Zondag 28/11/2021

1 jaar na 22 maart

Beursplein opnieuw omgevormd tot herdenkingsplek

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Vandaag, exact een jaar na de aanslagen op Brussels Airport en de Brusselse metro, worden in de hoofdstad de slachtoffers herdacht. U leest er alles over in dit liveblog.

Bij aanvang van de plenaire vergadering heeft het Vlaams Parlement vanmiddag een minuut stilte gehouden ter nagedachtenis van de slachtoffers van de aanslagen van 22 maart vorig jaar.

"Laat ons 22 maart nooit vergeten als ijkpunt, zoals wij ook de cijfers '14-18', '40-45' of '9/11' als een blijvende waarschuwing in gedachten houden" zei parlementsvoorzitter Jan Peumans. "Elk jaar betuigen we nog onze eer aan de gesneuvelden uit de wereldoorlogen. We vereren hen als helden, als behoeders van onze vrijheid - dat is terecht. Het past dan ook met evenveel respect stil te staan bij de slachtoffers van 22 maart, overleden, verminkt of getekend. Ze hebben er nooit om gevraagd om een rol te spelen in deze tragedie en toch zullen ze jaar na jaar opgevoerd worden als helden tegen wil en dank, die ons telkens opnieuw wijzen op de absolute noodzaak die vrede heet."

Quote

'Laat ons 22 maart nooit vergeten als ijkpunt, zoals wij ook de cijfers '14-18', '40-45' of '9/11' als een blijvende waarschuwing in gedachten houden'

Parlementsvoorzitter Jan Peumans

Ook in de Brusselse gemeente Sint-Jans-Molenbeek, waar een aantal van de terroristen van Zaventem en Maalbeek opgroeiden, zijn de aanslagen van een jaar geleden herdacht. Zowat 400 kinderen uit zes scholen uit de gemeente kwamen vanochtend samen aan het gemeentehuis als eerbetoon aan de slachtoffers. De leerlingen zongen enkele "liedjes voor de vrede" in aanwezigheid van burgemeester Françoise Schepmans (MR).

De kinderen kwamen samen aan het monument 'La Flamme de l'Espoir' (De Vlam van de Hoop) van kunstenaar Moustapha Zoufri, dat werd opgericht als eerbetoon voor de slachtoffers van de aanslagen in Parijs en Brussel. De leerlingen vormden een grote kring en zongen liedjes als eerbetoon aan de slachtoffers. Onder meer de Brabançonne passeerde de revue.

"Deze samenkomst is het mooiste antwoord dat onze kinderen konden geven aan de moordenaars die onze samenleving in het fanatisme en de intolerantie willen storten", zei burgemeester Schepmans. "Deze dag is gekenmerkt door de herinnering aan de slachtoffers en door de rouw. Maar ook door de hoop in een betere toekomst, die gebaseerd is op de principes van tolerantie en solidariteit. Als ik jullie zie, lieve kinderen, dan heb ik ongelooflijk veel hoop voor die toekomst, waarvoor we ons allemaal samen moeten inzetten", besloot ze.

Ook in de Vlaamse scholen zijn ze de dag vandaag begonnen met een minuut stilte. Dat had minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) gevraagd. Om de slachtoffers van de aanslagen bij ons te herdenken, maar ook alle slachtoffers van terreur in de hele wereld. Zo zijn 1.300.000 kinderen en leerkrachten in alle lagere en middelbare scholen één minuut lang muisstil geweest.

In de West-Vlaamse hogeschool Howest had de herdenking een persoonlijke toets. Docenten en studenten herdachten Bart Migom, de student die een jaar geleden om het leven kwam in Zaventem. Dat gebeurde met een minuut stilte in alle campussen en een kort herdenkingsmoment in Campus Brugge, waar Migom school liep. Er komt ook een gedenkplaat om zinloos geweld te veroordelen.

Een jaar geleden, op dinsdag 22 maart, werd ons land getroffen door de zwaarste aanslagen ooit. VTM Nieuws zet de gebeurtenissen, minuut per minuut, nog eens op een rij.

Aan de trappen van de Brusselse beurs zijn vanmiddag ongeveer 500 mensen samengekomen voor een bezinningsmoment. Het Koor van de Munt en leerlingen van het Instituut Anneessens-Funck zorgden voor een muzikaal moment. Ondertussen schrijven mensen weer boodschappen van hoop in krijt op de grond en worden er bloemen neergelegd - net als na de aanslagen.

