Dinsdag 10/12/2019

Beyoncé: wraakgodin met een gebroken hart

Met haar zesde soloplaatLemonade maakt Beyoncé brandhout van Jay Z's schuinsmarcherende snikkel. Queen B rekent af met ontrouw, huwelijksproblemen en de liefde van haar lelijkste kant. De songs klinken er niet minder opwindend door. Overspel kreeg zelden zo'n gewéldige rotschop.

Prince heeft het ondermaanse nauwelijks achter zich gelaten, of andere royalty dringt zich al naar het voorplan. Beyoncé bewijst met Lemonade dat ze rechtmatig aanspraak maakt op de koninklijke eretitel Queen B. Destiny's finest legt namelijk een indrukwekkend videoalbum voor, dat visuele hoogstandjes aan elkaar rijgt. Muzikaal verrast ze dan weer door zich geen bal aan te trekken van hapklare radiosingles, maar in te zetten op rauwe artistieke durf.

Goed, deze zesde soloplaat werd nogal onaantrekkelijk verkocht als "een conceptueel project, gebaseerd op de reis naar zelfkennis en genezing die elke vrouw onderneemt". Jakkes... Moet Beyoncé een klef zelfhulpkransje inleiden met deze muziek? Gelukkig niet. Lemonade is een machtig statement van een powervrouw, die de scheurtjes van een gebroken hart niet langer wil verbergen, maar dat liefdesverdriet bij voorkeur verpakt in songs van diverse pluimage: country, rap, sixties-psychedelia, New Orleans-jazz, bluesrock en torch songs wisselen elkaar af op Lemonade.

Als de lyrics écht autobiografisch zouden blijken - en zo ziet het er wel degelijk naar uit - dan neemt Jay Z het niet zo nauw met huwelijkse trouw. Op Lemonade wordt daar haarfijn op ingezoomd. Wat volgt zijn songs en parlando's over machteloosheid, ontkenning, maar ook woede en vergiffenis.

De smaak van bedrog

Op de plaat valt Bey al meteen met de deur in huis. Gelaten zucht ze: "Are you cheating on me?" Een vraag waarop ze zelf het antwoord kan formuleren: "You can taste the dishonesty / It's on your breath as you pass it off so cavalier." In de volgende song, 'Hold up', zie je de superster dan weer paraderen in de straten, terwijl ze autoruiten aan scherven slaat met een baseballknuppel, en met een monstertruck een Godzilla-achtige vernielingstocht onderneemt. "Something don't feel right", zong ze even voordien. "Cause it ain't right, especially comin' up after midnight." De wraakgodin in Beyoncé, die wil je kennelijk liever ook niet in een nachtelijk steegje tegenkomen, vermoeden we.

Haar zusje evenmin trouwens. Herinnert u zich nog de bewakingsbeelden in een lift, waar Beyoncés jongere zus Solange de rapper in elkaar probeert te timmeren? Deze plaat voelt niet zelden aan als de muzikale versie van dat handgemeen.

Daarmee heeft Lemonade alle schijn van een hoog oplopende ruzie. Met rode oortjes luister je elk woord af, terwijl je als stille getuige gluurt hoe de vuile was wordt opgehangen. "Tonight I regret the night I put that ring on", sneert ze in 'Sorry'. Aan de andere kant blijft het akelig stil.

Er wordt wat afgesnikt en geweeklaagd op Lemonade, maar net zo goed spreekt een groot empowerment uit de songs. "Who the fuck do you think I am?" spuwt de 34-jarige zangeres in 'Don't Hurt Yourself', waarbij Jack White mee de vuige blues mag belijden. "You ain't married to no average bitch, boy."

Moeten we Lemonade trouwens beschouwen als een bundeltje echtscheidingspapieren voor manlief? Toch niet. In de tweede helft wint de liefde het van de leugens. Na bijna een uur van woede en verwijten zie je in de film Jay Z's grootmoeder Hattie op haar 90ste verjaardag, die haar leven samenvat met de woorden: "Het leven gaf me citroenen, maar ik maakte er limonade mee."

De muzikale film legt opvallend de nadruk op zwarte vrouwen: een twerkende Serena Williams passeert de revue, maar net zo goed zie je de moeders van Trayvon Martin en Michael Brown die foto's van hun gedode zonen omhoog houden. En verder maken ook Beyoncés moeder, Tina Knowles, en haar eigen dochtertje hun opwachting.

De belangrijkste zwarte, vrouwelijke figurantenrol wordt evenwel ingenomen door de Somalisch-Britse dichteres Warsan Shire. Lemonade bevat zo'n tien spoken word-interludia van haar hand. Die worden overtuigend tot - nee, écht - hartverscheurend voorgedragen door Beyoncé zelf. In dezelfde tranentrekkende categorie verdient overigens ook 'Sandcastles' een vermelding, waarin je haar stem even hoort sluimeren in het niemandsland tussen hysterische huilbui en haat: "Pictures snatched out the frame / Bitch, I scratched out your name and your face / What is it about you that I can't erase, baby?" Iedereen die bedrog uit eerste hand mocht meemaken, kent het gevoel.

James Blake voert haar dan weer richting een zachtmoedig 'Forward', waarna Kendrick Lamar in de sixties-psychedelia van 'Freedom' een gastrol weet te versieren, tegen de achtergrond van een marsdrum. Superieure songs, die voor eens en altijd bewijzen dat Beyoncé effectief 'The baddest woman in the game' is, zoals ze zelf zingt. Dat ze daarvoor door het stof moest gaan, neemt ze er vandaag vast zonder problemen bij.

Lemonade is te beluisteren/bekijken via streamingdienst Tidal, en ook te koop via iTunes. Beyoncé staat op 31 juli in het Koning Boudewijnstadion, Brussel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234