Zaterdag 22/01/2022

Bevrijd van de erfenis van Vandekeybus

Europalia Tsjechië presenteert de komende weken enkele jonge podiumkunstenaars uit Praag: beeldend kunstenaar en poppenspeler Petr Nikl en de choreografen Lenka Flory en Simone Sandroni, die elkaar leerden kennen bij Wim Vandekeybus.

Petr Nikl en Jana Svobodova, die meespeelt in de productie Solstice, ontvangen ons in de gloednieuwe kantoren van Archa, een kunstencentrum in Praag. Nikl is een van de Tsjechische kunstenaars die door het kunstencentrum worden gesteund en gepromoot. Archa is de opvolger van het E.F.Buriantheater. Ooit spraakmakend, verwerd het in de jaren voor de Fluwelen Revolutie van 1989 tot een logge theatermastodont. Na de Fluwelen Revolutie liet het traditionele publiek het afweten. Het theater verloor zijn rol als vrijplaats waar, tussen de regels, kritiek werd geuit op het regime.

In 1991 trok het Praagse stadsbestuur een nieuwe artistieke directeur aan. De radicale Ondrej Hrab liet het idee van een repertoiregezelschap varen en koos voor een kunstencentrum, een concept dat bij ons al langer bekend was. Sindsdien maakten groten uit de theater- en muziekwereld in de Praagse Ark hun opwachting, van Robert Wilson tot David Byrne en Randy Newman. Ook de Belgen die het mooie weer maken in het buitenland (Rosas, Vandekeybus en Stan) stonden er op de planken tijdens een 'Flemish Season'. Van zijn kant verzorgde Archa de Praagse week op de theaterboot De Ark ten tijde van Antwerpen 93.

Archa steunt ook Tsjechische artiesten. Een van de spraakmakendste voorstellingen die door Archa werden geproduceerd is Sweet Theresienstadt van de Tsjechische toneelschrijver Arnost Goldflam en de Amerikaanse regisseur Damien Gray, over het leven in het concentratiekamp Terezin ten noorden van Praag. Europalia wou dit stuk naar België halen, maar moest daar om financiële redenen van af zien. Petr Nikl, wiens installaties ook geregeld in expositieruimten worden getoond, maakt objectentheater dat ontstaat door improvisaties en waarvan de inhoud sterk wordt bepaald door de omringende ruimte. In Solstice, dat in de Hallen van Schaarbeek wordt getoond, spelen de elementen water en vuur een belangrijke rol. "Het publiek moet op basis van de bewegende beelden, de muziek, de liedjes, zelf een verhaal maken. Of gewoon de abstracte beelden laten inwerken", zeggen Nikl en Svobodova.

De choreografen Lenka Flory en Simone Sandroni leerden elkaar kennen bij Wim Vandekeybus' Ultima Vez, waaraan Sandroni, van afkomst Italiaan, van meet af verbonden was. Nu hebben Flory en Sandroni zich als choreografen in Praag gevestigd. Het valt niet mee om vanuit de Tsjechische hoofdstad choreografieën op te zetten en tournees te organiseren. Toch lukt het hen met Déjà Donné, een stuk voor zes dansers, vrij aardig. Er werd al getoerd in acht landen en voor Europalia is de productie vijf keer in ons land te zien. "Subsidies krijg je in Tsjechië niet. De structuren bestaan er gewoon niet voor. Mensen weten niet waarover je praat als je het hebt over een professioneel gezelschap. We maken onze producties dan ook met erg beperkte financiële middelen", klagen Flory en Sandroni. "Voor Déjà Donné waren we haast verplicht om met Tsjechische dansers te werken omdat we andere niet kunnen betalen. We overleven dankzij de buitenlandse optredens."

Sandroni: "Hedendaags danstheater is haast onbestaande in Praag, of is zeer amateuristisch." Flory: "Er gebeurt hier zo ontzettend weinig. Als er al artiesten met hun werk naar het buitenland gaan, dan gaat het meestal om producties die een kopie zijn van wat je op de Europese podia ziet. Weinigen zijn echt geïnteresseerd in de dans, ze willen alleen ideeën kopiëren en zo snel succes hebben. Aanvankelijk liet ik me ook wel inspireren door Wim Vandekeybus, maar nu voelen we ons echt wel vrij van die erfenis." Sandroni: "Gelukkig zien we dat enkele van de dansers met wie we samenwerken hun eigen weg gaan. Dat is positief." Déjà Donné is een dansvoorstelling die op een tedere maar ironische manier over de liefde gaat, over aantrekkingskracht maar ook over gebruikt worden. "Het is een productie die hoop uitstraalt. Ze handelt over de kracht om voort te gaan. Ze doet mensen huilen en lachen", besluit Sandroni.

Anne Brumagne

Solstice: 28/11 om 20.30 uur en 29/11 om 17 uur in de Hallen van Schaarbeek, 02/227.59.60. Déjà Donné : 7/12 in CC Hasselt, 8/12 in Limelight Kortrijk, 10/12 in Les Tanneurs Brussel, 11/12 in schouwburg Sint-Niklaas, 12/12 in schouwburg Brugge.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234