Burgemeester Yvan Mayeur (PS) en de schepenen van de stad Brussel en medewerkers van het Rode Kruis van Sint-Lambrechts-Woluwe namen deel aan de herdenking.

null Beeld BELGA
Beeld BELGA
null Beeld BELGA
Beeld BELGA
null Beeld BELGA
Beeld BELGA
null Beeld BELGA
Beeld BELGA
null Beeld BELGA
Beeld BELGA

De hele dag nog vinden er in Brussel herdenkingen plaats. Dit staat nog op het programma:

• Het collectief #TousEnsemble #SamenEén organiseert vandaag een burgerherdenking van de aanslagen op het Beursplein in Brussel. Om 15 uur worden vanuit Molenbeek, Schaarbeek en de Europawijk wandelingen naar de Beurs georganiseerd.

• Tegelijkertijd is er in de Horta Hall van de Bozar het 'Ritueel van Verbinding' van de choreografe Anne Teresa De Keersmaeker, danscollectief Rosas en dansschool P.A.R.T.S. Ook We Have The Choice, het vrijwillig burgerinitiatief van Kristin Verellen, die haar levenspartner verloor in de aanslagen van Maalbeek, sluit zich hierbij aan. Nadien wordt er ook vanuit Bozar naar de Beurs gewandeld.

• Om 16 uur vindt aan de Beurs een burgerherdenking plaats met muziek, bloemen en toespraken.

• Om 18 uur gaat kardinaal Jozef De Kesel een gebedswake voor in de Sint-Michiels en Sint-Goedelekathedraal, ter nagedachtenis van de slachtoffers van de aanslagen. In de Sint-Jan-de-Doperkerk in Molenbeek vindt om 20 uur een interreligieus herdenkingsconcert plaats, met gezangen van zowel moslims als christenen.

Een nieuw monument voor de slachtoffers werd vandaag onthuld in de Kleine Wetstraat. Beeld BELGA
Een nieuw monument voor de slachtoffers werd vandaag onthuld in de Kleine Wetstraat.Beeld BELGA

De 72ste editie van Dwars door Vlaanderen, die om 11.50 uur op gang geschoten is, werd voorafgegaan door één minuut ingetogen stilte naar aanleiding van de aanslagen vorig jaar in Zaventem en Brussel. De start van de wielerwedstrijd vond plaats op de Markt van Roeselare.

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Aan de Brusselse Beurs is een herdenking gestart van de aanslagen van 22 maart vorig jaar. Een halfuur lang wordt er een bezinning gehouden in aanwezigheid van de burgemeester en schepenen van de hoofdstad. De scholen van de stad en het koor van De Munt begeleiden de bijeenkomst muzikaal.

Lees meer over alle herdenkingen van vandaag in dit overzicht: Aanslagen herdacht met minuut stilte in Zaventem en Brussel

Brussels burgemeester Yvan Mayeur blikt in een interview met De Morgen terug na de terreur in zijn stad. Het Kanaalplan? "Niet serieus." Brussel een terroristenhol? "Het jihadisme is in Antwerpen begonnen." Cliëntelisme? "Ik ben trots op mijn toegankelijkheid."

Lees het interview in de pluszone van De Morgen: "Alle moskeeën hier zijn in handen van salafisten"

Yvan Mayeur. Beeld BELGA
Yvan Mayeur.Beeld BELGA

Ook de Rode Duivels hielden vanmorgen bij de start van hun training om 11 uur een minuut stilte voor de slachtoffers van de aanslagen van 22 maart. Het was bondscoach Roberto Martinez die het startschot gaf met een fluitsignaal. Na de minuut volgde een applaus van de spelers.

Na zijn toespraak heeft de koning een bloemenkrans neergelegd bij het nieuwe monument voor alle slachtoffers van terrorisme, in de voetgangerszone tussen het Jubelpark en het Schumanplein in Brussel. Dat ging gepaard met een minuut stilte, waarop de Belgische en Europese volksliederen klonken.

