Donderdag 27/01/2022

Bewijzen dat je nog in leven bent, dat valt niet mee

‹ Een jaar geleden werd Anne per abuis dood verklaard.
‹ Foutje van de burgerlijke stand, ze gingen dat wel even corrigeren.
‹ Niet dus. Nog altijd is Anne voor veel instanties niet meer onder ons.

Het voornaamste punt waarover de diensten der burgerlijke stand in Sint-Lambrechts-Woluwe en Elsene aanvankelijk in debat wilden gaan, was wiens schuld het was. Sint-Lambrechts-Woluwe, zei Elsene. Elsene, zei Sint-Lambrechts-Woluwe. "Ik kan niet klagen over die mensen", zegt Anne. "Ze waren heel aardig. Het was een administratieve vergissing. Ik hoefde me geen zorgen te maken, ze zouden die rechtzetten."

Als blijk van erkenning van haar bestaan kreeg Anne op 5 april 2012 een attest afgeleverd met stempel en handtekening van de officier der burgerlijke stand van de gemeente Elsene. Daar stond haar naam op, en daarachter enkele woorden van gewicht: 'Is thans in leven en is voor hem verschenen, voor conform afschrift, afgeleverd te Elsene.' De laatste tijd gaat het al beter, maar lange tijd klampte Anne zich aan het attest vast, als diende ze ook zichzelf ervan te overtuigen dat wat ze in de spiegel zag geen illusie was.

Annes partner overleed op 6 maart van vorig jaar, hij werd slechts 57. Het toeval wou dat haar dochter drie weken later in het gemeentehuis van Elsene haar domicilie ging verplaatsen naar het adres van haar moeder. "Daar kreeg ze te horen dat ik overleden was", zegt Anne. "Ze vroeg nog: bent u zeker? We hadden elkaar 's ochtends nog gezien. En het was best een emotionele dag. Ik stond op m'n eentje honderd kilometer weg van Brussel met de as van mijn vriend. Mijn dochter, 28, zei: 'Mama, het spijt me dat ik je dit moet vertellen, maar je bent officieel dood verklaard.' Mijn vriend, van wie ik dus zonet de as had verstrooid, die leefde nog wel. Bij het ophalen van de urne in het Saint-Luc-ziekenhuis had ik een formulier moeten invullen. Naam, adres, datum, mijn nummer bij het rijksregister. Bij het bijwerken van de bevolkingsadministratie heeft iemand in Sint-Lambrechts-Woluwe per ongeluk mijn rijksregisternummer ingevoerd in plaats van het zijne. De foute gegevens zijn naar Elsene gestuurd. Dat is zo gek: om iets van hen te verkrijgen, hebben ze een miljoen gegevens van je nodig. Om je dood te verklaren volstaat één cijfercombinatie. En de bewijslast ligt plots volledig bij jou."

De bevolkingsadministratie gaat uit van de perfectie. Het systeem voorziet, officieel toch, geen mogelijkheid tot correctie. Volgens wat haar dochter die vrijdag 23 maart te horen kreeg, had Anne er alle belang bij om zich zo snel mogelijk naar de burgerlijke stand te reppen zodat men kon vaststellen dat ze leefde. Haar rijksregisternummer werd die dag onmiddellijk gereactiveerd en een nieuwe identiteitskaart gratis besteld. Ze kreeg de raad verschillende administratieve en financiële instellingen in te lichten over het euvel. "Daar kreeg ik telkens te horen: 'Alles is in orde, wat komt u hier doen?' Altijd op zo'n vrij irriterend toontje, alsof ik een gekkin was."

De administratie werkt in trimesters, zo ondervond Anne. Het was niet abnormaal dat ze de eerste weken niets merkte van haar nieuwe status als overledene. Op het gemeentehuis in Elsene kreeg ze te horen dat dit na 1 april wel eens snel zou kunnen veranderen. En inderdaad. De bank blokkeerde al haar rekeningen. De Visakaart werkte niet langer. Het ministerie van Financiën zette haar uitkering stop. Eensgezind verklaarden ook de mutualiteit, het Kinderbijslagfonds en het kadaster haar dood. De meest persoonlijke brief kwam van KBC Verzekeringen: 'Uw moeder was voor ons een joviale en werkzame persoon, zorgzaam opdat alles in orde zou zijn.'

Eenrichtingsverkeer

Anne bleef zich verbazen over de reissnelheid van slecht nieuws. "Wat zo vermoeiend is, is dat je elke keer weer van die telefoongesprekken moet voeren met mensen die op de helpdeskcursus is aangeleerd te reageren op alle denkbare situaties, behalve één. Mensen geven hun ongelijk niet zo snel toe. Ik leerde dat ik sneller resultaat boekte als ik mensen persoonlijk ging opzoeken en in de ogen keek: 'Hallo, dit ben ik, ik leef'."

Permanente stress

Elke keer weer werd Anne verzekerd dat het jammerlijke misverstand nu echt voorgoed uit de wereld was geholpen, maar elke keer weer was er een instantie die nog overtuigd moest worden. Anne slaagde erin om het filosofisch op te vatten. "Mijn vriend was een jazzmuzikant, hij had een hekel aan alles wat banaal was. Telkens als ik weer eens in zo'n rij stond aan te schuiven, dacht ik aan hem. Dan bedacht ik dat hij achter deze grap zat, en dat dit alles een knipoog van hem was."

Maar het blijft permanente stress. "Je praat erover, en opeens zegt iemand: 'Heb je de dienst Pensioenen al verwittigd?' Nee, natuurlijk niet! Toen heb ik geëist dat de reële verantwoordelijke, de dienst burgerlijke stand van Sint-Lambrechts-Woluwe, zelf alle automatisch verwittigde instanties van deze rechtzetting op de hoogte moest brengen. Ze zeiden dat ze zelf niet precies wisten wie ze allemaal moesten contacteren. Als ik zelf een lijst zou opstellen, dan zouden zij deze instanties verwittigen... Het is zo gek hoe, eens men je dood verklaart, alles in de ene richting vanzelf gaat en in de andere zo ontzettend moeizaam. Ik heb mijn gegevens van het rijksregister laten opvragen door een notaris. Daar heeft op zeker ogenblik 'overleden' gestaan. Het systeem voorziet geen opties 'per abuis overleden verklaard' of 'wedergeboorte'. Ik vroeg: hoe is het dan gerectificeerd? Door iets te doen wat eigenlijk niet kan, zei de notaris. Hij wou verder liever niet in detail gaan."

Maar nu leeft Anne weer en is iedereen tevreden. Bijna toch. Al haar kinderen kregen laatst een brief van de fiscus, dienst successierechten: 'Het legale uitstel voor de neerlegging van uw aangifte van de bezittingen van de overledene is verstreken op 6 augustus. In geval van neerlegging na deze datum, zal u een boete worden aangerekend.'

Anne: "Kon ik daar weer naartoe."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234