Dinsdag 28/09/2021

AnalyseVermogen

Bezos en co. betalen nauwelijks belastingen. Hoe zit dat met ‘onze’ superrijken?

Marc Coucke boekte in 2014 een belastingvrije winst van ruim 600 miljoen euro op de verkoop van de aandelen in zijn bedrijf Omega Pharma. 'Hij investeerde dat opnieuw in de economie. Anderen verkasten met hun fortuin naar het buitenland.' Beeld BELGA
Marc Coucke boekte in 2014 een belastingvrije winst van ruim 600 miljoen euro op de verkoop van de aandelen in zijn bedrijf Omega Pharma. 'Hij investeerde dat opnieuw in de economie. Anderen verkasten met hun fortuin naar het buitenland.'Beeld BELGA

Amerikaanse miljardairs als Jeff Bezos en Elon Musk betaalden geen cent belasting, blijkt uit gelekte documenten. Ook Belgische vermogenden weten te ontsnappen aan de grijpgrage handen van de fiscus. ‘Perfect wettelijk’, zegt Michel Maus. ‘Al getuigt het toch van een zeker misprijzen voor ons land.’

Het nieuws verrast haast niet meer: Amerikaanse superrijken als Jeff Bezos, Elon Musk, Michael Bloomberg en Warren Buffet zijn erin geslaagd over verscheidene jaren geen cent belasting te betalen, ondanks hun enorme vermogen. Dat kwam deze week aan het licht via de journalistieke onderzoekssite ProPublica, dat de hand wist te leggen op documenten van de Amerikaanse belastingdienst IRS.

“Alle dieren zijn gelijk, maar sommige dieren zijn meer gelijk dan anderen.” Die befaamde quote uit het boek Animal Farm van George Orwell dateert uit 1945, maar heeft nog niks aan waarde ingeboet. Terwijl Joe Sixpack braafjes zijn belastingen ophoest, wist Amazon-baas Jeff Bezos als rijkste man ter wereld te ontsnappen aan enige taxatie. Ook Tesla-baas Elon Musk wist zijn belastbare inkomen in 2018 zo naar beneden te brengen dat hij niets hoefde te betalen aan de IRS, de Amerikaanse belastingdienst.

Jeff Bezos krijgt van zijn bedrijf Amazon het bescheiden jaarsalaris van omgerekend 65.000 euro. 'Een klassieke slimmigheid.' Beeld AP
Jeff Bezos krijgt van zijn bedrijf Amazon het bescheiden jaarsalaris van omgerekend 65.000 euro. 'Een klassieke slimmigheid.'Beeld AP

Dat lukte ook andere Amerikaanse superrijken, onder wie Michael Bloomberg, Georges Soros en investeerder Carl Icahn, terwijl zij de voorbije jaren hun vermogen met miljoenen zagen toenemen. De Verenigde Staten kennen geen vermogensaanwasbelasting. De Amerikaanse fiscus heft alleen belasting bij de verkoop van de aandelen of bezittingen.

De 25 rijkste Amerikanen zagen hun vermogen van 2014 tot 2018 met liefst 329 miljard euro toenemen, maar droegen over die vijf jaar samen slechts 11 miljard euro over aan de IRS. Het nettovermogen van de modale Amerikanen ging over die periode met 53.000 euro omhoog, maar omdat de groei van hun vermogen voornamelijk uit loon bestond, vloeide het gros daarvan terug naar vadertje staat.

De grootste belastingontwijker was volgens Forbes de superbelegger Warren Buffet. Ironisch, omdat de man al jaren openlijk pleit voor het verhogen van de belastingen voor rijken. Hij betaalde 0,1 procent belasting, als je de waardestijging van zijn aandelen en andere bezittingen meerekent. Voor de gewone Amerikanen, die vooral belasting betalen op hun inkomsten uit loon, bedraagt het federale tarief 14 procent.