Het kunstwerk 'Gewond maar steeds overeind tegenover het onbegrijpelijke' is van de hand van de Brusselse kunstenaar Jean-Henri Compère. Het monument van 20 meter lang en 2 meter hoog bestaat uit twee stalen platen die omhoog krullen waar ze samenkomen "zoals twee magneten die elkaar afstoten", aldus de kunstenaar. Een krachtig gebaar tegen geweld, waarbij de ruimte tussen beide onderdelen plaats biedt voor dialoog en hoop, zo omschrijft Compère het zelf.

null Beeld AFP
Beeld AFP
Koningin Mathilde spreekt op het Beursplein met een slachtoffer. Beeld EPA
Koningin Mathilde spreekt op het Beursplein met een slachtoffer.Beeld EPA

Koning Filip heeft zonet een speech gehouden op het Schumanplein. "Een jaar geleden werd ons land in het hart getroffen", aldus de koning. "Vandaag herinneren we ons elk moment van wat er die dag is gebeurd met grote emotie. Na de twijfel en de verslagenheid is er de sterke wil gekomen om weer op te staan."

"Eens de rust was teruggekeerd heeft ons land zichzelf ook in vraag gesteld en uit de recente gebeurtenissen de nodige lessen getrokken. Ik wens al diegenen te bedanken die onvermoeibaar over onze veiligheid waken, die nieuwe misdaden helpen voorkomen en ervoor zorgen dat schuldigen worden vervolgd."

De koning sprak ook de nabestaanden van de slachtoffers toe: "Niemand kan begrijpen wat jullie meemaakten. De aanslagen sloegen een diepe wonde, veroorzaakt door dodelijke razernij", aldus de koning. "Het is onze taak om te werken aan een maatschappij van menselijkheid en gerechtigheid. Laten we weer leren luisteren naar elkaar, elkaars zwakheden erkennen en daaraan werken. En laat ons vooral durven teder zijn."

Lees hier meer over de speech van de koning: "Aanslagen sloegen diepe wonde"

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Koning Filip en koningin Mathilde zijn aangekomen op het Schumanplein. In afwachting van de speech van de koning neemt het vorstenpaar uitgebreid de tijd om te praten met nabestaanden van slachtoffers. Volgens de VRT is er een serene stilte bij de aanwezigen.

Aan het metrostation Schuman wordt alles in gereedheid gebracht voor het derde, misschien wel belangrijkste, herdenkingsmoment van de dag. Het koningspaar is momenteel onderweg naar het plein. Koning Filip zal hier een speech geven.

Ook de werknemers van de Europese raad hebben vanochtend een minuut stilte in acht genomen. Onder andere EU-president Donald Tusk nam deel aan de herdenking.

null Beeld EPA
Beeld EPA

"Ze denken dat ze de Allerhoogste dienen door andere mensen van hun geliefden, van hun waardigheid of van hun beider benen te beroven. Dat deden ze op Zaventem en dat deden ze even daarna ook in Maalbeek, een plek waar ik vrij regelmatig kom en waar de lucht één jaar na de fatale dag nog steeds naar verbrand vlees en vooral verpulverde dromen ruikt."

Een jaar na de aanslagen herdenken Marc Didden, en tien andere opiniemakers, 22 maart. Hun teksten leest u in de pluszone van De Morgen.

Marc Didden. Beeld Johan Jacobs
Marc Didden.Beeld Johan Jacobs

Minister-president van het Brussels gewest Rudi Vervoort heeft na de minuut stilte in metrostation Maalbeek samen met Brussels minister van Mobiliteit Pascal Smet de herdenkingsplaat met de boodschap 'We will never forget' ingehuldigd. Koning Filip legde na de minuut stilte een bloemenkrans neer aan de herdenkingsplaat.

Lees meer over de herdenking in Maalbeek: Aanslag herdacht met minuut stilte in Zaventem en Maalbeek

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Het standbeeld 'Flight in mind' van kunstenaar Olivier Strebelle is officieel ingehuldigd in een herdenkingspark aan de toegangsweg tot de luchthaven. De plechtigheid draaide rond hoop voor de toekomst.

Het bronzen beeld stond jarenlang in de vertrekhal van de luchthaven en raakte bij de aanslagen zwaar beschadigd. Het werk werd gerestaureerd, maar de schade werd niet hersteld.

"'Flight in mind' heeft ook het trauma beleefd en het zal de sporen voor eeuwig met zich meedragen", zei Arnaud Feist, de topman van Brussels Airport. "Maar het spreidt nu opnieuw de vleugels, als een eerbetoon aan de slachtoffers en als een teken van hoop voor de toekomst."

