Zondag 07/08/2022

Bevolking van Vinci veroordeelt 'Da Vinci Code'

Italiaans stadje sleept bestseller voor neprechter wegens 'foute' beweringen

Vinci

The Independent

Peter Popham

Het is hét literaire fenomeen van deze jonge eeuw: de Da Vinci Code van Dan Brown, de best verkopende volwassenenroman in de geschiedenis. Het boek ging wereldwijd meer dan 18 miljoen keer over de toonbank, werd besproken door alle rangen en standen en maakte de katholieke kerk woest zoals geen enkel ander boek in tientallen jaren.

De beweringen in het boek hebben niet minder dan vijftien weerleggingen in boekvorm uitgelokt, en een zeer grote interesse in Leonardo zelf, wiens code en genie centraal staan in het boek. Je zou denken dat de bevolking van Vinci, een klein stadje nabij Firenze waar Leonardo vandaan komt, dankbaar is voor al deze aandacht. Maar ze zijn furieus.

Om hun woede te tonen, sleepten ze het boek vorig weekend voor de rechtbank. Het werd geen eerlijk proces - Brown en zijn boek waren niet vertegenwoordigd - maar volgens de normen van de Italiaanse justitie ging het snel. En het zweepte Vinci op. Er kwamen honderden toeschouwers opdagen.

Dan Brown beweert dat de plaatselijke held pronkte met zijn homoseksualiteit. De Mona Lisa, het schilderij dat Leonardo overal met zich meedroeg, was een verborgen zelfportret; achter elke iris schuilt beeldspraak over hermafrodieten en heidenen; en de figuur van Johannes in Het Laatste Avondmaal is eigenlijk Maria Magdalena. Leonardo stond aan het hoofd van een geheime genootschap, de Priorij van Sion, belast met de zorg voor en het behoud van de Heilige Graal, die niet gewoon een beker was, maar de stamboom van Jezus en Maria Magdalena, de vrouw die hij huwde. Jezus en Maria hadden kinderen, beweert de roman, en het was Leonardo en de afstammelingen van Jezus die de waarheid over de superioriteit van het vrouwelijke principe in stand hielden.

Het was Alessandro Vezzosi, directeur van een van beide Leonardo-musea in Vinci, die pleitte voor een gerechtelijke vervolging, en meer dan honderd slides opstelde. De homoseksualiteit van Leonardo? Het bewijs, zegt hij, is 'volledig verzonnen'. Een opvallende tekening van twee opgerichte fallussen, waarbij de ene de andere najaagt, flitst op het scherm. In tegenstelling tot wat gedacht wordt, is dit werk niet van Leonardo, maar van iemand anders, beweert Vezzosi. Leonardo maakte niet alleen opzienbarende, anatomisch correcte tekeningen van de vrouwelijke geslachtsorganen (een andere slide), hij versierde zijn notitieboekjes bovendien met krabbels van mannen die meisjes achterna zitten. Quod Erat Demonstrandum.

"Een ander denkbeeld van Brown dat absoluut niet strookt met de werkelijkheid", zegt Vezzosi, is dat Leonardo aan de lopende band ideeën produceerde voor een efficiënte foltering van mensen en dat hij verschrikkelijke nieuwe wapens uitvond. De afschrikwekkende sikkelwagen uit een van zijn tekeningen, ontworpen om iedereen die te dicht kwam in kleine stukjes te hakken, was niet zijn eigen uitvinding, wordt ons verteld, maar een oud toestel, en Leonardo wilde te weten komen hoe je je er het beste kon tegen beschermen.

Ondanks alle blunders en misvattingen van Brown moet Vezzosi toegeven dat er een kern van waarheid in het boek zit. De androgynie van vele van zijn portretten bijvoorbeeld, is een gevolg van zijn fascinatie voor het samenbrengen van mannelijke en vrouwelijke vormen, het sleutelidee achter het boek van Brown.

Het was 11 uur 's avonds toen Vezzosi weer ging zitten en twee leden van Opus Dei, de katholieke organisatie, zijn plaats innamen. De meest afgrijselijke figuur in het boek van Brown is de reusachtige, moordzuchtige albino Silas, een aanhanger van Opus Dei die een riem met spijkers om zijn dij draagt om zijn vlees te kastijden, en die vastbesloten is om de enige vier mensen ter wereld die de waarheid over de Heilige Graal kennen te elimineren - de waarheid dreigt immers de basis van het christendom onderuit te halen wanneer ze bekend wordt.

"Ik ben hier om uit te leggen wat Opus Dei eigenlijk is", zegt Massimo Maraneschi, een zakenman. "Het is geen sekte, niet duister, crimineel, rampspoedig. Ik ransel mezelf niet af of snijd mezelf niet in het vlees. Het is een lekenorganisatie zonder monniken, ze is niet machiavellistisch, we vermoorden geen mensen, we keuren geen negatieve daden goed. En we maken geen verschil in de behandeling van mannen en vrouwen."

Dat laatste had hij beter niet gezegd. "Er is misschien geen discriminatie tegen vrouwen in Opus Dei", zei een stem in de zaal, "maar er is zeker sprake van een onderscheid." Hier en daar klinkt applaus uit het publiek. "Waarom zou je", zegt een vrouw in de zaal, "Opus Dei of eender welke organisatie volgen? De kerk is een!" Meer applaus.

Een andere plaatselijke historicus, professor Romano Nanni, brengt de discussie opnieuw naar het boek van Dan Brown. "De Da Vinci Code is een roman", legt hij uit, "dus het is niet nodig om die historisch tegen te spreken. Het is een thriller, en een onnauwkeurige, want er staan veel ongeloofwaardige dingen in."

Professor Martin Kemp doceert kunstgeschiedenis aan de universiteit van Oxford en is gespecialiseerd in Leonardo Da Vinci. Hij zegt dat wanneer het boek De Michelangelo Code zou heten, het niet dezelfde impact zou hebben." Leonardo da Vinci trekt meer gekken aan dan eender welke figuur, en slaat blijkbaar aan bij een heleboel mensen en interesses", zegt Kemp. "Ik denk dat Leonardo minachtend zou reageren op de inhoud van het boek, maar hij was een beroemdheid en zou de publiciteit geweldig gevonden hebben."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234