rechtszaken stop te zetten. Die kunnen Dow verplichten duizenden tonnen vervuilde grond te saneren.Colin Toogood van BMA zegt: “We willen een volledige sanering van de rampensite en het omgevende gebied, inclusief de waterhoudende grondlaag. Een enorme onderneming, maar niet meer dan redelijk aangezien dit de grootste industriële ramp uit de geschiedenis was. De compensatiebetalingen van 311 miljoen euro waren uitsluitend bestemd voor mensen die tijdens de nacht van de ramp zelf aan gas werden blootgesteld. Ze zijn nooit bedoeld geweest voor kinderen die geboren werden met verschrikkelijke gebreken doordat hun ouders werden blootgesteld, mensen die besmet werden door milieu- en waterverontreiniging. En ze dekken zeker niet de milieuverontreiniging zelf.”Tom Sprick van Union Carbide zegt: “Noch Union Carbide noch zijn werknemers vallen onder de jurisdictie van het Indiase gerecht, want ze hadden niets te maken met de werking van de fabriek. De Indiase overheid moet bezig zijn met de huidige medische en gezondheidsproblemen van de mensen van Bhopal.”Maar volgens Tim Edwards, een bestuurder van BMA en auteur van het weldra verschijnende Amnestyrapport, spreekt daaruit minachting voor de rechtsgang. “In elke beschaafde samenleving beslist het juridische systeem of een beschuldigde zich moet verantwoorden. De Indiase justitie heeft beslist dat Union Carbide en zijn nieuwe eigenaar Dow dat moeten doen. Maar het bedrijf steekt zijn middenvinger op.”Scott Wheeler van Dow: “Pogingen om Dow verantwoordelijk te stellen zijn misplaatst. Zoals alle internationale bedrijven is het normaal voor Dowverantwoordelijken om te overleggen met regeringen en overheidsmensen waar we zaken doen en plannen hebben om te groeien. Het is ook normaal dat bedrijven uitdagingen en zakenopportuniteiten bespreken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234