"Samen staan we er terug, getekend voor het leven maar meer dan ooit gemotiveerd om elke dag alles te geven, met hart en ziel", stelden ook Karima Douch en Niels De Prijck van de luchthavenpolitie. "We staan aan het begin van een nieuwe lente, een begin van meer warmte en hoop."

null Beeld ANP
Beeld ANP
null Beeld ANP
Beeld ANP
null Beeld ANP
Beeld ANP

De werknemers van de stad Brussel en hulpverleners hebben een minuut stilte in acht genomen op de Grote Markt.

null Beeld BELGA
Beeld BELGA
Brussels burgemeester Yvan Mayeur tijdens de herdenking op de Grote Markt. Beeld BELGA
Brussels burgemeester Yvan Mayeur tijdens de herdenking op de Grote Markt.Beeld BELGA
null Beeld BELGA
Beeld BELGA
null Beeld BELGA
Beeld BELGA

In het Brusselse metrostation Maalbeek vindt op dit moment een minuut stilte plaats. Exact om 9.11 uur ontplofte er vorig jaar een bom in een metrostel. Daarbij vielen zestien doden.

De werknemers van de stad Brussel nemen op de Grote Markt in Brussel deel aan de minuut stilte.

Alle bussen, trams en metro's in Brussel staan een minuut lang stil. De chauffeurs toeteren als signaal tegen haat en terreur. Aan de passagiers wordt gevraagd mee te doen door te applaudisseren.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld BELGA
Beeld BELGA

De delegatie is vanuit Zaventem met het openbaar vervoer aangekomen in het metrostation Maalbeek, waar de plechtigheid van start gegaan is. Ook Brusselse ministers en andere politici, nabestaanden en hulpverleners tekenen present.

Om 9.11 uur wordt in het metrostation een minuut stilte gehouden.

Op dit moment wordt in een herdenkingspark aan de toegangsweg tot de luchthaven het beeld 'Flight in mind' van kunstenaar Olivier Strebelle ingehuldigd. Het bronzen beeld stond tot de aanslagen in de vertrekhal en raakte door de explosies zwaar beschadigd. De schade werd niet hersteld, zodat het beeld "een stille getuige blijft en een eerbetoon aan de slachtoffers".

Lees meer over de herdenking in Zaventem: Aanslag herdacht met minuut stilte op luchthaven

Het officiële gedeelte van de herdenking aan Brussels Airport is afgelopen. De aanwezige delegatie verplaatst zich nu met het openbaar vervoer naar Maalbeek. In het metrostation vindt om 9.11 uur een minuut stilte plaats.

Aan de luchthaven van Zaventem wordt op dit moment een minuut stilte gehouden voor de slachtoffers van de aanslagen.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

U kan de herdenkingen in Zaventem en Brussel live volgen in deze livestream.

Ook de medewerkers en directie van de internationale luchthavens Antwerpen en Oostende-Brugge zullen om 7.58 uur een minuut stilte in acht nemen.

De twee luchthavens kregen, na de aanslagen in Brussel, extra vluchten te verwerken. De Luchthaven Antwerpen ving circa 20.000 extra passagiers op en de Luchthaven Oostende kreeg 100.000 extra passagiers over de vloer. Hiermee waren beide luchthavens actief onderdeel van het zogenaamde "rescue team".

Aan de luchthaven van Zaventem is de herdenking van de aanslagen gestart. Eddy Van Calster heeft er zonet het zelfgeschreven nummer 'Stars' gezongen. Van Calster schreef het lied voor zijn vrouw Fabienne Van Steenkiste, die op 22 maart 2016 aan het werk was op de luchthaven. Ze was het enige personeelslid van de luchthaven dat om het leven kwam bij de aanslag.

Op dit ogenblik worden alle namen van de slachtoffers voorgelezen.

Om 7.58 uur, het uur waarop vorig jaar de eerste bom ontplofte, wordt een minuut stilte gehouden. Tot 8.10 uur zullen er geen vluchten zijn.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Het koningspaar is zonet aangekomen op de luchthaven van Zaventem. Ook premier Charles Michel en andere ministers tekenen present om er samen met overlevenden en nabestaanden de aanslag te herdenken.