Superbelegger Warren Buffet betaalde 0,1 procent belasting tussen 2014 en 2018. Beeld REUTERS
Superbelegger Warren Buffet betaalde 0,1 procent belasting tussen 2014 en 2018.Beeld REUTERS

Dat deze superrijken niets illegaals doen, maar handig gebruikmaken van de talloze mazen in het brede net dat de fiscus heeft uitgeworpen, maakt de zaak nog cynischer. Zo krijgt Bezos van zijn bedrijf Amazon een jaarsalaris van omgerekend 65.000 euro. Een klassieke slimmigheid, zegt professor fiscaal recht Michel Maus (VUB).

Juweeltjes

Landen vergelijken op fiscaal vlak is altijd een beetje lastig, maar elk heeft wel zijn juweeltjes. Nederland en Ierland zijn gekend voor hun lage vennootschapsbelastingen, Zwitserland voor zijn bankgeheim. “Ons land is een fiscale oase op het vlak van meerwaardebelasting, of liever het ontbreken daaraan”, zegt Maus. Het komt erop neer dat de winst die je boekt bij de verkoop van aandelen belastingvrij is.

Toen Marc Coucke in 2014 de aandelen in zijn bedrijf Omega Pharma verkocht aan het Amerikaanse Perrigo, boekte de Vlaamse ondernemer daarop een belastingvrije winst van ruim 600 miljoen euro. Dat leidde tot flink wat ophef en politieke verontwaardiging, maar feit is dat Coucke niets illegaals deed.

“Hij investeerde dat geld weer in de economie”, zegt Michel Maus, “en op die manier kan de overheid er alsnog iets aan verdienen. Coucke kon net zo goed zijn geld incasseren en verhuizen naar het buitenland, zoals bijvoorbeeld Eric Wittouck, officieel de rijkste Belg.” De suikerbaron resideert in Monaco met zijn hele fortuin, opgebouwd met Tiense Suiker.

Marc Coucke in Durbuy. Beeld © Bart Leye
Marc Coucke in Durbuy.Beeld © Bart Leye

Het doet denken aan die andere baron, een bierbaron in dit geval. Alexandre Van Damme, telg uit de steenrijke AB Inbev-familie, verkaste in 2016 naar Chéserex, een Zwitsers plaatsje vlak bij Genève. Maar of de man er vaak gespot wordt in het lokale dorpscafé, is een groot vraagteken. “Je domicilie verplaatsen naar het buitenland is een andere favoriete manier van fiscale optimalisatie van onze vermogenden”, weet Maus. “Het getuigt toch van een zeker misprijzen voor ons land.”

Zelfs in de dood zijn we niet allemaal gelijk. Wijlen Albert Frère bracht zijn nalatenschap onder bij een stichting. Zo kon het dat bij zijn overlijden in 2018 van de geschatte erfenis van een slordige 6,6 miljard euro de fiscus haast niets te zien kreeg. “Ja, dergelijke constructies kan iedereen opzetten”, zegt Maus, “maar we zijn ver afgeweken van de fundamenten van ons belastingsysteem.”

Wijlen Albert Frère bracht zijn nalatenschap onder bij een stichting. Zo kon het dat bij zijn overlijden in 2018 van de geschatte erfenis van een slordige 6,6 miljard euro de fiscus haast niets te zien kreeg. Beeld Photo News
Wijlen Albert Frère bracht zijn nalatenschap onder bij een stichting. Zo kon het dat bij zijn overlijden in 2018 van de geschatte erfenis van een slordige 6,6 miljard euro de fiscus haast niets te zien kreeg.Beeld Photo News

Na de Tweede Wereldoorlog werd het principe ‘de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten’ ingevoerd. Er kwamen progressieve tarieven. De hoogste belastingschijf was 27 procent vanaf omgerekend 367.000 euro. In 1962 kwam er een grote hervorming en werd de hoogste schijf op 55 procent aanslag gelegd, vanaf omgerekend 770.000 euro. “Vandaag ligt het tarief op 50 procent vanaf 43.000 euro bruto inkomen. Wat betekent dat zowat de hele middenklasse hetzelfde tarief betaalt als de meer vermogenden, waarmee het principe van de sterkste schouders helemaal is uitgehold.” Daarom pleit Maus voor een grondig debat over die fundamentele waarde, vooraleer opnieuw overnachts een fiscale hervorming door te voeren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234