Om 7.58 uur, het uur waarop vorig jaar de eerste bom ontplofte, wordt een minuut stilte gehouden. Nadien wordt het monument Flight in Mind, dat zwaar beschadigd geraakte tijdens de aanslagen, ingehuldigd op de toegangsweg naar Brussels Airport.

null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld BELGA
Beeld BELGA
null Beeld BELGA
Beeld BELGA
null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Naar aanleiding van de herdenking zijn in Brussel enkele straten afgesloten. Grote verbindingswegen blijven open, maar afsluitingen in de omgeving van het Schumannplein en het Jubelpark kunnen voor verkeersproblemen zorgen.

De metro rijdt vandaag normaal. Enkel het metrostation Maalbeek blijft tot 10.30 uur afgesloten.

null Beeld AP
Beeld AP

In Zaventem is alles in gereedheid gebracht voor de herdenking om 7.58 uur.

null Beeld BELGA
Beeld BELGA
null Beeld BELGA
Beeld BELGA
null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld BELGA
Beeld BELGA
null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Een jaar na de aanslagen maakt binnenlandminister Jan Jambon (N-VA) in De Morgen een stand van zaken op. "Deuren inbeuken moet, maar volstaat niet om Molenbeek er bovenop te helpen", zegt de minister. "De uitdaging is om de harten van jonge moslims terug te winnen. Maar ze moeten beseffen: die jihadkanker gaan we uitroeien. Enige pijn en ongemak vallen niet te vermijden."

Lees nu: Jan Jambon: "Ik wil geen politiestaat. Maar het is zo simpel niet"

Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon. Beeld Tim Dirven
Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon.Beeld Tim Dirven

Naar aanleiding van deze herdenkingsdag slaan mediagroepen VRT en Medialaan, samen met de RTBF en RTL, de handen in elkaar voor de rechtstreekse uitzending van de grote nationale herdenking. Er zal zowel op tv als op de radio uitgebreide aandacht uitgaan naar de verschillende herdenkingsmomenten. Daarnaast brengen beide mediagroepen ook debatprogramma's en analyses van de gebeurtenissen van een jaar geleden.

Een overzicht van de herdenkingen:

• Op Brussels Airport wordt om 7.58 uur, het uur waarop de eerste ontploffing plaatsvond op de luchthaven, een minuut stilte gehouden. Hetzelfde gebeurt in het Brusselse metrostation Maalbeek, om 9.11 uur, het uur van de ontploffing in het metrostel. Op beide plechtigheden zullen koning Filip en koningin Mathilde aanwezig zijn.

• Nog om 9.11 uur zullen woensdag de werknemers van de stad Brussel samenkomen op de Grote Markt.

• Later op de voormiddag wordt in de Kleine Wetstraat een monument van Jean-Henri Compère onthuld, voor alle slachtoffers van aanslagen. Ook daar zal het vorstenpaar aanwezig zijn.

• Aan de Brusselse Beurs wordt tussen 12 en 12.30 uur een moment van bezinning gehouden in aanwezigheid van de burgemeester en de schepenen van de hoofdstad. De scholen van de stad en het Koor van de Munt zullen de bijeenkomst muzikaal begeleiden.

• Het collectief #TousEnsemble #SamenEén organiseert vandaag een burgerherdenking van de aanslagen op het Beursplein in Brussel. Om 15 uur worden vanuit Molenbeek, Schaarbeek en de Europawijk wandelingen naar de Beurs georganiseerd.

• Tegelijkertijd is er in de Horta Hall van de Bozar het 'Ritueel van Verbinding' van de choreografe Anne Teresa De Keersmaeker, danscollectief Rosas en dansschool P.A.R.T.S. Ook We Have The Choice, het vrijwillig burgerinitiatief van Kristin Verellen, die haar levenspartner verloor in de aanslagen van Maalbeek, sluit zich hierbij aan. Nadien wordt er vanuit Bozar naar de Beurs gewandeld.

• Om 16 uur vindt aan de Beurs een burgerherdenking plaats met muziek, bloemen en toespraken.

• Om 18 uur gaat kardinaal Jozef De Kesel een gebedswake voor in de Sint-Michiels en Sint-Goedelekathedraal, ter nagedachtenis van de slachtoffers van de aanslagen. In de Sint-Jan-de-Doperkerk in Molenbeek vindt om 20 uur een interreligieus herdenkingsconcert plaats, met gezangen van zowel moslims als christenen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234